Huta Metali Nieżelaznych Szopienice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Huta Metali Nieżelaznych Szopienice Spółka Akcyjna w likwidacji
Ilustracja
Zabudowania dawnej huty „Uthemann”
Państwo  Polska
Adres 40-389 Katowice, ul. ks. mjra Karola Woźniaka 12 c, tel. 327-59-13-02
Data założenia 1834
Forma prawna spółka akcyjna
Prezes Wojciech Józef Palukiewicz
Nr KRS 0000026012
Zatrudnienie pow. 250
Dane finansowe
Kapitał zakładowy 171 397 008,18 zł[1]
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
Huta Metali Nieżelaznych Szopienice SA
Huta Metali Nieżelaznych Szopienice SA
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Huta Metali Nieżelaznych Szopienice SA
Huta Metali Nieżelaznych Szopienice SA
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Huta Metali Nieżelaznych Szopienice SA
Huta Metali Nieżelaznych Szopienice SA
Ziemia50°15′25″N 19°06′08″E/50,256944 19,102222
Strona internetowa
Logo HMN na budynku przy ul. Krakowskiej
HMN Szopienice na pocztówce z roku 1938
Pozostałości po hucie z lotu ptaka 2017
Pozostałości huty z lotu ptaka 2017
Zabudowania dawnej huty „Uthemann”
Zabudowania dawnej huty cynku „Uthemann”

Huta Metali Nieżelaznych Szopienice Spółka Akcyjnahuta istniejąca od 1834 w katowickiej dzielnicy Szopienice. Była jednym z największych w Polsce producentów wyrobów walcowanych z miedzi i mosiądzu - taśm, blach, krążków oraz rurek cienkościennych. W 2008 została postawiona w stan likwidacji[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jej początki sięgają 1834, kiedy przedsiębiorstwo Bergwerksgesellschaft Georg von Giesches Erben uruchomiła w Szopienicach hutę cynku „Wilhelmina”. Po rozbudowie, na początku XX wieku huta stała się największym na Śląsku producentem metali nieżelaznych i największym ośrodkiem produkcji kadmu na świecie.

Zabudowania huty cynku Uthemann zostały zaprojektowane przez Georga i Emila Zillmannów[3].

Od 1972 funkcjonuje jako Huta Metali Nieżelaznych „Szopienice”. W 2000 huta działając dotąd jako przedsiębiorstwo państwowe została sprywatyzowana, a nowo powstała spółka akcyjna stała się częścią grupy kapitałowej Impexmetal SA, zaś w 2005 weszła w struktury grupy kapitałowej Boryszew SA.

26 września 2008 Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy w Warszawie uchwałą zdecydowało, o tym, że Huta Metali Nieżelaznych „Szopienice” Spółka Akcyjna zostanie rozwiązana i rozpocznie się proces jej likwidacji. W listopadzie 2008 sąd wstrzymał likwidację spółki na wniosek Skarbu Państwa.

13 listopada 2011 częściowo spłonął zabytkowy budynek dawnej dyrekcji huty „Uthemann” (cechownia) przy ul. ks. Woźniaka[4].

Działalność[edytuj | edytuj kod]

HMN Szopienice była największym polskim producentem wyrobów walcowanych z miedzi i mosiądzu, w tym taśm, blach, bloków, płyt, krążków oraz rurek cienkościennych z miedzi i jej stopów. Moce produkcyjne przed likwidacją sięgały 40 tys. ton wyrobów rocznie[5]. Obecnie na terenie byłej huty działa wiele firm i przedsiębiorstw, m.in.: MISTAL Sp. z o.o., Baterpol SA, Elektrociepłownia Szopienice Sp. z o.o. Na terenie huty działa też Muzeum Hutnictwa Cynku, które znajduje się w dawnej walcowni cynku.

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

Na terenie huty znajdują się obiekty nieruchome, objęte ochroną konserwatorską zabytków[6]:

  • zespół zabudowy dawnej huty cynku z lat 1908−1912: hala nr 1 pieców destylacyjnych wraz z kominami, budynek muflarni, magazynu blendy, cechowni, wieża ciśnień, portiernia nr 1, wysoka kolejka wąskotorowa na estakadzie; zespół wzniesiono w stylu modernizmu (zespół wpisano do rejestru zabytków 30 lipca 1978, nr rej.: A/1227/78; muflarnia, magazyn blendy i estakada kolejki wąskotorowej zostały skreślone z rejestru zabytków decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 10 lipca 2007 roku)[7];
  • budynek dawnej walcowni z wyposażeniem, wzniesiony w 1904 (wpisany do rejestru zabytków 23 czerwca 2010 roku, nr rej.: 308/10[8];
  • budynek dawnej kotłowni, wzniesiony w 1904;
  • dawny warsztat mechaniczny, wzniesiony w latach trzydziestych XX wieku;
  • dawny warsztat mechaniczny z lat dwudziestych XX wieku;
  • budynek obecnie używany jako Izba Tradycji Hutniczych, wzniesiony w drugiej połowie XIX wieku;
  • zespół budynków dawnej lokomotywowni z końca XIX wieku;
  • dawny budynek socjalny z końca XIX wieku;
  • dawny budynek stolarni, wzniesiony na początku XX wieku;
  • dawny budynek wagonowni, wzniesiony w latach osiemdziesiątych XIX wieku.

W obrębie budynku dawnej walcowni ochroną, na podstawie przepisów odrębnych, objęte są obiekty wyposażenia, wpisane do rejestru zabytków ruchomych[6]:

  • linia walcarek jednoklatkowych (I), w skład której wchodzi walcarka do walcowania wlewków z klatkami roboczymi, typu „duo” oraz silnik parowy z kołem zamachowym (linia została wpisana do rejestru zabytków 30 lipca 2003, nr rej.: B/41/03);
  • linia walcarek jednoklatkowych (II), która składa się z walcarki do walcowania wlewków z klatkami typu „duo” oraz silnika parowego z kołem zamachowym (linia została wpisana do rejestru zabytków 30 lipca 2003, nr rej.: B/42/03);
  • linia walcarek dwuklatkowych (IV), została wpisana do rejestru zabytków 30 lipca 2003, nr rej.: B/44/03;
  • linia walcarek dwuklatkowych (m), która składa się z dwóch walcarek do walcowania blach cynkowych z klatkami typu „duo” oraz silnika parowego z kołem zamachowym (linia została wpisana do rejestru zabytków 30 lipca 2003, nr rej.: B/43/03).

Akcjonariat[edytuj | edytuj kod]

W 2008 Hutmen SA posiadał 62%, Skarb Państwa 32% akcji, pozostali akcjonariusze 6%.

Zanieczyszczenie środowiska[edytuj | edytuj kod]

Naukowcy z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego stwierdzili, że teren w pobliżu huty cynku Szopienice w Katowicach są silnie skażone trującym talem. Ilość tego pierwiastka chemicznego kilkaset razy przekracza dopuszczalne normy. W pobliżu składowany w osadnikach ziemnych jest też niebezpieczny szlam cynkowy[9]. W latach 70 tych XX w. emisja nieoczyszczonych spalin (zainstalowane rzekomo na kominach filtry były atrapami) była także przyczyną znacznej liczby zachorowań na ołowicę wśród dzieci[10].

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Zakład został odznaczony Orderem Sztandaru Pracy I klasy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestracja podwyższenia kapitału HNM Szopienice S.A.
  2. HMN Szopienice S.A. w Likwidacji, www.hutaszopienice.com.pl [dostęp 2017-11-23] (pol.).
  3. Wilczok 1984 ↓, s. 75.
  4. Pożar w Katowicach, płonie budynek dyrekcji huty Uthemanna w Szopienicach (pol.) www.katowice.naszemiasto.pl [dostęp 2011-11-13]
  5. Akcjonariusze przeciwko dalszemu istnieniu Huty Szopienice
  6. a b Urząd Miasta Katowice: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru południowo-zachodniej części dzielnicy Szopienice w Katowicach (pol.). www.bip.katowice.eu. [dostęp 2011-04-19].
  7. Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-04-19].
  8. Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z 2011 roku nr 247, poz. 4173
  9. Reportaż Huta cynku "Szopienice"(Śląska bomba ekologiczna), www.lukasz-bejster.eu:80 [dostęp 2018-08-27] [zarchiwizowane z adresu 2012-09-28] (pol.).
  10. Helena Kowalik: Uratowała tysiące chorych na ołowicę dzieci. Polska Ludowa zablokowała jej karierę naukową. Wprost, 2015-05-02.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Katowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta. Red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice 1978, s. 19.
  • Leszek Jabłoński: Na trasie Balkan Ekspresu - Giszowiec, Nikiszowiec, Szopienice. Przewodnik po dzielnicach Katowic. Katowice: CRUX, 2003, s. 60, 61. ISBN 83-918152-3-4.
  • Emanuel Wilczok: 150 lat hutnictwa metali nieżelaznych w Szopienicach. Dzieje Huty Metali Nieżelaznych „Szopienice” i jej załogi. Katowice: 1984.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]