Józef Koziński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Koziński
Ilustracja
por. Józef Koziński
kapitan piechoty kapitan piechoty
Data i miejsce urodzenia 12 lutego 1902
Sieradz
Data i miejsce śmierci 26 czerwca 1979
Włocławek
Przebieg służby
Lata służby 1920, 1928 - 1939
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie II RP
Jednostki 14 pułk piechoty
Stanowiska dowódca plutonu strzeleckiego
komendant PW i WF na powiat włocławski
dowódca plutonu łączności
dowódca kompanii strzeleckiej
dowódca kompanii ckm
adiutant (szef sztabu) pułku
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
„bunt” Żeligowskiego
ofensywa Litwy Środkowej na Kowno
II wojna światowa
(kampania wrześniowa):
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941) Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Medal Pamiątkowy Jubileuszowy 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939” Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Medal za Ratowanie Ginących Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” Odznaka Honorowa PCK I stopnia Odznaka Zasłużony Działacz LOK
Zarząd klubu sportowego WKS „Cuiavia” we Włocławku - rok 1935. W środku siedzi ppłk Hugo Mijakowski, drugi od prawej stoi por. Józef Koziński.
Kurs działonowych ppanc przy 4DP (rok 1939) - siedzą od lewej: kpt. Józef Koziński, ppłk Władysław Dzióbek, płk Franciszek Sudoł, mjr Piotr Kunda, ppor. Józef Gumiński.
Oflag IIC Woldenberg - maj 1940. W środku siedzi ppłk Ignacy Szpunar, drugi od lewej siedzi kpt. Józef Koziński, drugi z prawej siedzi mjr Emil Zawisza de Sulima (dca II bat. 135 pprez). Drugi od prawej stoi kpt. Dionizy Puliński (dca 4 kompanii strzeleckiej 14 pp).
Grób kpt. Józefa Kozińskiego na włocławskim cmentarzu.
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari kpt. Józefa Kozińskiego
Awers orderu (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego - wnuka) - fot. Robert Feter.
Rewers orderu (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego - wnuka) - fot. Robert Feter.

Józef Koziński (ur. 12 lutego 1902 r., zm. 26 czerwca 1979) – kapitan piechoty Wojska Polskiego, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari, podpułkownik rezerwy Ludowego Wojska Polskiego, podpułkownik pożarnictwa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Sieradzu i pochodził z rodziny, która zmuszona była opuścić Wołyń po upadku powstania styczniowego. Od 1911 r. związany był z konspiracyjnym skautingiem, a w 1916 roku przystąpił do sieradzkiego konspiracyjnego harcerstwa. Jako harcerz uczestniczył w rozbrajaniu Niemców. W 1916 r. ukończył szkołę powszechną w Sieradzu i rozpoczął naukę zawodu zecera. 1 września 1919 roku zaczął kształcenie w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Łowiczu. W czerwcu 1920 r. jako uczeń tego seminarium wstąpił ochotniczo do 201 pułku piechoty (przemianowanego następnie na 6 pułk piechoty wileńskiej), w którym został dowódcą drużyny w 7 kompanii. W okresie od czerwca do grudnia 1920 r. przebył cały szlak bojowy pułku. Jako żołnierz Armii Ochotniczej generała Józefa Hallera uczestniczył w bitwie warszawskiej oraz w zdobyciu Grodna (25 września 1920) i Lidy (28 września 1920). W październiku 1920 roku brał udział w walkach o Wilno i Litwę Środkową („bunt gen. Żeligowskiego”). W listopadzie tegoż roku uczestniczył w bojach o niepodległość Łotwy (jako żołnierz pociągu pancernego). Za walki z bolszewikami odznaczony został Krzyżem Walecznych. Zdemobilizowany został w grudniu 1920 r. i powrócił do przerwanej nauki w łowickim Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim, które ukończył 21 czerwca 1925 roku[1][2].

We wrześniu 1925 r. wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie (jako podchorąży brał udział w walkach podczas przewrotu majowego, stając po stronie prezydenta Wojciechowskiego), którą ukończył 30 czerwca 1926 (z wynikiem dobrym). Następnie został przyjęty do Oficerskiej Szkoły Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej, którą ukończył w 1928 roku otrzymując oficerskie szlify.

Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego z sierpnia 1928 r. (opublikowanym w Dzienniku Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych) został mianowany na stopień podporucznika w korpusie oficerów piechoty, ze starszeństwem od 15 sierpnia 1928 roku i 71 lokatą[3]. Zarządzeniem Ministra Spraw Wojskowych, marszałka Józefa Piłsudskiego, został wcielony do 14 pułku piechoty[4].

Cała kariera wojskowa Józefa Kozińskiego to służba we włocławskim 14 pułku piechoty. W roku 1930 zajmował 110 lokatę wśród wszystkich podporuczników korpusu piechoty (71 lokatę w swoim starszeństwie)[5]. Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 2 grudnia 1930 r. został awansowany do stopnia porucznika piechoty, ze starszeństwem od 1 stycznia 1931 r. i 73 lokatą[6] (lokatę tę miał również w 1932 roku)[7]. Na dzień 1 lipca 1933 r. zajmował 1656 lokatę wśród poruczników korpusu piechoty (70 lokatę w swoim starszeństwie)[8], z kolei na dzień 5 czerwca 1935 r. była to już 1410 lokata (65 lokata w swoim starszeństwie)[9].

Józef Koziński aktywnie uczestniczył w życiu Włocławka i jego mieszkańców, udzielając się w tym zakresie na wielu płaszczyznach. W dniu 26 marca 1930 r. został wybrany sekretarzem Koła Przyjaciół Harcerstwa (KPH)[10], pod koniec 1931 r. wszedł w skład zarządu sekcji kajakarskiej KPH[11], a w roku 1932 w skład zarządu klubu sportowego „Cuiavia”[12]. Bardzo duży wkład wniósł porucznik (a następnie kapitan) Koziński w rozwój włocławskiego harcerstwa i ruchu zuchowego. Był organizatorem wielu zgrupowań, biwaków i kursów. Z dniem 1 maja 1931 r. został hufcowym, a w dniu 30 kwietnia 1939 r. przewodniczącym zarządu włocławskich struktur Związku Harcerstwa Polskiego[13]. W latach 1930 - 1933 pełnił funkcję komendanta hufca harcerzy w Aleksandrowie Kujawskim, był również komendantem, inicjatorem i organizatorem harcerstwa wodnego we Włocławku[14]. W roku 1934 z własnej inicjatywy stworzył Yacht Club Wojskowy (pełnił w nim funkcję wiceprezesa), otwarty dla całej włocławskiej społeczności[15]. Od 1928 r. działał w Lidze Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (L.O.P.P.) propagując sporty spadochronowe, szybowcowe i lotnicze oraz szkoląc harcerzy, młodzież szkolną i dorosłych w zakresie obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej. W 1938 roku odznaczony został Srebrną Odznaką Honorową L.O.P.P. II stopnia[2].

Awansowany do stopnia kapitana został ze starszeństwem od 19 marca 1937 roku i 299 lokatą wśród oficerów korpusu piechoty[16]. 29 października 1938 r. został odznaczony przez Prezesa Rady Ministrów gen. Felicjana Sławoja Składkowskiego Srebrnym Krzyżem Zasługi - za zasługi w służbie wojskowej.

Do wybuchu II wojny światowej służył we włocławskim 14 pp, zajmując między innymi stanowiska: dowódcy plutonu strzeleckiego, komendanta PW i WF na powiat włocławski, dowódcy plutonu łączności[17], dowódcy 2 kompanii strzeleckiej w I batalionie[18] i dowódcy 3 kompanii ckm[19] (którą dowodził do czasu ogłoszenia mobilizacji)[20]. W tym czasie ukończył kurs łączności w Zegrzu (1932/33), kurs dowódców kompanii w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie (1934)[2] oraz trzytygodniowy kurs przeciwpancerny (1936)[21]. W 1934 roku przy 14 pp powołano dywizyjny kurs instruktorski dla oficerów 4 Dywizji Piechoty, na którym por. Koziński był wykładowcą z dziedziny łączności[22]. Na rok 1939 kpt. Koziński został zatwierdzony jako zastępca przewodniczącego Sądu Honorowego pułku[23]. W marcu 1939 r. zajmował 238 lokatę wśród kapitanów korpusu piechoty w swoim starszeństwie[24].

Kampania wrześniowa[edytuj | edytuj kod]

Z chwilą wybuchu wojny (zgodnie z przydziałem mobilizacyjnym) objął stanowisko I adiutanta (szefa sztabu) 14 pułku piechoty[25]. Brał udział w walkach w korytarzu pomorskim, gdzie wykazał się dużą inicjatywą organizując w nocy z 1 na 2 września przerzut zaimprowizowanym pociągiem prawie całego pułku, wzdłuż linii frontu, od stacji Konojady do miejscowości Mełno. Przyczyniło się to do zatrzymania wojsk niemieckich, które dokonały wyłomu w polskiej obronie. Trudna sytuacja spowodowała odejście 14 pp (wraz z Grupą Operacyjną „Wschód”) przez Toruń, Brzozę, Toporzyszczewo, Wieniec Kościelny, Stary Brześć do Józefowa (który osiągnięto ranem 8 września). Wieczorem 6 września kpt. Koziński, kpt. Berger i por. Steinhagen udali się do Włocławka celem sprawdzenia postępu prowadzonej ewakuacji rodzin wojskowych (spotkali się w tej sprawie z kpt. Ignacym Alejskim)[26]. Był uczestnikiem największej bitwy polskiego września - bitwy nad Bzurą. W toku krwawych i uporczywych walk, wskutek przygniatającej przewagi wroga, pododdziały 14 pułku piechoty zostały zdziesiątkowane. 19 września w rejonie Puszczy Kampinoskiej, podczas przedzierania się do walczącej stolicy, został wzięty do niemieckiej niewoli, którą spędził początkowo w oflagach IV A Hohnstein, IV C Colditz, II A Prenzlau, a następnie (od 14 listopada 1940 r.) w oflagu II C Woldenberg[27]. Podczas pobytu w niewoli zredagował ostateczną wersję "Dziennika bojowego 14 pp", który jest podstawowym źródłem wiedzy o działaniach 14 pułku piechoty podczas kampanii wrześniowej (zapiski do dziennika były sporządzane na bieżąco podczas kampanii wrześniowej). W oflagu Woldenberg ukończył w ramach dokształcania półtoraroczną Wolną Wszechnicę Polską. Uczestniczył w obozowych działaniach konspiracyjnych. 25 stycznia 1945 r. rozpoczęła się ewakuacja obozu na zachód podczas której, po ponad 500 kilometrowym marszu, jeńcy dotarli (10 marca) do oflagu X D Fischbeck w rejonie Hamburga. Następny etap ewakuacji to marsz pod Lubekę, gdzie 3 maja 1945 r. kapitan Koziński razem z pozostałymi oficerami został wyzwolony przez wojska kanadyjskie. 8 grudnia tego roku kpt. Józef Koziński wyjechał z pierwszym zorganizowanym transportem wojskowym do Polski - do Szczecina[28][2].

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie z niewoli kapitan Koziński nie wstąpił do Ludowego Wojska Polskiego. Jako przedwrześniowy oficer miał trudności ze znalezieniem zatrudnienia. Pracował we Włocławku - początkowo w spółdzielczości wiejskiej, potem we włocławskim oddziale "Caritasu" jako magazynier, a następnie w Gimnazjum im. ks. Jana Długosza (jako nauczyciel geografii i geologii). Dalsza kariera zawodowa związana była z pożarnictwem - jako inspektor ochrony przeciwpożarowej pracował w Zjednoczeniu Przemysłu Celulozowo-Papierniczego, Zjednoczeniu Przemysłu Meblarskiego, Włocławskiej Fabryce Mebli i włocławskim zakładzie Bydgoskich Zakładów Taśm Technicznych "Pasamon". 15 grudnia 1966 roku ukończył zaocznie Szkołę Oficerów Pożarnictwa w Warszawie. Na niwie społecznej działał bardzo aktywnie w Związku Harcerstwa Polskiego, Polskim Czerwonym Krzyżu (członkiem tej organizacji był od 1919 roku), Lidze Obrony Kraju, Polskim Towarzystwie Turystyczno-Krajoznawczym, Polskim Komitecie Pomocy Społecznej i Kole Oficerów Rezerwy, którego powstania był inicjatorem, a potem wieloletnim wiceprezesem i prezesem. Jego zaangażowanie w działalność tegoż koła przyczyniło się w sposób szczególny do kultywowania dziejów przedwojennego 14 pułku piechoty. Dzięki jego staraniom wzniesiono we Włocławku (na terenie kasyna oficerskiego przy ulicy Żytniej) obelisk poświęcony poległym i pomordowanym w czasie II wojny światowej żołnierzom 14 pułku piechoty (odsłonięty w dniu 18 stycznia 1976 r.). Prowadzona od 1945 r. działalność Józefa Kozińskiego w Towarzystwie Przyjaciół Żołnierza, przekształconym z rokiem 1950 w Ligę Przyjaciół Żołnierza, przemianowaną w roku 1962 na Ligę Obrony Kraju, była kontynuacją jego działalności rozpoczętej już w 1928 roku w Lidze Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, albowiem wyżej wymienione organizacje były spadkobierczyniami przedwojennej L.O.P.P. W okresie powojennym organizował Koło Przyjaciół Harcerstwa we Włocławku i był przewodniczącym Kręgu Instruktorskiego "Powiśle" (posiadał stopień harcmistrza). Józef Koziński był również członkiem zarządu klubu sportowego "Włocławianka". Uchwałą Rady Państwa z dnia 19 czerwca 1972 roku odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Jako rezerwista został awansowany do stopnia majora (15 września 1969 r.), a potem podpułkownika rezerwy (7 kwietnia 1976 r.). Na emeryturę odszedł z dniem 1 marca 1970 roku. Jako harcmistrz i oficer rezerwy Wojska Polskiego odznaczony był wieloma orderami i medalami[2][29][30].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Józef Koziński pochodził z rodziny, która osiedliła się na ziemi sieradzkiej po upadku powstania styczniowego (jego przodkowie zmuszeni zostali wówczas do opuszczenia Wołynia). Był synem Władysława Kozińskiego, sieradzkiego rzemieślnika - mistrza zduńskiego. Jego matką była Walentyna z d. Piotrowska. W 1929 r. podporucznik Koziński zawarł związek małżeński z Anną Lasecką, z którą mieli synów Jerzego i Janusza[2]. Zmarł 26 czerwca 1979 we Włocławku i pochowany został na tamtejszym Cmentarzu Komunalnym - sektor 30, rząd 11, grób 162.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]