Józef Koziński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Koziński
Ilustracja
por. Józef Koziński
kapitan piechoty kapitan piechoty
Data i miejsce urodzenia 12 lutego 1902
Sieradz
Data i miejsce śmierci 26 czerwca 1979
Włocławek
Przebieg służby
Lata służby 1920, 1928 - 1939
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie II RP
Jednostki 14 pułk piechoty
Stanowiska dowódca plutonu strzeleckiego
komendant PW i WF na powiat włocławski
dowódca plutonu łączności
dowódca kompanii strzeleckiej
dowódca kompanii ckm
adiutant (szef sztabu) pułku
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
„bunt” Żeligowskiego
ofensywa Litwy Środkowej na Kowno
II wojna światowa
(kampania wrześniowa):
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941) Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Medal Pamiątkowy Jubileuszowy 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939” Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Medal za Ratowanie Ginących Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” Odznaka Honorowa PCK I stopnia Odznaka Zasłużony Działacz LOK
Zarząd klubu sportowego WKS „Cuiavia” we Włocławku - rok 1935. W środku siedzi ppłk Hugo Mijakowski, drugi od prawej stoi por. Józef Koziński.
Akt mianowania na stopień kapitana Wojska Polskiego (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Kurs działonowych ppanc przy 4DP (rok 1939) - siedzą od lewej: kpt. Józef Koziński, ppłk Władysław Dzióbek, płk Franciszek Sudoł, mjr Piotr Kunda, ppor. Józef Gumiński.
Oflag IIC Woldenberg - maj 1940. W środku siedzi ppłk Ignacy Szpunar, drugi od lewej siedzi kpt. Józef Koziński, drugi z prawej siedzi mjr Emil Zawisza de Sulima (dca II bat. 135 pprez). Drugi od prawej stoi kpt. Dionizy Puliński (dca 4 kompanii strzeleckiej 14 pp).
Grób kpt. Józefa Kozińskiego na włocławskim cmentarzu.
Medale, dyplomy i pamiątki po kpt. Józefie Kozińskim
Awers Krzyża Walecznych (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Rewers Krzyża Walecznych (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Awers Krzyża Niepodległości (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Rewers Krzyża Niepodległości (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Awers orderu VM (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego - wnuka) - fot. Robert Feter.
Rewers orderu VM (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego - wnuka) - fot. Robert Feter.
Dyplom nadania odznaki LOPP (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Dyplom nadania medalu „Za Ratowanie Ginących” (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Srebrny Krzyż Zasługi (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Odznaka pamiątkowa 14 pp (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Medal za zajęcie II miejsca w zawodach pływackich Wojska Polskiego - awers (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Medal za zajęcie II miejsca w zawodach pływackich Wojska Polskiego - rewers (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Awers medalu „Za Ratowanie Ginących” (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Rewers medalu „Za Ratowanie Ginących” (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Awers łotewskiego Medalu 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Rewers łotewskiego Medalu 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).
Pierścień pamiątkowy 14 pp (zbiory Pana Dariusza Kozińskiego, fot. Robert Feter).

Józef Koziński (ur. 12 lutego 1902 r., zm. 26 czerwca 1979) – kapitan piechoty Wojska Polskiego, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari, podpułkownik rezerwy Ludowego Wojska Polskiego, podpułkownik pożarnictwa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Sieradzu i pochodził z rodziny, która zmuszona była opuścić Wołyń po upadku powstania styczniowego. Od 1911 r. związany był z konspiracyjnym skautingiem, a w 1916 roku przystąpił do sieradzkiego konspiracyjnego harcerstwa. Jako harcerz uczestniczył w rozbrajaniu Niemców. W 1916 r. ukończył szkołę powszechną w Sieradzu i rozpoczął naukę zawodu zecera. 1 września 1919 roku zaczął kształcenie w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Łowiczu. W czerwcu 1920 r. jako uczeń tego seminarium wstąpił ochotniczo do 201 pułku piechoty (przemianowanego następnie na 6 pułk piechoty wileńskiej), w którym został dowódcą drużyny w 7 kompanii. W okresie od czerwca do grudnia 1920 r. przebył cały szlak bojowy pułku. Jako żołnierz Armii Ochotniczej generała Józefa Hallera uczestniczył w bitwie warszawskiej oraz w zdobyciu Grodna (25 września 1920) i Lidy (28 września 1920). W październiku 1920 roku brał udział w walkach o Wilno i Litwę Środkową („bunt gen. Żeligowskiego”). W listopadzie tegoż roku uczestniczył w bojach o niepodległość Łotwy (jako żołnierz pociągu pancernego). Za walki z bolszewikami odznaczony został Krzyżem Walecznych. Zdemobilizowany został w grudniu 1920 r. i powrócił do przerwanej nauki w łowickim Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim, które ukończył 21 czerwca 1925 roku[1][2].

We wrześniu 1925 r. wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie (jako podchorąży brał udział w walkach podczas przewrotu majowego, stając po stronie prezydenta Wojciechowskiego), którą ukończył 30 czerwca 1926 (z wynikiem dobrym). Następnie został przyjęty do Oficerskiej Szkoły Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej, którą ukończył w 1928 roku otrzymując oficerskie szlify.

Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego z sierpnia 1928 r. (opublikowanym w Dzienniku Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych) został mianowany na stopień podporucznika w korpusie oficerów piechoty, ze starszeństwem od 15 sierpnia 1928 roku i 71 lokatą[3]. Zarządzeniem Ministra Spraw Wojskowych, marszałka Józefa Piłsudskiego, został wcielony do 14 pułku piechoty[4].

Cała kariera wojskowa Józefa Kozińskiego to służba we włocławskim 14 pułku piechoty. W roku 1930 zajmował 110 lokatę wśród wszystkich podporuczników korpusu piechoty (71 lokatę w swoim starszeństwie)[5]. Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 2 grudnia 1930 r. został awansowany do stopnia porucznika piechoty, ze starszeństwem od 1 stycznia 1931 r. i 73 lokatą[6] (lokatę tę miał również w 1932 roku)[7]. Na dzień 1 lipca 1933 r. zajmował 1656 lokatę wśród poruczników korpusu piechoty (70 lokatę w swoim starszeństwie)[8], z kolei na dzień 5 czerwca 1935 r. była to już 1410 lokata (65 lokata w swoim starszeństwie)[9].

Józef Koziński aktywnie uczestniczył w życiu Włocławka i jego mieszkańców, udzielając się w tym zakresie na wielu płaszczyznach. W dniu 26 marca 1930 r. został wybrany sekretarzem Koła Przyjaciół Harcerstwa (KPH)[10], pod koniec 1931 r. wszedł w skład zarządu sekcji kajakarskiej KPH[11], a w roku 1932 w skład zarządu klubu sportowego „Cuiavia”[12]. Sekcja kajakarska „Cuiavii” była członkiem Polskiego Związku Kajakowców, a por. Koziński był w niej jednym z trzech mianowanych przez PZKaj. przodowników (pozostałymi byli kpt. Jan Witkowski i kpt. Jan Fleischmann)[13]. Bardzo duży wkład wniósł porucznik (a następnie kapitan) Koziński w rozwój włocławskiego harcerstwa i ruchu zuchowego. Był organizatorem wielu zgrupowań, biwaków i kursów. Z dniem 1 maja 1931 r. został hufcowym, a w dniu 30 kwietnia 1939 r. przewodniczącym zarządu włocławskich struktur Związku Harcerstwa Polskiego[14]. W latach 1930 - 1933 pełnił funkcję komendanta hufca harcerzy w Aleksandrowie Kujawskim, był również komendantem, inicjatorem i organizatorem harcerstwa wodnego we Włocławku[15]. W roku 1934 z własnej inicjatywy stworzył Yacht Club Wojskowy (pełnił w nim funkcję wiceprezesa), otwarty dla całej włocławskiej społeczności[16]. Od 1928 r. działał w Lidze Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (L.O.P.P.) propagując sporty spadochronowe, szybowcowe i lotnicze oraz szkoląc harcerzy, młodzież szkolną i dorosłych w zakresie obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej. W 1938 roku odznaczony został Srebrną Odznaką Honorową L.O.P.P. II stopnia[2]. W odbywających się w Poznaniu Zawodach o Mistrzostwo Wojska (23 - 24 lipca 1938 r.) zajął II-gie miejsce w pływaniu na dystansie 50 metrów w ubraniu.

Awansowany do stopnia kapitana został ze starszeństwem od 19 marca 1937 roku i 299 lokatą wśród oficerów korpusu piechoty[17]. 29 października 1938 r. został odznaczony przez Prezesa Rady Ministrów gen. Felicjana Sławoja Składkowskiego Srebrnym Krzyżem Zasługi - za zasługi w służbie wojskowej.

Do wybuchu II wojny światowej służył we włocławskim 14 pp, zajmując między innymi stanowiska: dowódcy plutonu strzeleckiego, komendanta PW i WF na powiat włocławski, dowódcy plutonu łączności[18], dowódcy 2 kompanii strzeleckiej w I batalionie[19] i dowódcy 3 kompanii ckm[20] (którą dowodził do czasu ogłoszenia mobilizacji)[21]. W tym czasie ukończył kurs łączności w Zegrzu (1932/33), kurs dowódców kompanii w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie (1934)[2] oraz trzytygodniowy kurs przeciwpancerny (1936)[22]. W 1934 roku przy 14 pp powołano dywizyjny kurs instruktorski dla oficerów 4 Dywizji Piechoty, na którym por. Koziński był wykładowcą z dziedziny łączności[23]. Na rok 1939 kpt. Koziński został zatwierdzony jako zastępca przewodniczącego Sądu Honorowego pułku[24]. W marcu 1939 r. zajmował 238 lokatę wśród kapitanów korpusu piechoty w swoim starszeństwie[25].

Kampania wrześniowa[edytuj | edytuj kod]

Z chwilą wybuchu wojny (zgodnie z przydziałem mobilizacyjnym) objął stanowisko I adiutanta (szefa sztabu) 14 pułku piechoty[26]. Brał udział w walkach w korytarzu pomorskim, gdzie wykazał się dużą inicjatywą organizując w nocy z 1 na 2 września przerzut zaimprowizowanym pociągiem prawie całego pułku, wzdłuż linii frontu, od stacji Konojady do miejscowości Mełno. Przyczyniło się to do zatrzymania wojsk niemieckich, które dokonały wyłomu w polskiej obronie. Trudna sytuacja spowodowała odejście 14 pp (wraz z Grupą Operacyjną „Wschód”) przez Toruń, Brzozę, Toporzyszczewo, Wieniec Kościelny, Stary Brześć do Józefowa (który osiągnięto ranem 8 września). Wieczorem 6 września kpt. Koziński, kpt. Berger i por. Steinhagen udali się do Włocławka celem sprawdzenia postępu prowadzonej ewakuacji rodzin wojskowych (spotkali się w tej sprawie z kpt. Ignacym Alejskim)[27]. Był uczestnikiem największej bitwy polskiego września - bitwy nad Bzurą. W toku krwawych i uporczywych walk, wskutek przygniatającej przewagi wroga, pododdziały 14 pułku piechoty zostały zdziesiątkowane. 19 września w rejonie Puszczy Kampinoskiej, podczas przedzierania się do walczącej stolicy, został wzięty do niemieckiej niewoli, którą spędził początkowo w oflagach IV A Hohnstein, IV C Colditz, II A Prenzlau, a następnie (od 14 listopada 1940 r.) w oflagu II C Woldenberg[28]. Podczas pobytu w niewoli zredagował ostateczną wersję "Dziennika bojowego 14 pp", który jest podstawowym źródłem wiedzy o działaniach 14 pułku piechoty podczas kampanii wrześniowej (zapiski do dziennika były sporządzane na bieżąco podczas kampanii wrześniowej). W oflagu Woldenberg ukończył w ramach dokształcania półtoraroczną Wolną Wszechnicę Polską. Uczestniczył w obozowych działaniach konspiracyjnych. 25 stycznia 1945 r. rozpoczęła się ewakuacja obozu na zachód podczas której, po ponad 500 kilometrowym marszu, jeńcy dotarli (10 marca) do oflagu X D Fischbeck w rejonie Hamburga. Następny etap ewakuacji to marsz pod Lubekę, gdzie 3 maja 1945 r. kapitan Koziński razem z pozostałymi oficerami został wyzwolony przez wojska kanadyjskie. 8 grudnia tego roku kpt. Józef Koziński wyjechał z pierwszym zorganizowanym transportem wojskowym do Polski - do Szczecina[29][2].

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie z niewoli kapitan Koziński nie wstąpił do Ludowego Wojska Polskiego. Jako przedwrześniowy oficer miał trudności ze znalezieniem zatrudnienia. Pracował we Włocławku - początkowo w spółdzielczości wiejskiej, potem we włocławskim oddziale "Caritasu" jako magazynier, a następnie w Gimnazjum im. ks. Jana Długosza (jako nauczyciel geografii i geologii). Dalsza kariera zawodowa związana była z pożarnictwem - jako inspektor ochrony przeciwpożarowej pracował w Zjednoczeniu Przemysłu Celulozowo-Papierniczego, Zjednoczeniu Przemysłu Meblarskiego, Włocławskiej Fabryce Mebli i włocławskim zakładzie Bydgoskich Zakładów Taśm Technicznych "Pasamon". 15 grudnia 1966 roku ukończył zaocznie Szkołę Oficerów Pożarnictwa w Warszawie. Na niwie społecznej działał bardzo aktywnie w Związku Harcerstwa Polskiego, Polskim Czerwonym Krzyżu (członkiem tej organizacji był od 1919 roku), Lidze Obrony Kraju, Polskim Towarzystwie Turystyczno-Krajoznawczym, Polskim Komitecie Pomocy Społecznej i Kole Oficerów Rezerwy, którego powstania był inicjatorem, a potem wieloletnim wiceprezesem i prezesem. Jego zaangażowanie w działalność tegoż koła przyczyniło się w sposób szczególny do kultywowania dziejów przedwojennego 14 pułku piechoty. Dzięki jego staraniom wzniesiono we Włocławku (na terenie kasyna oficerskiego przy ulicy Żytniej) obelisk poświęcony poległym i pomordowanym w czasie II wojny światowej żołnierzom 14 pułku piechoty (odsłonięty w dniu 18 stycznia 1976 r.). Prowadzona od 1945 r. działalność Józefa Kozińskiego w Towarzystwie Przyjaciół Żołnierza, przekształconym z rokiem 1950 w Ligę Przyjaciół Żołnierza, przemianowaną w roku 1962 na Ligę Obrony Kraju, była kontynuacją jego działalności rozpoczętej już w 1928 roku w Lidze Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, albowiem wyżej wymienione organizacje były spadkobierczyniami przedwojennej L.O.P.P. W okresie powojennym organizował Koło Przyjaciół Harcerstwa we Włocławku i był przewodniczącym Kręgu Instruktorskiego "Powiśle" (posiadał stopień harcmistrza). Józef Koziński był również członkiem zarządu klubu sportowego "Włocławianka". Uchwałą Rady Państwa z dnia 19 czerwca 1972 roku odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Jako rezerwista został awansowany do stopnia majora (15 września 1969 r.), a potem podpułkownika rezerwy (7 kwietnia 1976 r.). Na emeryturę odszedł z dniem 1 marca 1970 roku. Jako harcmistrz i oficer rezerwy Wojska Polskiego odznaczony był wieloma orderami i medalami[2][30][31].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Józef Koziński pochodził z rodziny, która osiedliła się na ziemi sieradzkiej po upadku powstania styczniowego (jego przodkowie zmuszeni zostali wówczas do opuszczenia Wołynia). Był synem Władysława Kozińskiego, sieradzkiego rzemieślnika - mistrza zduńskiego. Jego matką była Walentyna z d. Piotrowska. W 1929 r. podporucznik Koziński zawarł związek małżeński z Anną Lasecką, z którą mieli synów Jerzego i Janusza[2]. Zmarł 26 czerwca 1979 we Włocławku i pochowany został na tamtejszym Cmentarzu Komunalnym - sektor 30, rząd 11, grób 162.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]