Aleksandrów Kujawski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Aleksandrów Kujawski (ujednoznacznienie).
Aleksandrów Kujawski
Dworzec kolejowy w Aleksandrowie Kujawskim
Dworzec kolejowy w Aleksandrowie Kujawskim
Herb
Herb Aleksandrowa Kujawskiego
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat aleksandrowski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja bydgosko-toruńska
Data założenia 1862
Prawa miejskie 1879
Burmistrz Andrzej Cieśla
Powierzchnia 7,23 km²
Wysokość 72 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

12 565
1737,9 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 54
Kod pocztowy 87-700
Tablice rejestracyjne CAL
Położenie na mapie powiatu aleksandrowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu aleksandrowskiego
Aleksandrów Kujawski
Aleksandrów Kujawski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Aleksandrów Kujawski
Aleksandrów Kujawski
Ziemia 52°52′35″N 18°41′36″E/52,876389 18,693333
TERC
(TERYT)
0401011
Urząd miejski
ul. Słowackiego 8
87-700 Aleksandrów Kujawski
Strona internetowa

Aleksandrów Kujawskimiasto w województwie kujawsko-pomorskim, siedziba władz powiatu aleksandrowskiego i gminy wiejskiej Aleksandrów Kujawski.

Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto miało 12 565 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest na skraju Równiny Inowrocławskiej. Zaliczane jest do aglomeracji bydgosko-toruńskiej.

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 7,23 km²[2]. Miasto stanowi 1,51% powierzchni powiatu.

Według danych z 2002 r.[3] Aleksandrów Kujawski ma obszar 7,17 km², w tym: użytki rolne 31%, użytki leśne 25%

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa włocławskiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Struktura demograficzna mieszkańców miasta Aleksandrów Kujawski według danych z 31 grudnia 2010[4]

Opis Ogółem Mężczyźni Kobiety
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 12275 100 5813 47,4 6462 52,6
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1697,8 804,0 893,8
  • Piramida wieku mieszkańców Aleksandrowa Kujawskiego w 2014 roku [5].


Piramida wieku Aleksandrow Kujawski.png

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

W skład Aleksandrowa Kujawskiego wchodzi 5 osiedli:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zespół pałacowy rodziny Trojanowskich z pocz. XX w.

Miejscowość założona na bazie wsi i majątku Białe Błota (pierwsza wzmianka w dokumentach z 1489 r.). Początkowo jednak miejscowość ta nosiła nazwę Sieła, od znajdującej się tam cerkwi. Po zmianie właściciela majątku i wsi w 1850 r. nazwa Białe Błota pozostała, a sam majątek nazwano "Trojanowo". W 1859 r. Towarzystwo Kolei Żelaznych postanowiło usytuować tutaj stację graniczną, między dwoma zaborami rosyjskim i pruskim. W 1862 r. uruchomiono połączenie kolejowe łączące Prusy z Rosją z Bydgoszczy przez Toruń do Łowicza. Dzięki temu miejscowość zaczęła się systematycznie rozwijać. W tym czasie w mieście zaczęli osiedlać się Żydzi[6]. Mieli swoją synagogę i korzystali z cmentarza w pobliskim Służewie. Początkowo społeczność żydowska w Aleksandrowie Kujawskim podlegała dozorowi bóżniczemu w Nieszawie. Z czasem aleksandrowscy Żydzi zaczęli demograficznie i ekonomicznie dominować nad nieszawskimi pobratymcami. Konsekwencją było dodanie do nazwy dozoru bóżniczego członu o Aleksandrowie Kujawskim. W 1875 r. uruchomiona została międzynarodowa stacja kolejowa i telegraficzna. Od nazwiska cara Aleksandra II Romanowa, który przyczynił się do dalszej rozbudowy stacji, miasteczko zmieniło nazwę na Aleksandrów Pograniczny (prawa miejskie w 1879 r.). W 1877 r. powstała cerkiew prawosławna św. Aleksandra Newskiego. Car polecił wówczas dobudować dwupiętrowe skrzydło do gmachu dworca i luksusowo je wyposażyć, w związku ze spotkaniem w tym miejscu 4 września 1879 r. z cesarzem niemieckim Wilhelmem I. Aleksandrów jako stacja graniczna był od tego czasu ważnym miastem dla Królestwa Polskiego i Rosji, dzięki czemu intensywnie się rozwijał aż do I wojny światowej. Dzięki inicjatywie ówczesnego burmistrza, Stanisława Tatarkiewicza[7], naczelnik Państwa Józef Piłsudski dekretem z dnia 4 lutego 1919 r. nadał prawa miejskie o zmienionej nazwie miasta na Aleksandrów Kujawski. Jednym z podstawowych zagadnień po I wojnie światowej jakie należało uregulować w Aleksandrowie Kujawskim, był przymusowy wykup gruntów przez państwo, na których powstało miasto, gdyż cała zabudowa znajdowała się na gruntach nienależących do właścicieli budynków. Z takim wnioskiem zwrócili się posłowie m.in.: Starkiewicz, Podstolski[potrzebne źródło], Staszyński, Rajca, ks. Lubelski, ks. Lutosławski czy ks. dr Władysław Chrzanowski. W latach 1921-1923 w mieście istniał obóz internowania przeznaczony dla byłych żołnierzy URL. Po jego likwidacji część byłych internowanych stworzyła ukraińską społeczność w mieście[8]. W 1921 r. w mieście żyło 977 Żydów, co stanowiło 11,9% ogółu mieszkańców. Rozwój przemysłu i budownictwa publicznego sprawił, że siedzibę powiatu nieszawskiego przeniesiono właśnie do Aleksandrowa. Niemieccy okupanci wysiedlili aleksandrowskich Żydów do getta w Służewie, a następnie zgładzili w obozie Kulmhof. Podczas II wojny światowej, w latach 1943-45, miasto nosiło przejściową nazwę Weichselstädt.

Wiosną 1945 r. na terenie żwirowni "Halinowo" oraz w okolicy "Młyna Parowego" zabito prawdopodobnie ok. 100 Niemców. Po wojnie do 1975 r. Aleksandrów również był siedzibą powiatu, należącego wówczas do województwa bydgoskiego, a w latach 1975–1998 do województwa włocławskiego. Po ponownej reformie w 1999 r. stał się siedzibą władz powiatu aleksandrowskiego województwa kujawsko-pomorskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Aleksandrów jest ośrodkiem przemysłu metalowego, poligraficznego oraz spożywczego. Przemysł tworzyw sztucznych, ceramiczny oraz drzewny. Znany z wyrobów wikliniarskich. W mieście znajduje się również filia ciechocińskiego sanatorium.

Do największych zakładów należą[potrzebne źródło]:

  • Zakłady Odkrywkowe i Mechaniczne Górnictwa Skalnego Budkrusz
  • Wytwórnia silosów Bin
  • Kujawskie Zakłady Poligraficzne Druk-Pak S.A.
  • Grados sp. z o.o. producent owocowych i nieowocowych półproduktów do wyrobów cukierniczych, piekarskich i lodowych
  • WIP Sp. z o.o. Producent preform i butelek PET
  • Oddział K-PTS S.A.
  • Dalgety Agra Polska
  • Aleks-Fruit
  • Zakład Przemysłu Mięsnego Dróbaleks
  • Styro-Mar
  • Producent opakowań jednorazowych PolKrys
  • Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC
  • Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Wodociągowej
  • Surowce Mineralne Sp. z o.o.
  • Aleksandrowskie TBS Sp. z o.o.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Przez teren miasta przebiega droga 266 (KoninSompolnoPiotrków KujawskiRadziejów – Aleksandrów Kujawski – Ciechocinek). 4 km od Aleksandrowa w Służewie przebiega droga 250, która łączy miasto z drogą 15 w kierunku Inowrocławia oraz Poznania. W pobliżu miasta przebiega 91 (GdańskToruńWłocławekŁódźKatowiceCieszyn) oraz pod miastem w miejscowości Odolion znajduje się węzeł drogowy "Ciechocinek" na autostradzie A1 (E75).

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Aleksandrów Kujawski jest lokalnym węzłem kolejowym. Linia 18 Kutno-Piła Główna ma tutaj swoje odgałęzienie do Ciechocinka 245 .

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Liceum salezjanów

Przedszkola[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole Samorządowe nr 1 im. Juliana Tuwima, ul. Wojska Polskiego 19
  • Przedszkole Samorządowe nr 2, ul. Słowackiego 145
  • Niepubliczne Przedszkole „Bim Bam Bino”, ul. Słowackiego 145
  • Niepubliczne Przedszkole Zgromadzenia Sióstr Służebniczek im. Edmunda Bojanowskiego, ul. Wojska Polskiego 9
  • Niepubliczne Przedszkole „Akademia Malucha”, ul. Kościelna 9

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Polskich Podróżników, ul. gen. Sikorskiego 5
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Józefa Wybickiego, ul. Szkolna 6
  • Szkoła Podstawowa nr 4 przy Zespole Szkół Specjalnych nr 3 im. Jana Pawła II, ul. Strażacka 22

Gimnazja[edytuj | edytuj kod]

  • Gimnazjum nr 1 im. Lotników Polskich, ul. Długa 8
  • Gimnazjum Towarzystwa Salezjańskiego, ul. Chopina 24
  • Gimnazjum nr 3 przy Zespole Szkół Specjalnych nr 3 im. Jana Pawła II, ul. Strażacka 22

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół nr 1 Centrum Kształcenia Praktycznego, ul. Wyspiańskiego 4
  • Zespół Szkół nr 2 im. mjr Henryka Dobrzańskiego „HUBALA”, ul. Sikorskiego 2
  • Liceum Ogólnokształcące Towarzystwa Salezjańskiego im. Kardynała Augusta Hlonda, ul. Chopina 24
  • Szkoła Techniczna BZDZ, ul. Długa 8

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Od 1920 r. w mieście istnieje Miejski Związkowy Klub Sportowy Orlęta Aleksandrów Kujawski Jest również Miejskie Centrum Kultury, w którym jeszcze parę lat temu działało kino. Rolę najprężniejszego ośrodka kultury przejął klub „Fado”, który stanowi obecnie najaktywniejsze kulturowo miejsce.

Od kilkunastu lat w Aleksandrowie, Ciechocinku i na Łazieńcu, w domu rodzinnym Edwarda Stachury ma miejsce cykliczna impreza znana pod nazwą „Biała Lokomotywa”, która skupia środowisko artystów zajmujących się nie tylko słowem pisanym, ale i muzyką oraz teatrem.

Oprócz tego od kilku lat miasto organizuje „Stachuriadę”, również będącą imprezą poświęconą Edwardowi Stachurze.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół Przemienienia Pańskiego w Aleksandrowie Kujawskim

Kościół katolicki[edytuj | edytuj kod]

Dwie parafie:

Kościół Zielonoświątkowy[edytuj | edytuj kod]

Jeden zbór:

  • zbór Betel

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Jeden zbór z Salą Królestwa[9]:

  • zbór Aleksandrów Kujawski

Kościół Boży w Chrystusie[edytuj | edytuj kod]

  • Chrześcijańska Wspólnota „Jezus Król”

Kościół prawosławny[edytuj | edytuj kod]

Turystyka i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Miasto stanowi miejsce kuracji solankowych oraz zaplecze mieszkaniowe i usługowe Ciechocinka. Do najważniejszych zabytków należą dworzec kolejowy, w którego apartamentach 4 września 1879 r. car Aleksander II Romanow przyjął cesarza niemieckiego Wilhelma I Hohenzollerna oraz neogotycki kościół pw. Przemienienia Pańskiego wzniesiony w latach 1896-1905.

Wykaz zarejestrowanych zabytków nieruchomych na terenie miasta[10]:

  • kościół parafii pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego z 1896 r., nr 316/A z 29.07.1993 r.
  • klasztor ss. służebniczek Najświętszej Maryi Panny z 1890 r., nr 329/A z 28.12.1993 r.
  • zespół cmentarza Rzymsko-katolickiego z drugiej połowy XIX w., przy ul. Chopina, obejmujący: cmentarz, kaplica oraz ogrodzenie z bramą, nr 363/A z 07.06.1995 r.
  • cmentarz wojenny (żołnierzy rosyjskich) ofiar I wojny światowej, nr 362/A z 07.06.1995 r.
  • zespół pałacowy rodziny Trojanowskich, obejmujący: pałac z początku XX w. i park z pierwszej połowy XIX w., nr 161/A z 16.10.1984 r.
  • szkoła realna, obecnie liceum salezjanów z 1913-1916 r. przy ul. Chopina 24, nr 335/A z 17.02.1994 r.
  • zespół dworca kolejowego, obejmujący: dworzec kolejowy z drugiej połowy XIX w., wieżę ciśnień z 1895 r., 3 domy mieszkalne, przy ul. Wojska Polskiego 8, 10, 14 z lat 1893-1895 i skwer, nr 423/A z 30.12.1998 r.
  • plebania prawosławna, obecnie dom i kaplica prawosławna z 1893 r., przy ul. Wojska Polskiego 4, nr A-1350 z 11.02.2008 r.

W 2011 r. ustanowiono pomnikiem przyrody lipę drobnolistną o obwodzie 320 cm rosnącą przy ul. Kochanowskiego i nazwie "Urszulka"[11].

Sąsiednie gminy i miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Miasto partnerskie Kraj
Ivančice  Czechy
Valka  Łotwa

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michał Pawlikowski, Syn Ziemi Radomszczańskiej. Życie i działalność posła na Sejm II Rzeczypospolitej ks. dr Władysława Chrzanowskiego 1886-1933, Strzałków 2011, ISBN 978-83-933262-0-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]