Kakadu palmowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kakadu palmowa
Probosciger aterrimus[1]
(J. F. Gmelin, 1788)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd papugowe
Rodzina kakaduowate
Podrodzina kakadu
Plemię Microglossini
Bonaparte, 1853
Rodzaj Probosciger[2]
Kuhl, 1820
Gatunek kakadu palmowa
Synonimy
  • Psittacus aterrimus J. F. Gmelin, 1788[3]
Podgatunki
  • P. a. stenolophus (van Oort, 1911)
  • P. a. goliath (Kuhl, 1820)
  • P. a. aterrimus (J. F. Gmelin, 1788)
  • P. a. macgillivrayi (Mathews, 1912)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Kakadu palmowa[5], żałobnica palmowa[6], kakadu wielka[7] (Probosciger aterrimus) – gatunek dużego ptaka z rodziny kakaduowatych (Cacatuidae). Zamieszkuje niziny Nowej Gwinei, do wysokości 1300 m n.p.m., występuje także na pobliskich wyspach. W Australii zamieszkuje tylko półwysep Jork. Jest jedynym przedstawicielem plemienia Microglossini[5] i rodzaju Probosciger[5][8].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia cztery podgatunki P. aterrimus[8]:

  • P. a. stenolophus (van Oort, 1911) – wyspa Yapen, północna i wschodnia Nowa Gwinea
  • P. a. goliath (Kuhl, 1820) – wyspy u zachodnich wybrzeży Nowej Gwinei, zachodnia, środkowa i południowo-wschodnia Nowa Gwinea. Proponowano wydzielenie z niego podgatunków alecto i intermedius, lecz nie są one obecnie uznawane.
  • P. a. aterrimus (J. F. Gmelin, 1788)Wyspy Aru i Misool
  • P. a. macgillivrayi (Mathews, 1912) – południowa Nowa Gwinea, półwysep Jork (północno-wschodnia Australia)
Zbliżenie głowy

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny
Duża kakadu o ostrym, potężnym, ciemnoszarym dziobie, jest jednolicie czarno umaszczona, z czubem na głowie składającym się z piór w kształcie sierpa, który może stroszyć. Jedyna kolorowa plama w czarnym upierzeniu to pomarańczowa skóra na nieopierzonych policzkach (u samic dziób i plamy są mniejsze). U zdenerwowanego ptaka przybiera kolor szkarłatny. Skrzydła i długi ogon są zaokrąglone.
Rozmiary
długość ciała: 50–63 cm, rozpiętość skrzydeł: 70–100 cm
Masa ciała
samiec 545–1092 g, samica 503–950 g
Zachowanie
Chętnie przebywają na bezlistnych drzewach, które wystają ponad kopułę lasu deszczowego lub eukaliptusowego. Żyją w parach lub w grupach składających się z pięciu lub sześciu ptaków. Śpią osobno. Samce są terytorialne i przepędzają rywali ze swojego terytorium. Samiec zajmując jakieś terytorium, bierze w palce kawałek gałęzi i uderza nią w suchy, pusty pień[9]. Wydają różne dźwięki (gwizdy, niski skrzek lub zawodzące wołanie), które niosą się daleko. Wysokość tonu tych dźwięków jest różna, czasami bardzo wysoka.
Długość życia
W niewoli do 56 lat (samica w London Zoo); według niepotwierdzonych informacji samiec w australijskim zoo dożył do 80–90 lat[10]. Brak informacji o długości życia osobników na wolności[10].

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Tropikalne lasy deszczowe i galeriowe oraz obrzeża lasów; w Australii także w drzewostanach eukaliptusowych.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Żywią się dużymi nasionami o twardych łupinach, a także owocami, jagodami i pąkami.

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Zachowania godowe
Sezon rozrodczy rozpoczyna się w sierpniu. Podczas toków samiec i samica z nastroszonymi czubami kłaniają się, tupiąc nogami.
Gniazdo
Budowane jest w dużych dziuplach drzew, w których tworzą platformę z gałęzi.
Jaja i wysiadywanie
Samica składa tylko jedno białe jajo, które wysiaduje sama przez 33–35 dni. W tym czasie jest karmiona przez samca.
Pisklęta
Młode po wykluciu jest nagie, pozbawione puchu. W gnieździe pozostaje około 100–110 dni, gdzie jest dokarmiane przez obydwoje rodziców. Po opuszczeniu gniazda jest jeszcze karmione przez około 6 tygodni. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 7–8 lat.

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje kakadu palmową za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern). Całkowita wielkość populacji nie została dokładnie oszacowana, ale gatunek ten jest nadal stosunkowo często odnotowywany i wydaje się, że jest liczny. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy. Populacja podgatunku macgillivrayi jest stabilna i liczy około 3000 osobników[4][11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Probosciger aterrimus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Probosciger, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2011-02-10] (ang.).
  3. Palm Cockatoo (Probosciger aterrimus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2020-09-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-22)].
  4. a b BirdLife International, Probosciger aterrimus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2016-3 [dostęp 2017-01-27] (ang.).
  5. a b c Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Microglossini Bonaparte, 1853 (wersja: 2016-11-20). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-09-17].
  6. P. Mielczarek, W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842. 
  7. Kakadu. onet.wiem. [dostęp 2014-04-04].
  8. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Parrots, cockatoos (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-09-15].
  9. Probosciger – Kakadu palmowa. Woliera. [dostęp 10 lutego 2011].
  10. a b S. Murphy, S. Legge, R. Heinsohn. The breeding biology of palm cockatoos (Probosciger aterrimus): a case of a slow life history. „J. Zool., Lond.”. 261, s. 327–339, 2003. DOI: 10.1017/S0952836903004175 (ang.). 
  11. Species factsheet: Probosciger aterrimus (ang.). BirdLife International, 2020. [dostęp 2020-09-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]