Kakadu palmowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kakadu palmowa
Probosciger aterrimus[1]
(J. F. Gmelin, 1788)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

papugowe

Rodzina

kakaduowate

Podrodzina

kakadu

Plemię

Microglossini
Bonaparte, 1853

Rodzaj

Probosciger[2]
Kuhl, 1820[3]

Gatunek

kakadu palmowa

Synonimy
  • Psittacus aterrimus J.F. Gmelin, 1788[4]
  • Microglossus aterrimus stenolophus van Oort, 1911[5]
  • Solenoglossus aterrimus macgillivrayi Mathews, 1912[6]
Podgatunki
  • P. a. stenolophus (van Oort, 1911)
  • P. a. goliath (Kuhl, 1820)[7]
  • P. a. aterrimus (J.F. Gmelin, 1788)
  • P. a. macgillivrayi (Mathews, 1912)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[8]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Kakadu palmowa[9], żałobnica palmowa[10], kakadu wielka[11] (Probosciger aterrimus) – gatunek dużego ptaka z rodziny kakaduowatych (Cacatuidae). Zamieszkuje niziny Nowej Gwinei, do wysokości 1300 m n.p.m., występuje także na pobliskich wyspach. W Australii zamieszkuje tylko półwysep Jork. Jest jedynym przedstawicielem plemienia Microglossini[9] i rodzaju Probosciger[9][12].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia cztery podgatunki P. aterrimus[12]:

  • P. a. stenolophus – wyspa Yapen, północna i wschodnia Nowa Gwinea
  • P. a. goliath – wyspy u zachodnich wybrzeży Nowej Gwinei, zachodnia, środkowa i południowo-wschodnia Nowa Gwinea. Proponowano wydzielenie z niego podgatunków alecto i intermedius, lecz nie są one obecnie uznawane.
  • P. a. aterrimusWyspy Aru i Misool
  • P. a. macgillivrayi – południowa Nowa Gwinea, półwysep Jork (północno-wschodnia Australia)

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Probosciger: łac. proboscis, proboskidis „pysk, trąba”, od gr. προβοσκις proboskis, προβοσκιδος proboskidos „pysk, trąba”; -ger „noszący”, od gerere „nosić”[13].
  • aterrimus: nieudokumentowane łac. aterrimus „bardzo czarny, najczarniejszy”, forma wyższa od ater „czarny”[14].
  • stenolophus: gr. στηνος stēnos cienki, smukły; λοφος lophos „grzebień, czub”[15].
  • goliath: Goliat z Gat, biblijny gigant filistyński, zabity przez chłopca o imieniu Dawid[16].
  • macgillivrayi: dr William David Kerr MacGillivray (1867–1933), australijski lekarz, przyrodnik, owolog[17].
Zbliżenie głowy

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny
Duża kakadu o ostrym, potężnym, ciemnoszarym dziobie, jest jednolicie czarno umaszczona, z czubem na głowie składającym się z piór w kształcie sierpa, który może stroszyć. Jedyna kolorowa plama w czarnym upierzeniu to pomarańczowa skóra na nieopierzonych policzkach (u samic dziób i plamy są mniejsze). U zdenerwowanego ptaka przybiera kolor szkarłatny. Skrzydła i długi ogon są zaokrąglone.
Rozmiary
długość ciała: 50–63 cm, rozpiętość skrzydeł: 70–100 cm
Masa ciała
samiec 545–1092 g, samica 503–950 g
Zachowanie
Chętnie przebywają na bezlistnych drzewach, które wystają ponad kopułę lasu deszczowego lub eukaliptusowego. Żyją w parach lub w grupach składających się z pięciu lub sześciu ptaków. Śpią osobno. Samce są terytorialne i przepędzają rywali ze swojego terytorium. Samiec zajmując jakieś terytorium, bierze w palce kawałek gałęzi i uderza nią w suchy, pusty pień[18]. Wydają różne dźwięki (gwizdy, niski skrzek lub zawodzące wołanie), które niosą się daleko. Wysokość tonu tych dźwięków jest różna, czasami bardzo wysoka.
Długość życia
W niewoli do 56 lat (samica w London Zoo); według niepotwierdzonych informacji samiec w australijskim zoo dożył do 80–90 lat[19]. Brak informacji o długości życia osobników na wolności[19].

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Tropikalne lasy deszczowe i galeriowe oraz obrzeża lasów; w Australii także w drzewostanach eukaliptusowych.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Żywią się dużymi nasionami o twardych łupinach, a także owocami, jagodami i pąkami.

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Zachowania godowe
Sezon rozrodczy rozpoczyna się w sierpniu. Podczas toków samiec i samica z nastroszonymi czubami kłaniają się, tupiąc nogami.
Gniazdo
Budowane jest w dużych dziuplach drzew, w których tworzą platformę z gałęzi.
Jaja i wysiadywanie
Samica składa tylko jedno białe jajo, które wysiaduje sama przez 33–35 dni. W tym czasie jest karmiona przez samca.
Pisklęta
Młode po wykluciu jest nagie, pozbawione puchu. W gnieździe pozostaje około 100–110 dni, gdzie jest dokarmiane przez obydwoje rodziców. Po opuszczeniu gniazda jest jeszcze karmione przez około 6 tygodni. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 7–8 lat.

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje kakadu palmową za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern). Całkowita wielkość populacji nie została dokładnie oszacowana, ale gatunek ten jest nadal stosunkowo często odnotowywany i wydaje się, że jest liczny. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy. Populacja podgatunku macgillivrayi jest stabilna i liczy około 3000 osobników[8][20].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Probosciger aterrimus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Probosciger, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2011-02-10] (ang.).
  3. Kuhl 1820 ↓, s. 12.
  4. J.F. Gmelin: Caroli a Linné. Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 13. T. 1. Lipsiae: impensis Georg. Emanuel. Beer, 1788, s. 330. (łac.).
  5. E.D. van Oort. An undescribed form of Microglossus aterrimus. „Notes from the Leyden Museum”. 33 (2–3), s. 240, 1911. (ang.). 
  6. G.M. Mathews. A Reference-List to the Birds of Australia. „Novitates zoologicae”. 18 (3), s. 261, 1911–1912. (ang.). 
  7. Kuhl 1820 ↓, s. 92.
  8. a b BirdLife International, Probosciger aterrimus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2016-3 [dostęp 2017-01-27] (ang.).
  9. a b c Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Microglossini Bonaparte, 1853 (wersja: 2016-11-20). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-09-17].
  10. P. Mielczarek, W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842. 
  11. Kakadu. onet.wiem. [dostęp 2014-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-04-11)].
  12. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Parrots, cockatoos. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-09-15]. (ang.).
  13. Probosciger, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-17] (ang.).
  14. aterrimus, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-17] (ang.).
  15. stenolophus, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-17] (ang.).
  16. goliath, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-17] (ang.).
  17. macgillivrayi, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-17] (ang.).
  18. Probosciger – Kakadu palmowa. Woliera. [dostęp 2011-02-10].
  19. a b S. Murphy, S. Legge, R. Heinsohn. The breeding biology of palm cockatoos (Probosciger aterrimus): a case of a slow life history. „J. Zool., Lond.”. 261, s. 327–339, 2003. DOI: 10.1017/S0952836903004175. (ang.). 
  20. Species factsheet: Probosciger aterrimus. BirdLife International, 2020. [dostęp 2020-09-17]. (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]