Iannis Xenakis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Iannis Xenakis (1975)

Iannis Xenakis (Ioannis Xenakis), właśc. Jannis Ksenakis lub Joannis Ksenakis (gr. Γιάννης Ξενάκης, ur. 29 maja 1922 w Braile w Rumunii, zm. 4 lutego 2001 w Paryżu) – grecki kompozytor muzyki współczesnej, teoretyk i architekt.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiował architekturę i inżynierię na Uniwersytecie w Atenach. Brał udział w greckim ruchu oporu podczas II wojny światowej, a następnie w greckiej wojnie domowej. Otrzymał kilka ran w walkach, w wyniku jednej z nich stracił wzrok w jednym oku. W 1947 roku wyjechał nielegalnie do Paryża, w Grecji został zaocznie skazany na karę śmierci.

Większość swojego życia spędził we Francji, studiując kompozycję u A. Honeggera, D. Milhauda i O. Messiaena i współpracując z architektem Le Corbusierem.

Xenakis łączył proces komponowania z modelowaniem matematycznym, między innymi z procesami stochastycznymi i teorią gier, a swoje utwory zapisywał nie za pomocą nut, ale figur geometrycznych[1]. Miał również duży wpływ na rozwój muzyki elektronicznej. Kompozytorami powołującymi się na związki ze stylem kompozytorskim Xenakisa są m.in. Krzysztof Penderecki, Zbigniew Karkowski, Elliot Goldenthal i Tōru Takemitsu.

Xenakis wielokrotnie gościł w Polsce, często uczestnicząc w prawykonaniach swoich dzieł na festiwalu Warszawska Jesień.

W 1997 roku został laureatem Nagrody Kioto w dziedzinie sztuki i filozofii[2].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

(wybrane utwory)

utwory na orkiestrę
  • (Metastasis) (1954)
  • (Pithoprakta) (1956)
  • (Strategie) (1962)

na inne zespoły:

  • (ST/10-1.080262) (1962)

spektakle światło i dźwięk:

  • (Persepolis) (1971)
  • (Polytope de Cluny) (1972)

muzyka elektroniczna:

  • (Mycenae Alpha) (1978)

Autor Musiques formelles (1963).

Wybrane wystawy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tomasz Grębski. Muzyka sfer. „Wiedza i Życie”. 9 (969), s. 55-59, wrzesień 2015. Prószyński Media. ISSN 0137-8929. 
  2. Iannis Xenakis (ang.). Kyoto Prize. [dostęp 2018-10-03].