Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Chełmnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Chełmnie
kościół filialny
Distinctive emblem for cultural property.svg A/390 z 30.11.1929 r.[1]
Ilustracja
Widok kościoła od zachodu w perspektywie
ul. Dominikańskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Chełmno
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Wniebowzięcia NMP w Chełmnie
Wezwanie świętych Piotra i Pawła
Położenie na mapie Chełmna
Mapa lokalizacyjna Chełmna
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Chełmnie
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Chełmnie
Położenie na mapie powiatu chełmińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu chełmińskiego
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Chełmnie
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Chełmnie
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Chełmnie
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Chełmnie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Chełmnie
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Chełmnie
Ziemia53°21′04,463″N 18°25′27,696″E/53,351240 18,424360
Strona internetowa

Kościół św. Piotra i św. Pawła w Chełmnie, dawny kościół dominikański, od 1829 do 1945 ewangelicki, obecnie filialny w parafii Wniebowzięcia NMP, położony w północno-wschodniej części starego miasta w Chełmnie, w bloku ograniczonym ulicami Wodną i Kościelną oraz murami miejskimi. Fasada kościoła stanowiła pierwowzór fasady katedry warszawskiej[2].

Historia i architektura[edytuj]

Prezbiterium z ołtarzem głównym

Dominikanie przybyli do Chełmna prawdopodobnie już w 1233 r. (a więc w roku lokacji miasta). Istniejący dzisiaj kościół zaczęto wznosić od prezbiterium w 4 ćwierci XIII wieku, chociaż w obrębie neogotyckiej istnieją wcześniejsze fragmenty budowli późnoromańskiej z lat ok. 1240-50. W pierwszej połowie XIV wieku zbudowano korpus, najpierw w postaci niesymetrycznej dwunawowej hali o sześciu przęsłach; w trzeciej ćwierci XIV w. dobudowano trzecią bardzo wąską nawę północną, z tego czasu pochodzi również szczyt zachodni. W drugiej połowie XVII wieku wnętrze korpusu całkowicie przebudowano ze zmianą programu przestrzennego na czteroprzęsłową bazylikę i założeniem nowych sklepień. Z końca XIX wieku pochodzą przybudówki - kruchta zachodnia i zakrystia od północy.

Kościół jest murowany z cegły. Z zewnątrz zachował cechy gotyckie, wnętrze korpusu jest zbarokizowane. Obecnie jest to czteroprzęsłowa niesymetryczna bazylika o bardzo wąskiej nawie północnej, przed barokizacją był trójnawową, sześcioprzęsłową halą. Zachowane w pierwotnej postaci prezbiterium jest trójprzęsłowe, zamknięte od wschodu pięcioma bokami ośmioboku, sklepione krzyżowo-żebrowo, w przęśle środkowym gwiazdą czteroramienną. Od zewnątrz jest opięte uskokowymi skarpami, przez ich gęste ustawienie wzmacniającymi wertykalizm budowli. Wyróżnia się również zachodni szczyt korpusu, dzielony gęsto ustawionymi pod kątem lizenami przechodzącymi w pinakle.

Dawne bogate, późnobarokowe i rokokowe wyposażenie wnętrza zostało w większości usunięte po przejęciu kościoła przez ewangelików. Na miejscu zachowała się tylko kilka elementów: późnobarokowy ołtarz główny, wzorowany na ołtarzu kościoła NMP w Toruniu, drewniane rokokowe stalle w prezbiterium, dekorowane ornamentem rocaille i wolutami, przy filarze w nawie głównej rokokowa ambona, na której baldachimie cztery putta przedstawiające personifikacje kontynentów.

Od 2005 roku w Chełmnie[3] trwają prace remontowo-konserwatorskie (projekt "Rewitalizacja zabytków architektury miasta Chełmna"), dzięki temu najbardziej zniszczone kościoły otrzymały szansę na swoje odrodzenie, toteż jeszcze przez długi czas będziemy podziwiać to, co do niedawna było dla nas niedostępne i zniszczone.

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie. 31 marca 2017; 6 miesięcy temu. [dostęp 15 października 2012].
  2. Szymon Spandowski "Chełmno odkrywa swe tajemnice", Express Bydgoski 22 czerwca 2012
  3. Rewitalizacja zabytków Chełmna. [dostęp 2012-10-15].

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Chrzanowski, Marian Kornecki, Chełmno, Wrocław 1991 Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa
  • Jerzy Z. Łoziński, Pomniki sztuki w Polsce, t. II cz. 1, Pomorze, Warszawa 1992
  • Marek G. Zieliński, Anna Soborska-Zielińska, Kościół świętych Piotra i Pawła w Chełmnie, Pelplin 2005, ​ISBN 83-7380-325-4

Linki zewnętrzne[edytuj]