Bazylika św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Braniewie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bazylika św. Katarzyny Aleksandryjskiej
w Braniewie
Distinctive emblem for cultural property.svg B/39 z dnia 14.12.1957 r.[1]
bazylika mniejsza, kościół parafialny
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Miejscowość Braniewo
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Katarzyny w Braniewie
Wezwanie św. Katarzyny Aleksandryjskiej
Położenie na mapie Braniewa
Mapa lokalizacyjna Braniewa
Bazylika św. Katarzyny Aleksandryjskiejw Braniewie
Bazylika św. Katarzyny Aleksandryjskiej
w Braniewie
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Bazylika św. Katarzyny Aleksandryjskiejw Braniewie
Bazylika św. Katarzyny Aleksandryjskiej
w Braniewie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bazylika św. Katarzyny Aleksandryjskiejw Braniewie
Bazylika św. Katarzyny Aleksandryjskiej
w Braniewie
Ziemia54°22′51,50″N 19°49′28,23″E/54,380972 19,824508

Bazylika św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Braniewiebazylika mniejsza w Braniewie. Jej patronką jest św. Katarzyna Aleksandryjska z Egiptu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wygląd świątyni po II wojnie światowej (stan 1966 rok)
Wnętrze bazyliki

Kościół wybudowany został w miejscu wcześniejszego, drewnianego kościoła. Prace nad prezbiterium rozpoczęto w 1343 lub 1346 r., a w 1350 roku przystąpiono do budowy nawy. Początkowo kościół miał mieć kształt pseudobazyliki, jednak w 1367 roku koncepcję tę zmieniono na rzecz układu halowego. W roku 1381 kościół był już przykryty dachem i miał przeszklone okna. Wieżę wybudowano po 1420 roku, a w 1425 pojawił się zegar na wieży. Sklepienie rozpięto w 1442 roku. Pożar z 1480 spowodował niewielkie zniszczenia usuwane do końca stulecia, gdy zmieniono szczyt korpusu. W 1536 podwyższona została wieża, a prace wykonał mistrz Mikołaj z Ornety. Budowniczym kościoła halowego był Heinrich Penkune, a po nim Godiko Hamm, a po 1381 roku mistrzowie Berndt i Jan. Zbudowany wtedy kościół ma sporo cech wskazujących na związek z kościołem św. Bartłomieja w Demmin na Pomorzu[2].

W 1500 roku z fundacji biskupa Łukasza Watzenrode obok prezbiterium zbudowano murowaną emporę muzyczną. Nagrobną płyta biskupa Pawła Legendorfa (zm. 1467) ufundowana została w 1494 roku również przez biskupa Watzenrode, Po zniszczeniach wojennych płytę nagrobną biskupa Legendorfa udało się zabezpieczyć przez Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie i po konserwacji znalazła godne miejsce na refektarzu w zamku w Lidzbarku Warmińskim.

W kaplicy Ostatniej Wieczerzy znajdował się późnogotycki poliptyk w typie ołtarzy antwerpskich. Z kolei w kaplicy Matki Boskiej znajdował się malowany tryptyk z 1485 roku, ufundowany przez kanonika Tomasza Wernera.

Kościół został przebudowany w stylu neogotyckim w latach 1855-1859, gdy m.in. dodano schodkowy szczyt. Na początku 1945 roku gotycka wieża kościelna została wysadzona w powietrze przez wojska niemieckie, w wyniku czego zniszczeniu uległa większość kościoła wraz ze sklepieniami. Ocalała tylko strona południowa i połowa strony północnej, chór wschodni i jeden filar (z dziesięciu). Kościół pozostawał w ruinie aż do roku 1979. Wtedy to, dzięki nowemu proboszczowi ks. Tadeuszowi Brandysowi, rozpoczęła się odbudowa z ruin zabytkowego kościoła. Pierwszą mszę św. w murach odbudowanego kościoła ks. Brandys odprawił podczas pasterki w stanie wojennym, w 1981 roku. Konsekracja kościoła nastąpiła w 1986[3]. W 2001 kościół św. Katarzyny w Braniewie podniesiono do rangi bazyliki mniejszej[4].

Stan obecny[edytuj | edytuj kod]

Monumentalna budowla trójnawowa posiada 63-metrową wieżę[5], której fasadę przecina dziewięć rzędów blend i okien, w wieży carilon. Fasada wschodnia posiada rozbudowany szczyt, długą latarenkę oraz wysokie, pięcioboczne prezbiterium, do którego przylegają narożne rotundy i zakrystie. Wnętrze bazyliki jest przestronne i puste, wyposażenie niemal zupełnie nowoczesne, nad nawami sklepienia gwiaździste. W prezbiterium dwie gotyckie rzeźby[6].

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie. 31 grudnia 2017; 5 miesięcy temu. [dostęp 06.05.2010].
  2. Między „modusem regionalnym” a innowacją. Kościół św. Katarzyny w Braniewie i jego związki z gotycką architekturą południowych pobrzeży Bałtyku, [w:] Studia Zamkowe, t. IV..., www.academia.edu [dostęp 2017-11-22] (ang.).
  3. Ks. Prałat Tadeusz Brandys kapłan i budowniczy, braniewo.wm.pl [dostęp 2016-01-22].
  4. Super User, Historia - Bazylika św.Katarzyny w Braniewie, bazylikabraniewo.pl [dostęp 2016-01-22].
  5. Kościół w Braniewie pw. św. Katarzyny - Pomnik ku przestrodze - sekulada.com, „sekulada.com”, 7 sierpnia 2016 [dostęp 2018-04-02] (pol.).
  6. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 94-95