Niebieszczany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Niebieszczany
Kościół św. Mikołaja w Niebieszczanach
Kościół św. Mikołaja w Niebieszczanach
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Sanok
Liczba ludności (2010-12-31) 2222[1]
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-504
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0359439
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Niebieszczany
Niebieszczany
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Niebieszczany
Niebieszczany
Ziemia49°29′55″N 22°10′07″E/49,498611 22,168611

Niebieszczanywieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Sanok. W roku 2006 wieś liczyła 2500 mieszkańców oraz 491 domów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj]

Wieś na Pogórzu Bukowskim wymieniona już w 1376 r. jako Najna lub Nana, została następnie lokowana przywilejem królewskim na prawie magdeburskim w roku 1430 przez Fryderyka z Miśni. Pierwszym właścicielem wsi był Fryderyk Myssnar z Miśnii. W 1460 powstaje fundacja Fryderyka Jaćmirskiego Myssnara z Miśnii, miecznika sanockiego, właściciela Jaćmierza i Niebieszczan dla kościoła. Po nim kolejno jego synowie Mikołaj, Jan (stolnik lwowski) i Leonard ( z Pobiedna, wojski sanocki), którzy używali nazwiska Niebieszczańscy. W roku 1461 Jan Myssnar Jaćmirski właściciel miejscowego obronnego dworu uposaża parafię w Niebieszczanach o kolejne dotacje. Po Jaćmirskich właścicielami wsi są Drohojowscy, protestanci, którzy w II poł. XVI wieku zamienili kościół na zbór kalwiński. Zbór w Niebieszczanach przetrwał do roku 1621, kiedy to na mocy wyroku sądu królewskiego Drohojowscy zmuszeni byli oddać świątynię katolikom. W roku 1712 powstał drugi drewniany kościół, rozebrany w roku 1926. W roku 1745 parafię wizytował biskup przemyski Wacław Hieronim Sierakowski. Przez cały wiek XIX do roku 1939 większościowa własność ziemska należała do p. Truskolaskich oraz Wiktorów. W roku 1900 wieś liczyła 1782 mieszkańców, całkowita pow. wsi wynosiła wówczas 1328 ha[2].

Zimą 1846 wieś wzięła czynny udział w rzezi galicyjskiej.

Latem 1885 dobra Niebieszczany nabył Józef Wiktor za cenę 145 000 zł od Kornela i Eleonory Daukszów[3]. Pod koniec XIX wieku właścicielką tybularną dóbr we wsi była jego żona Adela Wiktor[4]. W 1905 ich syn Kazimierz Wiktor posiadał we wsi obszar 599,7 ha[5].


Podczas II wojny światowej działała w Niebieszczanach V Placówka Armii Krajowej wchodząca w skład Obwodu Sanok. Jej dowódcą, do aresztowania w czerwcu 1944 roku, był sierżant Władysław Szelka ps. "Czajka","Borsuk", a następnie Jerzy Jasiński ps. "Kadłubek".

W okresie 19451946 w Niebieszczanach mieściła się kwatera antykomunistycznego Samodzielnego Batalionu Operacyjnego NSZ o kryptonimie "ZUCH", podległego pod Oddział III, Komendy Okręgu VII (Kraków), której dowódcą był kpt. Antoni Żubryd.

Od roku 1926 działa nieprzerwanie jedno z najstarszych kół gospodyń wiejskich.

We wsi funkcjonuje obecnie szkoła gimnazjalna do której uczęszcza 400 uczniów.

Archeologia[edytuj]

Na terenie byłego majątku Morawskich znajdują się pozostałości obwarowań ziemnych (wałów i bastionów) bliżej nieznanej fortecy oraz pozostałości dworku z XIX wieku. Badania archeologiczne prowadzone tu w roku 1972 wydobyły podczas wykopalisk przedmioty datowane na okres od XVI-XVII wieku[6].

Religia[edytuj]

Ludzie związani z Niebieszczanami[edytuj]

  • Józef Morawski (1893-1969) – ziemianin, rolnik, działacz społeczny, poseł na Sejm IV kadencji (1935-1938), właściciel majątki w Niebieszczanach
  • Tomasz Morawski (ur. 24 października 1950 w Niebieszczanach) – Konsul Honorowy RP w Quito (Ekwador); publikacje Tomasz Morawski. "Więźniowie. Ekwador, kokaina i..." ​ISBN 978-83-7506-270-0​.
  • Stanisław Fal (ur. 29 kwietnia 1954 w Niebieszczanach) – polski polityk, działacz spółdzielczy, samorządowiec, poseł na Sejm II kadencji, działacz Polskiego Stronnictwa Ludowego.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder. Tom XII. Galizien. 10 grudnia 1900. Wien 1907.
  3. Kronika. Dobra Niebieszczany. „Echo znad Sanu”, s. 3, Nr 14 z 2 sierpnia 1885. 
  4. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 62.
  5. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.
  6. Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego za lata 1970 - 1972, s. 140 - 143

Linki zewnętrzne[edytuj]