Załuż

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Załuż
Główna arteria Załuża. Po lewej kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Załużu
Główna arteria Załuża. Po lewej kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Załużu
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Sanok
Liczba ludności (2010-12-31) 349[1]
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-500
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0359830
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Załuż
Załuż
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Załuż
Załuż
Ziemia 49°31′47″N 22°17′59″E/49,529722 22,299722

Załużwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Sanok, nad Sanem.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj]

Z 1433 r. istnieje pierwsza wzmianka o istniejącej wsi Załuż informująca, że Sidora pan pod przymusem wyprawił na wojnę. W pobliżu ruiny zamku Sobień nadanego w roku 1389 przez Władysława Jagiełłę rycerskiemu rodowi Kmitów. W roku 1417 na zamku odbyły się zaślubiny Władysława Jagiełły z Elżbietą Granowską. W 1479 r. rozgraniczono Załuż od Hołuczkowa i usypano kopce graniczne, a w 1494 r. rozgraniczono go od zamku Sobień.

W XV w. Załuż wielokrotnie był wymieniany jako wieś szlachecka w dobrach Kmitów należąca do zamku Sobieńskiego. Po 1580 r. Załuż przejęli Stadniccy z dawnymi dobrami Kmitów. W 1672 r. podczas najazdu tatarskiego w tej wsi ocalały 3 domy. W 1731 r. właścicielami Załuża byli Ossolińscy, a w XIX wieku Krasiccy oraz Wiktorowie h. Brochwicz.

W połowie XIX wieku i na przełomie XIX/XX wieku właścicielem posiadłości tybularnej Załuż był Adam Wiktor[2][3], który w 1905 posiadał we wsi obszar 126,7 ha[4]. W 1911 właścicielem tybularnym był Paweł Wiktor, posiadający 595 ha[5].

W październiku 1939 Załuż został włączony do sowieckiej strefy okupacyjnej w obwodzie drohobyckim.

W Załużu znajduje się cmentarz wojenny, na którym pochowani są żołnierze słowackiej rychlej skupiny, z grupy dowodzonej przez Wolfganga Corettiego, którzy zginęli[6] w tym miejscu podczas forsowania linii Mołotowa w czerwcu 1941[7]. W roku 2005 na cmentarzu spoczęli również żołnierze czechosłowackiej brygady desantowej ekshumowani z cmentarza w Woli Sękowej. Cmentarz został odnowiony środkami władz słowackich.

29 lipca 1944 Załuż został zdobyty przez wojska radzieckie[8].

W Załużu urodzili się Mieczysław Dzięgałło, Wiesław Nahurski, Ryszard Pacławski.

Archeologia[edytuj]

Odnaleziono monetę rzymską cesarza Hadriana[9].

Zabytki[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Karol Wild: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: 1855, s. 255.
  3. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 2.
  4. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.
  5. Skorowidz powiatu sanockiego wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 24.
  6. "Prislusni slovenskej Armady - porucnik Jan Kostelnicak, deslatnik Stefan Fabri, deslatnik Karol Pencjak, strelnik Stefan Benacka, Stefan Donoval, Jozef Dzubak, Stefan Galbavy, Jozef Koska, Ludovit Makovicky, Milan Revallo, Stefan Suja-Fanga, Stefan Sajanek, Jan Vavrek, Frantisek Zan [w:] Jozef Tiso na návšteve slovenského vojska v Zaluži pri Sanoku (1941), Słowacka Kronika Filmowa
  7. Pavel Mičianik: Slováci proti Molotovovej línii I
  8. ВОВ-60 – Сводки
  9. Andrzej Kunisz. Znaleziska monet rzymskich z Małopolski. str. 252
  10. Ewa Śnieżyńska-Stolot, Franciszek Stolot: Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. I: Województwo krośnieńskie (zeszyt 2: Lesko, Sanok, Ustrzyki Dolne i okolice). Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1982, s. 157. ISBN 83-221-0158-9.

Linki zewnętrzne[edytuj]