Załuż

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Załuż
Główna arteria Załuża. Po lewej kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Załużu
Główna arteria Załuża. Po lewej kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Załużu
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Sanok
Liczba ludności (2010-12-31) 349[1]
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-500
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0359830
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Załuż
Załuż
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Załuż
Załuż
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Załuż
Załuż
Ziemia 49°31′47″N 22°17′59″E/49,529722 22,299722

Załużwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Sanok, nad Sanem.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj]

Z 1433 r. istnieje pierwsza wzmianka o istniejącej wsi Załuż informująca, że Sidora pan pod przymusem wyprawił na wojnę. W pobliżu ruiny zamku Sobień nadanego w roku 1389 przez Władysława Jagiełłę rycerskiemu rodowi Kmitów. W roku 1417 na zamku odbyły się zaślubiny Władysława Jagiełły z Elżbietą Granowską. W 1479 r. rozgraniczono Załuż od Hołuczkowa i usypano kopce graniczne, a w 1494 r. rozgraniczono go od zamku Sobień.

W XV w. Załuż wielokrotnie był wymieniany jako wieś szlachecka w dobrach Kmitów należąca do zamku Sobieńskiego. Po 1580 r. Załuż przejęli Stadniccy z dawnymi dobrami Kmitów. W 1672 r. podczas najazdu tatarskiego w tej wsi ocalały 3 domy. W 1731 r. właścicielami Załuża byli Ossolińscy, a w XIX wieku Krasiccy oraz Wiktorowie h. Brochwicz.

W połowie XIX wieku i na przełomie XIX/XX wieku właścicielem posiadłości tybularnej Załuż był Adam Wiktor[2][3], który w 1905 posiadał we wsi obszar 126,7 ha[4]. W 1911 właścicielem tybularnym był Paweł Wiktor, posiadający 595 ha[5].

W październiku 1939 Załuż został włączony do sowieckiej strefy okupacyjnej w obwodzie drohobyckim.

W Załużu znajduje się cmentarz wojenny, na którym pochowani są żołnierze słowackiej rychlej skupiny, z grupy dowodzonej przez Wolfganga Corettiego, którzy zginęli[6] w tym miejscu podczas forsowania linii Mołotowa w czerwcu 1941[7]. W roku 2005 na cmentarzu spoczęli również żołnierze czechosłowackiej brygady desantowej ekshumowani z cmentarza w Woli Sękowej. Cmentarz został odnowiony środkami władz słowackich.

29 lipca 1944 Załuż został zdobyty przez wojska radzieckie[8].

W Załużu urodzili się Mieczysław Dzięgałło, Wiesław Nahurski, Ryszard Pacławski.

Archeologia[edytuj]

Odnaleziono monetę rzymską cesarza Hadriana[9].

Zabytki[edytuj]

  • kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy
  • dwór z XVII wieku z parkiem
  • ruiny sowieckich żelbetowych schronów bojowych z lat 1940 -1941. Obiekty te wchodziły w skład samodzielnego punku oporu Załuż, chroniącego przeprawy kolejowej na Sanie.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Karol Wild: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: 1855, s. 255.
  3. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 2.
  4. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.
  5. Skorowidz powiatu sanockiego wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 24.
  6. "Prislusni slovenskej Armady - porucnik Jan Kostelnicak, deslatnik Stefan Fabri, deslatnik Karol Pencjak, strelnik Stefan Benacka, Stefan Donoval, Jozef Dzubak, Stefan Galbavy, Jozef Koska, Ludovit Makovicky, Milan Revallo, Stefan Suja-Fanga, Stefan Sajanek, Jan Vavrek, Frantisek Zan [w:] Jozef Tiso na návšteve slovenského vojska v Zaluži pri Sanoku (1941), Słowacka Kronika Filmowa
  7. Pavel Mičianik: Slováci proti Molotovovej línii I
  8. ВОВ-60 – Сводки
  9. Andrzej Kunisz. Znaleziska monet rzymskich z Małopolski. str. 252

Linki zewnętrzne[edytuj]