Załuż

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Załuż
Główna arteria Załuża. Po lewej kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Załużu
Główna arteria Załuża. Po lewej kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Załużu
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Sanok
Liczba ludności (2011) 331[1][2]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-500[3]
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0359830
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Załuż
Załuż
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Załuż
Załuż
Ziemia49°31′47″N 22°17′59″E/49,529722 22,299722

Załużwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Sanok[4]. Leży nad Sanem.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Załuż[5][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0359847 Borysówka część wsi
0359853 Dolinki część wsi
0359860 Kocaby część wsi
0359876 Łazy część wsi
0359882 Łąki część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Z 1433 r. istnieje pierwsza wzmianka o istniejącej wsi Załuż informująca, że Sidora pan pod przymusem wyprawił na wojnę. W pobliżu ruiny zamku Sobień nadanego w roku 1389 przez Władysława Jagiełłę rycerskiemu rodowi Kmitów. W roku 1417 na zamku odbyły się zaślubiny Władysława Jagiełły z Elżbietą Granowską. W 1479 r. rozgraniczono Załuż od Hołuczkowa i usypano kopce graniczne, a w 1494 r. rozgraniczono go od zamku Sobień.

W XV w. Załuż wielokrotnie był wymieniany jako wieś szlachecka w dobrach Kmitów należąca do zamku Sobieńskiego. Po 1580 r. Załuż przejęli Stadniccy z dawnymi dobrami Kmitów. W 1672 r. podczas najazdu tatarskiego w tej wsi ocalały 3 domy. W 1731 r. właścicielami Załuża byli Ossolińscy, a w XIX wieku Krasiccy oraz Wiktorowie h. Brochwicz.

W połowie XIX wieku i na przełomie XIX/XX wieku właścicielem posiadłości tybularnej Załuż był Adam Wiktor[6][7], który w 1905 posiadał we wsi obszar 126,7 ha[8]. W 1911 właścicielem tybularnym był Paweł Wiktor, posiadający 595 ha[9].

W październiku 1939 Załuż został włączony do sowieckiej strefy okupacyjnej w obwodzie drohobyckim. 29 lipca 1944 Załuż został zdobyty przez wojska radzieckie[10].

W Załużu znajduje się cmentarz wojenny, na którym pochowani są żołnierze słowackiej rychlej skupiny, z grupy dowodzonej przez Wolfganga Corettiego, którzy zginęli[11] w tym miejscu podczas forsowania linii Mołotowa w czerwcu 1941[12]. Prace ekshumacyjne planowano w 2000[13]. W 2005 na cmentarzu spoczęli również żołnierze czechosłowackiej brygady desantowej ekshumowani z cmentarza w Woli Sękowej. Cmentarz został odnowiony środkami władz słowackich.

W Załużu urodzili się Benedykt Majkowski, Mieczysław Dzięgałło, Wiesław Nahurski, Ryszard Pacławski.

Archeologia[edytuj | edytuj kod]

Odnaleziono monetę rzymską cesarza Hadriana[14].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-04-25].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. a b GUS. Rejestr TERYT
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Karol Wild: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: 1855, s. 255.
  7. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 2.
  8. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.
  9. Skorowidz powiatu sanockiego wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 24.
  10. ВОВ-60 – Сводки
  11. "Prislusni slovenskej Armady - porucnik Jan Kostelnicak, deslatnik Stefan Fabri, deslatnik Karol Pencjak, strelnik Stefan Benacka, Stefan Donoval, Jozef Dzubak, Stefan Galbavy, Jozef Koska, Ludovit Makovicky, Milan Revallo, Stefan Suja-Fanga, Stefan Sajanek, Jan Vavrek, Frantisek Zan [w:] Jozef Tiso na návšteve slovenského vojska v Zaluži pri Sanoku (1941), Słowacka Kronika Filmowa
  12. Pavel Mičianik: Slováci proti Molotovovej línii I
  13. Joanna Kozimor. Ekshumacja żołnierskich szczątków w Załużu. „Pamięć” dla pamięci.... „Tygodnik Sanocki”. Nr 3 (428), s. 3, 21 stycznia 2000. 
  14. Andrzej Kunisz. Znaleziska monet rzymskich z Małopolski. str. 252
  15. Ewa Śnieżyńska-Stolot, Franciszek Stolot: Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. I: Województwo krośnieńskie (zeszyt 2: Lesko, Sanok, Ustrzyki Dolne i okolice). Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1982, s. 157. ISBN 83-221-0158-9.
  16. Bartosz Podubny: Gminny program opieki nad zabytkami gminy Sanok na lata 2015–2018. edziennik.rzeszow.uw.gov.pl. [dostęp 2016-10-21]. s. 38.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]