Bykowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bykowce
Droga krajowa nr 28 - główna arteria wsi
Droga krajowa nr 28 - główna arteria wsi
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Sanok
Liczba ludności (2010-12-31) 784[1]
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-500
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0359103
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Bykowce
Bykowce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bykowce
Bykowce
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Bykowce
Bykowce
Ziemia 49°32′37″N 22°16′32″E/49,543611 22,275556

Bykowcewieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Sanok przy drodze krajowej nr 28.

W latach 1918-1939 miejscowość administracyjnie należała do województwa lwowskiego, 1945-1975 do w województwa rzeszowskiego, zaś w latach 1975-1998 do województwa krośnieńskiego.

We wsi znajduje się rezerwat przyrody "Polanki".

Historia[edytuj]

Wieś została założona w 1435 roku – składała się wtedy z kliku niezależnych osad. Pierwotną nazwą były Rytarowce. Około XVI wieku osady połączyły się w jedną.

Pierwszym właścicielem wsi był ród Czeszyków. Następnie do 1928 roku rodzina Tarnawieckich. W połowie i po koniec XIX wieku właścicielem posiadłości tybularnej w Bykowcach był Marceli Tarnawiecki (i baron Wetzlar)[2]. W 1861 jako właścicielka tybularnej własności figurowała baronowa Gabriela Wetzlar[3]. Po Marcelim Tarnawieckim spadkobiercą został Aleksander Tarnawiecki[4]. Od przełomu XIX i XX wieku do 1924 dobra posiadała Stanisława Tarnawiecka (na początku XX wieku posiadała we wsi 350-360 ha[5][6]). W 1928 majątek Bykowce nabyła rodzina Płanetów. W 1929 wieś liczyła 367 mieszkańców[7].

2 grudnia 1860 w Bykowcach urodził się Aleksander Truszkowski, generał major cesarskiej i królewskiej Armii oraz tytularny generał dywizji Wojska Polskiego.

10 września 1939 w okolicach wsi miała miejsce potyczka grupy żołnierzy, która oddzieliła się z batalionu strzelców podhalańskich z Sambora pod dowództwem ppor. Mariana Zaremby z niemieckim oddziałem pościgowym Geiger[8]. Marian Zaremba poległ wraz z pięcioma żołnierzami w trakcie zasadzki zorganizowanej na wkraczające oddziały niemieckie od strony Olchowiec[9]. Pośmiertnie odznaczony stopniem podporucznika, został pochowany na cmentarzu sołeckim, gdzie spoczywa ze swoimi żołnierzami[10].

17 września 1939 ta części powiatu sanockiego dostała się pod okupację radziecką. W roku 1940 majątek ziemski przekształcono w kołchoz "im. 17 września". Wzdłuż drogi do wsi po jej lewej stronie ustawiono bunkry na tzw. linii Mołotowa, których ruiny stoją do dziś. W czerwcu 1941 wieś została zdobyta przez wojska niemiecko-słowackie. Na skraju wsi znajduje się cmentarz żołnierzy słowackich poległych podczas potyczki z Armią Czerwoną w 1941 roku. Cmentarz został otwarty przez ówczesnego prezydenta Słowacji ks. Jozefa Tiso.

We wsi w latach 1942-43 oraz w latach 80. prowadzone były badania i odwierty poszukiwawcze złóż ropy naftowej i gazu ziemnego. Na terenie dawnych odwiertów znajduje się obecnie "Rezerwat przyrody Polanki".

W latach 1944-1946 wysiedloną całą ludność ukraińską. Cerkiew greckokatolicka została rozebrana w roku 1950.

Religia[edytuj]

Bykowce do roku 1946 były parafią greckokatolicką. Za czasów Józefa II włączono je do Olchowiec. W 1900 roku z pomocą duchownego greckokatolickiego, Antoniego Krynickiego, rozpoczęto budowę nowej cerkwi. W roku 1944 cerkiew została trafiona pociskiem artyleryjskim. W 1949 grupa mieszkańców Bykowiec sama rozebrała świątynię, uzyskując na to zezwolenie ówczesnych władz. Obecnie Bykowce należą do parafii rzymskokatolickiej Sanok-Olchowce. W górnej części wsi stoi nowo wybudowana (2000 r.) kaplica rzymskokatolicka, do której przynależy sołecki cmentarz.

Zabytki i obiekty[edytuj]

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Karol Wild: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: 1855, s. 29.
  3. Wykaz do wyboru posłów w ciele wyborczym posiadaczy większych majętności. „Dziennik Urzędowy do Gazety Lwowskiej”, s. 295, Nr 56 z 8 marca 1861. 
  4. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 24, 274, 281.
  5. Skorowidz powiatu sanockiego : wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 4.
  6. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.
  7. Polish Business Directory 1929
  8. Południowa zmotoryzowana kolumna pościgowa ppłk. Franza Geigera – dowódca saperów XVIII KA (w sile około batalionu strzelców górskich, w tym 99 psp ppłk. Seitza, z dwoma działami), poruszała się na osi Dukla, Nowy Żmigród, Rymanów osiągnęła 9 września 1939, Besko, Zarszyn 22:00, Sanok 10 września, Olszanicę, Ustrzyki Dolne, Krościenko na Chyrów), oraz północna zmotoryzowana kolumna pościgowej mjr. Langa (przez Kobylany, Wietrzno, Krosno, Haczów, Jaćmierz, Sanok, Dobromil na Chyrów, w sile batalionu strzelców górskich na samochodach, obie kolumny w składzie oddziału pościgowego płk. Karla Wintergersta – dowódca 79 pag, z 1 DG generała Ludwiga Küblera, w składzie 14 Armii
  9. W hołdzie obrońcom ziemi sanockiej. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 2, Nr 26 (497) z 20-30 września 1989. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  10. Relacja mieszkanki wsi Bykowce Stefanii Zielińskiej. w: Rocznik przemyski t. 21 s. 145
  11. według danych z 1939 r. Epsztein i Górzyński, Bystrzycki 1924 r. - Zdzisława Tarnowiecka
  12. Edward Olejko: Powstanie i rozwój parafii. W: 60-lecie parafii Sanok–Olchowce 1948-2008. Sanok-Olchowce: 2008, s. 39-40.
  13. http://www.exploreprzemyskie.com/index.php?option=com_content&view=article&id=251%3Abykowce&catid=56%3Amiejscowoci&Itemid=115&lang=pl
  14. Edward Olejko: Powstanie i rozwój parafii. W: 60-lecie parafii Sanok–Olchowce 1948-2008. Sanok-Olchowce: 2008, s. 41.

Linki zewnętrzne[edytuj]