Pomorska Kolej Metropolitalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pomorska Kolej Metropolitalna
Pomorska Kolej Metropolitalna
Zaznaczone przebiegi - standardowy SKM na w granicach Trójmiasta (czarna mgła) oraz planowany PKM (czerwona mgła) na schemacie linii kolejowych w Trójmieście. Nie ujęto przyszłego połączenia Gdańska z Kościerzyną.
Forma prawna spółka akcyjna
Data założenia 2010
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Lokalizacja Trójmiasto
Siedziba ul. Żaglowa 11
80-560 Gdańsk
Numer KRS 0000365210
Prezes Krzysztof Rudziński
Przewodniczący
rady nadzorczej
Grzegorz Mocarski [1]
Akcjonariusze / udziałowcy Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego
Branża transport
Kapitał zakładowy 9.000.000,00 PLN
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Pomorska Kolej Metropolitalna
Pomorska Kolej Metropolitalna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pomorska Kolej Metropolitalna
Pomorska Kolej Metropolitalna
Ziemia 54°23′10,4″N 18°38′05,9″E/54,386222 18,634972
Strona internetowa
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy spółki. Zobacz też: Linia kolejowa nr 248 - linia kolejowa nazywana Pomorską Koleją Metropolitalną.

Pomorska Kolej Metropolitalna (PKM S.A.) – spółka akcyjna powołana przez samorząd województwa pomorskiego w celu budowy linii kolejowej Gdańsk Wrzeszcz - Gdańsk Port Lotniczy - Gdańsk Osowa/Rębiechowo, która ma być eksploatowana zarówno w ruchu aglomeracyjnym, jak i regionalnym. Planowany termin oddania linii do użytku to 1 września 2015[2]. Jest to aktualnie największa kolejowa inwestycja na Pomorzu i największa inwestycja w historii pomorskiego samorządu wojewódzkiego[3].

W nomenklaturze PKP PLK dwutorowa linia PKM od Wrzeszcza do Osowy otrzymała numer 248, natomiast łącznica pomiędzy liniami 248 i 201, zapewniająca wjazd z kierunku Gdańska w kierunku Kościerzyny, otrzymała numer 253[4].

Plany[edytuj | edytuj kod]

Planowana linia kolejowa ma na celu połączenie centrów Gdańska i Gdyni z portami lotniczymi w tych miastach (z funkcjonującym w Gdańsku oraz z planowanym w Gdyni-Kosakowie). Linia będzie liczyć łącznie 55 km i 18 przystanków. Linia połączy także zachodnie dzielnice, do których nie dociera obecnie SKM, ze śródmieściami tych miast, a także zapewni realizację bezpośrednich połączeń kolejowych między Gdańskiem a Kościerzyną i Kartuzami[5].

Szacowany pierwotnie koszt budowy linii wynosił 769,9 mln zł netto (w tym 500,9 mln zł z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko). Pod budowę linii zajętych zostało 516 działek geodezyjnych, z czego wywłaszczonych zostało 251 nieruchomości (resztę stanowią grunty Skarbu Państwa lub Miasta Gdańska)[6].

W rejonie wsi Rębiechowo linia łączy się z istniejącą od okresu międzywojennego magistralą węglową Śląsk – Gdynia. Pociągi w kierunku Gdyni kierowane będą z PKM na niezelektryfikowany odcinek torów między Gdańskiem Osową a Gdynią Główną. Obecnie w ruchu pasażerskim kursują tu wyłącznie autobusy szynowe do Kościerzyny (w sezonie letnim również do Kartuz). Przetarg na wpięcie budowanej linii z Wrzeszcza do linii Gdynia - Kościerzyna został rozstrzygnięty w czerwcu 2014. Zadanie to, o wartości około 106 mln zł, będzie realizowane przez konsorcjum z firmą Rubau na czele[7].

Do budowy szlaku pomiędzy Gdańskiem-Wrzeszczem a lotniskiem w Gdańsku (17 km) wykorzystano odcinek istniejącej do 1945 tzw. Kolei Kaszubskiej. PKM usprawni też komunikację Gdańska z regionem Kaszub poprzez rewitalizację istniejącej sieci – przez Żukowo do Kartuz lub przez Kościerzynę do Bytowa.

Spółka będzie pełniła w imieniu samorządu rolę tzw. inwestora zastępczego, zaś przewoźnik zostanie wyłoniony w drodze przetargu.

Budowa linii zakończy się w kwietniu 2015, natomiast oddanie linii do użytku ma mieć miejsce 1 września tegoż roku[8][9].

Pierwotne plany budowy linii przewidywały ukończenie jej budowy przed EURO 2012. Cel ten nie został jednak zrealizowany, nawet w wersji okrojonej do odcinka Gdańsk Port Lotniczy – Gdańsk Osowa i dalej do Gdyni.

Tabor[edytuj | edytuj kod]

Trójczłonowy 219M podczas testów na linii kolejowej nr 248.

Z uwagi na rezygnację z planów elektryfikacji linii między Gdynią a Kościerzyną, w sierpniu 2012 ogłoszono, że pociągi kursujące na trasie PKM będą zestawione ze spalinowych zespołów trakcyjnych. Datę ogłoszenia przetargu kilkakrotnie przesuwano. W końcu nastąpiło to 20 lutego 2014[10]. Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego kupi siedem pojazdów trójczłonowych i trzy dwuczłonowe (szacunkowa wartość zamówienia, wynosząca początkowo 146 mln zł, została obniżona do 120 mln zł), o prędkości maksymalnej 120 km/h i pojemności ok. 250-350 pasażerów. Pociągi te będą przystosowane do pokonywania wzniesień dochodzących do 28 promili i będą wyposażone w system sterowania ruchem ERTMS. Zgłosiły się jedynie dwie firmy: Newag i Pesa. 24 czerwca 2014 ogłoszono zwycięzcą Pesę[11][12], która zaoferowała realizację zamówienia za kwotę 114 156 300 zł.

Dwa pierwsze pojazdy miały dotrzeć na Pomorze w grudniu 2014, reszta - do 12 maja 2015[13]. Ostatecznie termin dostawy pierwszych jednostek opóźnił się na luty - marzec 2015[14].

Wygląd pojazdów zaprezentowano 2 września 2014, kiedy podpisano umowę. Pojazdy będą miały po jednej parze drzwi po każdej stronie w kolorze czerwonym, natomiast same pojazdy będą koloru szarego[15].

12 czerwca 2015 na linii odbyła się uroczysta prezentacja jednego z zakupionych do jej obsługi pojazdów - SA136-013[16].

Pod koniec stycznia 2013 media doniosły o powrocie PKP PLK do planów elektryfikacji odcinka Gdynia - Kościerzyna. Realizacja tych zamierzeń stworzy warunki do elektryfikacji linii PKM, której skrajnia przewiduje możliwość zawieszenia w przyszłości sieci trakcyjnej. Niemniej jednak samorząd województwa pomorskiego nie przewiduje realizacji tego zadania przed 2020[17]. Jeśli w ogóle nastąpi zakup elektrycznych zespołów trakcyjnych, te spalinowe zostaną przeznaczone do obsługi połączeń w innych częściach województwa[18].

Przystanki[edytuj | edytuj kod]

Gdynia Wielki Kack
Miejsce, w którym powstaje przystanek Gdańsk Strzyża[19]

Istniejące[edytuj | edytuj kod]

  • Gdańsk Główny
  • Gdańsk Wrzeszcz - zbudowano trzeci peron, o numerze I. Ale nie tylko dla PKM. Będą z niego korzystać też inne pociągi. Dotychczasowy peron I zostanie zburzony i odbudowany. Po czym otrzyma numer II. Stary peron II (SKM), zmieni nazwę na III[20].
  • Gdańsk Osowa - w planach jest modernizacja tej stacji[21], która ma zostać zapoczątkowana w 2015 roku
  • Gdynia Wielki Kack - stacja przewidziana do likwidacji w związku z zamiarem budowy przystanku Gdynia Fikakowo[22]
  • Gdynia Wzgórze Świętego Maksymiliana - w dalszej przyszłości planowane jest zbudowanie drugiego, jednokrawędziowego peronu przez inwestora prywatnego, który zadeklarował sfinansowanie projektu architektonicznego i prac budowlanych do kwoty 4 mln zł.
  • Gdynia Główna

Planowane[edytuj | edytuj kod]

Nazw i lokalizacji nowych przystanków na linii Gdynia Główna - lotnisko w gminie Kosakowo jak dotąd nie ustalono.

Budowa dwóch ostatnich przystanków rozpocznie się dopiero w II połowie 2015 roku[27]. Pierwotne propozycje nazw w Gdańsku pochodziły od nazw ulic przebiegających w pobliżu planowanych przystanków.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

"Wiadukt Weisera" - jeden z najbardziej znanych zachowanych wiaduktów dawnej kolei, zburzony 5 czerwca 2013 w związku z budową PKM
Wiadukt powstający w miejscu Mostku Weisera

W pierwszym etapie realizacji inwestycji wyburzone zostały 22 budynki mieszkalne oraz 40 gospodarczych, położone na planowanej trasie Pomorskiej Kolei Metropolitalnej w Gdańsku Matarni, Firodze i w Rębiechowie. Wyciętych zostało także ok. 20 tys. drzew rosnących w pasie kolejowym PKM. Prace rozbiórkowe na trasie linii przeprowadzono w I połowie 2013[28][29].

Ze względu na niezadowalający stan techniczny zbudowanych przed I wojną światową i pozostałych do tej pory na linii obiektów inżynieryjnych, również i one zostały wyburzone[30], łącznie z tzw. „Wiaduktem Weisera” (zwanym także Mostem Weisera, od wydanej w 1987 książki Pawła Huelle pt.: „Weiser Dawidek”). Prace rozbiórkowe na trasie budowy PKM zakończono w sierpniu 2013[31]. Jako ostatni został wyburzony wiadukt przy ul. Wołkowyskiej, co nastąpiło 17 sierpnia 2013[32]. Przed wyburzeniem każdy z reliktów dawnej linii kolejowej został zeskanowany skanerem 3D, w celu udokumentowania ich wyglądu dla kolejnych pokoleń.

Do przetargu na głównego wykonawcę prac budowlanych zakwalifikowało się 16 firm. Oferty finansowe na budowę składano do 14 lutego 2013. Po zakończeniu oceny dziewięciu ofert, jakie wpłynęły w II etapie przetargu na budowę Pomorskiej Kolei Metropolitalnej, 7 marca 2013 PKM SA oficjalnie ogłosiła, że zwycięzcą przetargu zostało polsko-hiszpańskie konsorcjum firm Budimex S.A. (lider konsorcjum) i FERROVIAL AGROMAN S.A., które zaproponowało najniższą cenę realizacji inwestycji – 716.136.838,06 zł brutto. Firmy te w latach 2007-2009 dokonały modernizacji stacji Gdynia Główna. 7 maja 2013 podpisano umowę między PKM a obydwiema ww. firmami na realizację tej inwestycji.

Umowę na budowę linii podpisano 7 maja 2013, a plac budowy oddano wykonawcy następnego dnia. Oficjalne rozpoczęcie budowy i podpisanie aktu erekcyjnego nastąpiło 1 lipca 2013. „Szynę węgielną” wmurowano w fundament jednego z filarów podpierających estakadę i stację PKM Gdańsk Port Lotniczy[28].

W ramach kontraktu powstały:

  • 17-kilometrowy odcinek dwutorowej linii kolejowej z Gdańska Wrzeszcza do połączenia z linią kolejową nr 201 z Gdyni do Kościerzyny.
  • 1,4-kilometrowy odcinek łącznicy PKM z linią 201 w kierunku na Kościerzynę
  • 8 przystanków pasażerskich (zasadniczy kontrakt obejmuje budowę przystanków tylko na trasie PKM) w Gdańsku i Baninie oraz budowę 2 przystanków w Gdyni, a także przebudowę stacji Gdańsk Osowa, gdzie kosztem 6 mln zł powstaną dwa perony, tunel oraz parking na 67 aut.
  • stacja techniczna
  • budynek Lokalnego Centrum Sterowania na Matarni, ukończony w stanie surowym 12 listopada 2013
  • 16 wiaduktów kolejowych i 8 wiaduktów drogowych
  • 5 przejść pod torami
  • kładki dla pieszych, przepusty, przejścia dla zwierząt
  • system sterowania ruchem ERTMS na całej linii.

Całkowita wartość projektu PKM - po uwzględnieniu 186,5 mln zł wartości gruntów przekazanych pod inwestycję - wynosiła 907 mln zł netto[33], a po dodaniu do projektu przebudowy stacji Gdańsk Osowa oraz budowy przystanków Gdynia Karwiny oraz Gdynia Stadion, które kosztować mają 23 mln zł, wartość projektu sięgnęła kwoty 949 mln zł[34].

Pomorska Kolej Metropolitalna w liczbach[35][edytuj | edytuj kod]

  • Budowana długość linii – 19,5 km (18 km dwutorowej linii w kierunku Gdyni + 1,5 km łącznik w kierunku Kościerzyny)
  • Długość całkowita torów – 33 km (bez rozjazdów)
  • Liczba rozjazdów – 21
  • Liczba obiektów inżynierskich – 41, w tym:
    • wiadukty kolejowe – 17
    • wiadukty drogowe – 5
    • kładki dla pieszych – 4
    • przepusty i przejścia pod torami – 15
  • Liczba przystanków – 8 (+ 3 dodatkowe na linii 201: Gdańsk Osowa, Gdynia Karwiny, Gdynia Stadion)
  • Liczba torów odstawczych – 3 (w rejonie stacji Gdańsk Wrzeszcz - 2 tory należące do PKP PLK oraz w rejonie stacji Gdańsk Rębiechowo – 1 tor należący do PKM)
  • Maksymalna liczba pociągów na linii w jednym kierunku – 9-12 (przy funkcjonującym systemie ERTMS)
  • Różnica wysokości w metrach pomiędzy punktem początkowym, a końcowym linii wynosi 134 m.
  • Punkty styczne z liniami kolejowymi PKP PLK – 3 (Gdańsk Wrzeszcz, Gdańsk Osowa, Rębiechowo)
  • Zastosowany system prowadzenia i kontroli ruchu – ETCS poziomu 2
  • Maksymalny spadek (w promilach) – 34 (na podjeździe toru nr 1 na wiadukt WK 2)
  • Maksymalna prędkość pociągów na linii PKM – 120 km/h
  • Na całej linii PKM wbudowanych zostało 28 970 podkładów. Gdyby wszystkie te podkłady ustawić jeden na drugim, to miałyby wysokość 8,5 tys. m – tyle co najwyższy szczyt świata Mount Everest.
  • Na torach PKM wykonano ponad 2,4 tysiąca spawów szyn.
  • W trakcie budowy PKM przeprowadzono ponad 58 tysięcy badań laboratoryjnych.
  • Łącznie wykorzystano ponad 55 tys. m sześc. betonu co oznacza transport betonu ponad 6200 betonowozami. Gdyby je ustawić w kolejce jeden za drugim, otrzymalibyśmy dystans ok. 43 km – rząd betoniarek zaczynający się w Gdańsku Głównym kończyłby się w Redzie.
  • Użyty do budowy PKM beton waży łącznie ok. 137 500 ton, czyli tyle, ile wszyscy mieszkańcy Warszawy razem wzięci.
  • Przy budowie obiektów mostowych wykorzystano ponad 7 300 000 kg (7,3 tys. ton) zbrojenia czyli mniej więcej tyle ile waży cała wieża Eiffela. Zbrojenie przyjechało na budowę 365 samochodami. Łączna długość prętów zbrojeniowych to ok. 3000 km – tyle, ile wynosi odległość z Gdańska do Madrytu.
  • Na budowę przywieziono 270 tys. ton pospółki (materiał sypki) i 172 tys. ton kruszywa. Gdyby tym materiałem wypełnić towarowe wagony kolejowe, to zebrałoby się 2370 wagonów. Gdyby ustawić je jeden za drugim, to kolejka wagonów zablokowałaby tory od stacji Gdańsk Główny do stacji Gdynia Grabówek.
  • Ponad 8,5 tysiąca osób odwiedziło Dni Otwarte na budowie Pomorskiej Kolei Metropolitalnej. W tym 4 tysiące na Matarni – 1 maja 2014 r., 2,5 tysiąca na Strzyży i ponad 2 tysiące na Niedźwiedniku – kolejno 6 i 13 września 2014 r.
  • Długość kabli telekomunikacyjnych położonych na terenie PKM to 134 km, czyli tyle ile wynosi odległość z Gdańska do Miastka.
  • Na trasie PKM zainstalowane będą 2 smarownice, czyli bezobsługowe urządzenia przytorowe, które w chwili najazdu pojazdu w sposób mechaniczny dozują smar i spryskują go na powierzchnie szyny.
  • Na trasie PKM położono 197 km kabli i przewodów energetycznych, czyli tyle ile wynosi odległość z Ustki do Elbląga.
  • Na trasie PKM wbudowano około 1700 sztuk pali wspierających obiekty mostowe, ich łączna długość to ok. 25 km, czyli tyle co odległość z Kolbud do Kartuz.
  • W sumie objętość wszystkich wykopów, nasypów i dowozów gruntu wyniosła ok. 3 mln m sześc., czyli 0,003 km3. Dla porównania Morze Bałtyckie ma 21 721 km³.
  • Przy przystankach PKM dostępnych będzie w sumie 296 miejsc dla rowerzystów oraz 702 miejsca parkingowe dla samochodów.
  • W ramach tzw. nasadzeń zastępczych (za blisko 20 tys. drzew i krzewów wyciętych w związku z budową) Pomorska Kolej Metropolitalna posadziła niemal 75 tysięcy drzewek i sadzonek leśnych na terenie Gdańska i okolic. Wśród nich znalazły się sosna pospolita, buk pospolity, dąb bezszypułkowy, brzoza brodawkowata, modrzew oraz lipa drobnolistna.
  • Do obsypania i podbicia torów zużyto niemal 60 tys. ton tłucznia, co przekłada się na pojemność około 3,5 tys. ciężarówek. Gdyby cały ten tłuczeń miała dowozić tylko jedna ciężarówka przez 24 godziny na dobę, zajęłoby to jej cały rok!
  • Najdłuższy obiekt mostowy na linii PKM, to 940-metrowa estakada obok gdańskiego lotniska, oznaczona symbolem WK 36. Podzielony jest on na 25 przęseł, opartych na 26 podporach.
  • 248 – numer przyznany nowej, dwutorowej linii PKM w prowadzonym przez PKP PLK wykazie wszystkich linii kolejowych w Polsce (+ 253 dla jednotorowej łącznicy w kierunku Kościerzyny)

Przypisy

  1. [1]
  2. PKP PLK: Za wcześnie przesądzać o niskiej przepustowości odcinka Gdańsk Gł. – Wrzeszcz. rynek-kolejowy.pl, 5 listopada 2014.
  3. Gdańsk: We wrześniu dni otwarte Pomorskiej Kolei Metropolitalnej. dziennikbaltycki.pl, 5 sierpnia 2014.
  4. Stępa: Projektowi PKM groził głęboki regres. rynek-kolejowy.pl, 4 listopada 2014. [dostęp 8 listopada 2014].
  5. Zimą będziemy zamawiać tabor dla PKM. Jaki? Niespotykany
  6. [2]
  7. Michał Brancewicz PKM połączy się z linią do Gdyni i Kościerzyny [dostęp 03.06.2014]
  8. PRACE ZWIĄZANE Z WŁĄCZENIEM PKM DO LINII E 65 ZAKOŃCZĄ SIĘ PÓŹNIEJ NIŻ BUDOWA SAMEJ KOLEI METROPOLITALNEJ. pkm-sa.pl, 2014-08-29. [dostęp 2014-08-29].
  9. PKP PLK: Za wcześnie przesądzać o niskiej przepustowości odcinka Gdańsk Gł. – Wrzeszcz. rynek-kolejowy.pl, 5 listopada 2014.
  10. http://www.dziennikbaltycki.pl/artykul/3339965,pomorska-kolej-metropolitalna-ogloszono-przetarg-na-zakup-10-pociagow-dla-pkm,id,t.html
  11. Linią PKM pojadą pociągi Pesy, odrzucono ofertę Newagu
  12. Zdjęcia proponowanych pojazdów
  13. Michał Brancewicz "Co z pociągami dla Pomorskiej Kolei Metropolitalnej" [dostęp 06.08.2013]
  14. Michał Brancewicz Kiedy przyjadą pociągi dla PKM? Na pewno nie w grudniu
  15. Umowa na dostawę 10 szynobusów dla PKM podpisana
  16. Pierwszy szynobus dla PKM już w Trójmieście
  17. http://www.trojmiasto.pl/wiadomosci/Przybliza-sie-elektryfikacja-linii-kolejowej-do-Koscierzyny-n65790.html
  18. Umowa na dostawę 10 szynobusów dla PKM podpisana
  19. PKM wskazała nowe nazwy stacji Kolei Metropolitalnej. trojmiasto.pl, 24 maja 2011.
  20. Gotowy pierwszy peron dalekobieżny na stacji we Wrzeszczu
  21. Maciej Naskręt "Kolei Metropolitalna do Gdyni. Marszałek daje zielone światło" [dostęp 22.10.2013]
  22. http://www.trojmiasto.pl/wiadomosci/Pomorska-Kolej-Metropolitalna-w-Gdyni-Powstana-trzy-dworce-n66340.html
  23. PKM wskazała nowe nazwy stacji Kolei Metropolitalnej
  24. Był przystanek PKM Banino. Teraz to Gdańsk Rębiechowo
  25. Maciej Naskręt "Kolei Metropolitalna do Gdyni. Marszałek daje zielone światło" [dostęp 22.10.2013]
  26. Michał Brancewicz PKM praktycznie bez przystanków w Gdyni
  27. Michał Brancewicz Przystanki PKM opóźnione. Osowa do końca 2015, gdyńskie w 2016
  28. 28,0 28,1 Maciej Naskręt: Dziś oficjalnie rusza budowa Kolei Metropolitalnej. trójmiasto.pl, 2013-07-01. [dostęp 2013-07-01].
  29. PAP: Rozpoczęły się wyburzenia pod budowę pomorskiej kolei (pol.). wnp.pl, 03-01-2013. [dostęp 04/01/2012].
  30. Maciej Naskęt: Szlakiem wiaduktów Kolei Kokoszkowskiej. trojmiasto.pl, 2013-03-30. [dostęp 2013-03-30].
  31. Budowa PKM: stare wiadukty wyburzone. trojmiasto.pl, 2013-08-18. [dostęp 2013-08-19].
  32. Ewa Karendys: Budowa PKM. Wyburzono już wszystkie wiadukty i przyczółki. trójmiasto.gazeta.pl, 2013-08-17. [dostęp 2013-08-19].
  33. "Kontrakt podpisany, budowa ruszyła "TwojaGazeta.pl", maj 2013
  34. Michał Jamroż "PKM wychodzi do Gdyni. Będą kolejne przystanki" [dostęp 23.10.2013]
  35. BUDOWA POMORSKIEJ KOLEI METROPOLITALNEJ NA FINISZU. pkm-sa.pl, 2014-12-30. [dostęp 2014-12-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Leszek Lewiński: W 15 minut do Kartuz, mieś. "30 dni", lipiec 1999, [w:] [3]
  • Henryk Jursz: Koleją z Wrzeszcza na Kaszuby, Wydawnictwo Oskar, Gdańsk 2013, ISBN 978-83-63709-31-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]