To jest dobry artykuł

Trolejbusy w Gdyni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trolejbusy w Gdyni
Trolejbusy w Gdyni
Pierwszy prototypowy Solaris Trollino 12T skonstruowany w Gdyni
Dane ogólne
Lokalizacja Gdynia-Sopot, Polska
Rodzaj transportu trolejbus
Data uruchomienia 18 września 1943
Infrastruktura
Całkowita
długość linii
96 km
Liczba linii zwykłe: 12
zjazdowe: 2
zabytkowa: 1
razem: 15
Liczba pojazdów 90
Inne informacje
Operator PKT Gdynia[1]
Schemat sieci trolejbusowej w Gdyni w 2007

Trolejbusy w Gdyni – jeden z trzech funkcjonujących systemów komunikacji trolejbusowej w Polsce (obok Lublina i Tychów). Gdyńska sieć swoim zasięgiem obejmuje także Sopot. Przewoźnikiem świadczącym usługi transportu trolejbusowego na terenie Gdyni i Sopotu jest Przedsiębiorstwo Komunikacji Trolejbusowej w Gdyni[1], działające na zlecenie Zarządu Komunikacji Miejskiej w Gdyni. Gdyńskie trolejbusy stanowią około 30% udziału[2] w całej komunikacji miejskiej świadczonej przez ZKM w Gdyni. Rocznie pokonują ponad 4 miliony km i przewożą około 350 milionów pasażerów[3].

PKT w Gdyni[edytuj]

Siedziba PKT w Gdyni przy zajezdni trolejbusowej w Leszczynkach

Przedsiębiorstwo Komunikacji Trolejbusowej[1] jest jedynym podmiotem świadczącym trolejbusowe usługi przewozowe w Gdyni. Ma charakter spółki z o.o. z wyłącznym kapitałem zakładowym gminy Gdynia. 1 stycznia 1998 zostało wydzielone z Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej. Zatrudnia ok. 340 pracowników. W PKT działają cztery związki zawodowe[4]. Organem reprezentacyjnym PKT jest zarząd, którego prezesem jest Piotr Małolepszy, a zastępcą Tomasz Labuda. Siedziba mieści się przy ul. Zakręt do Oksywia 1 w Gdyni.

Wydziały[edytuj]

Przedsiębiorstwo dzieli się na 4 wydziały:

Wydział Ruchu

Zadaniem Wydziału ruchu jest wykonywanie i kierowanie kursów zleconych przez Zarząd Komunikacji Miejskiej. Wydział ten zatrudnia ponad 230 pracowników (kierowców, dyspozytorów), z czego ok. 90 stanowią kobiety. Swoje zadania realizuje poprzez:

  • kierowanie pojazdów do poszczególnych zadań przewozowych,
  • organizowanie pracy kierowców – każdy trolejbus jest obsługiwany przez dwóch lub trzech kierowców, pracujących w trybie zmianowym,
  • kontrola jakości świadczonych usług,
  • dokonywanie drobnych napraw taboru.
Jelcz 120ME w warsztacie PKT
Wydział obsługi taboru

Wydział obsługi taboru realizuje trzy podstawowe zadania:

  • obsługa codzienna pojazdów – stanowi ją codzienna podstawowa kontrola stanu technicznego każdego z trolejbusów – przede wszystkim układów kierowniczego i hamulcowego oraz instalacji elektrycznej,
  • obsługa techniczna pojazdów – czyli okresowa kontrola stanu technicznego pojazdów w znacznie szerszym zakresie,
  • remonty taboru.

Ponadto wydział ten zajmuje się usuwaniem wszelkich awarii wynikających z codziennej eksploatacji trolejbusów, naprawami pojazdów pogotowia sieci i ewidencjonowaniem taboru. Zatrudnia ok. 50 osób, głównie mechaników, elektromonterów i blacharzy.

Pojazd pogotowia sieciowego Star 200 i gdyńscy sieciowcy podczas pracy
Wydział sieci i podstacji

Wywodzący się z Wydziału Komunikacji Trolejbusowej dawnego WPK i PKM, Wydział sieci i podstacji zajmuje się obsługą sieci trakcyjnej. Składają się na to poszczególne elementy:

  • dyżur pogotowia sieciowego – prowadzony przez 24 godziny na dobę przez 4 brygady, w razie potrzeby zajmuje się usuwaniem bieżących awarii sieci,
  • konserwacja sieci – w tym także modernizacja elementów sieciowych, prowadzona głównie w porze nocnej,
  • obsługa stacji prostownikowych – konserwacja, naprawy, a także monitorowanie poboru mocy gdyńskich podstacji,
  • obsługa kabli zasilających trakcję,
  • prowadzenie warsztatu napraw elementów sieci.

Zatrudnia średnio 25 osób: pracowników pogotowia sieci, podstacji i warsztatu.

Wydział Administracji

Innowacje[edytuj]

PKT nie ogranicza się do pełnienia wyłącznie usług, ale dba także o rozwój techniczny. Gdyńscy mechanicy skonstruowali pierwszy niskopodłogowy trolejbus, natomiast jeden z pracowników zaprojektował trójkierunkową zwrotnicę trolejbusową[5].

Historia[edytuj]

Myśl utworzenia komunikacji trolejbusowej narodziła się w głowach władz miasta Gdyni już przed II wojną światową. Mimo bardzo poważnych planów, zamiast „trolleybusów” (jak je ówcześnie nazywano), w 1929 roku zdecydowano uruchomić komunikację autobusową. Choć autobusy były znacznie droższe w eksploatacji, nieopłacalna była budowa sieci w szybko rozwijającym się mieście[6].

Powstanie komunikacji trolejbusowej[edytuj]

Zmuszeni brakami paliwa, komunikację trolejbusową wprowadzili okupujący Gdynię Niemcy. 18 września 1943 roku na ulice miasta wyjechał pierwszy trolejbus, wykonując kurs spod Urzędu Miasta do dworca kolejowego Gdynia Chylonia. Linie trolejbusowe obsługiwało początkowo dziesięć trolejbusów typu Henschel, z wyposażeniem elektrycznym AEG. Nadwozia wszystkich pojazdów wykonała Gdańska Fabryka Wagonów. Wymieniona seria posiadała numerację 201-210 i była przystosowana do ciągnięcia przyczep osobowych, które również wyprodukowano w Gdańskiej Fabryce Wagonów. Wprowadzano stopniowo również tabor przejęty z krajów okupowanych. Były to trolejbusy JATB 2 z Kijowa, Alfa Romeo, FIAT Breda i Tallero z Mediolanu i Rzymu. Podczas szturmu wojsk radzieckich na Gdynię w 1945 r. trolejbusy były wykorzystywane jako elementy barykad.

Kryzys powojenny[edytuj]

Po wojnie zespół ludzi, którzy podjęli trudne zadanie odbudowy komunikacji trolejbusowej, składał się tylko w małej części z fachowców, którzy uprzednio pracowali w branży trolejbusowej. Znaczna część spotykała się po raz pierwszy z trolejbusem, mając jako kwalifikacje jedynie dobre chęci i zapał do pracy. Zorganizowano akcję ściągania wraków trolejbusów z miasta i okolicy do zajezdni przy ul. Derdowskiego. Wystosowano apele do instytucji i ludności o zwrot zaginionych w trakcie walk o miasto i bezpośrednio po oswobodzeniu części i zespołów trolejbusowych, wyposażenia elektrycznego i przewodów jezdnych. Zabezpieczono również przed dalszą dewastacją ocalałe stacje prostownikowe Redłowo, Dworzec i Grabówek, zasilające uprzednio sieć trolejbusową. Po sprowadzeniu wraków trolejbusów do zajezdni, rozpoczęto ich odbudowę.

Reaktywacja linii[edytuj]

19 marca 1946 r. otwarto linię trolejbusową na odcinku od zajezdni przy ul. Derdowskiego do Zarządu Miejskiego, gdzie na obecnym parkingu zbudowano pętlę. Na tej linii kursowały trzy pierwsze odbudowane wozy typu Henschel. Następnym etapem rozbudowy sieci było przedłużenie jej do Orłowa jako linii nr 11, przy czym kolejno uruchamiano dalsze wozy typu Henschel oraz trolejbusy Alfa Romeo i Fiat Breda, pokonując szereg trudności technicznych. Oprócz taboru pozostałego po okupancie, ściągnięto z MZK Olsztyn trzy wozy typu Henschel 01 oraz jeden wóz typu Büssing, które po remoncie przekazano do eksploatacji.

2 października 1946 r. uruchomiono linię trolejbusową w relacji plac Kaszubski – Chylonia. Równocześnie uruchomiono stację prostownikową Grabówek o mocy 720 kW. Pod koniec 1947 r. Wydział Trolejbusowy posiadał 24 pojazdy i 3 przyczepy. Umożliwiało to przedłużenie linii orłowskiej do Sopotu. W 1949 r. w wyniku porozumienia z MPK Wrocław, przysłano do Gdyni 8 trolejbusów typu Tallero, pozostawionych przez Niemców i nie uruchomionych. Dwa wozy z tej samej serii znajdowały się w Gdyni, również przywiezione przez okupanta i uruchomione przez załogę gdyńską w 1948 r. Przejęte z Wrocławia trolejbusy zostały po zakończeniu remontu skierowane w 1950 r. do eksploatacji. Otrzymały one numery taborowe 230-237 i obsługiwały linie do Sopotu i Chyloni. 22 sierpnia 1949 r. uruchomiono nową linię trolejbusową do Małego Kacka, która otrzymała nr 23. Do obsługi tej linii użyto po raz pierwszy nowo otrzymane trolejbusy produkcji francuskiej typu Vetra w liczbie 13 szt. Otrzymały one numery 300-312. 29 października 1949 r. uruchomiono nową linię trolejbusową do Oksywia (pętla przy Dowództwie Marynarki Wojennej), która otrzymała nr 24. 5 listopada 1950 r. przedłużono sieć trolejbusową z Chyloni do Cisowej, uruchamiając komunikację w relacji plac Kaszubski – Cisowa, jako linię nr 25. Dotychczasową linię przez ul. Śląską zakończono pętlę trolejbusową na Grabówku, jako linię nr 22.

Pod koniec 1953 r. czynnych było 5 linii trolejbusowych.

Unifikacja taboru[edytuj]

Tabor trolejbusowy przedsiębiorstwa, po gwałtownej odbudowie w latach 1946-1950, w okresie lat następnych ulegał stopniowej kasacji. Miały na to wpływ dostawy nowych trolejbusów Vetra, a w dalszych latach – trolejbusów czeskich typu Škoda 8Tr, które zaczęły zasilać tabor WPK od 1957 r. W pierwszej kolejności postawiono do likwidacji pojedyncze wozy różnych typów, do których brak było całkowicie części zamiennych, oraz które w ciągu eksploatacji wykazywały poważne błędy konstrukcyjne. Jako ostatnie uległy złomowaniu trolejbusy Henschel-AEG, które przez długi czas były podstawowym i niezawodnym typem pojazdu gdyńskiej komunikacji miejskiej.

23 maja 1964 r. wybudowano na linii 24 nowy odcinek – odgałęzienie prowadzące od ul. Bosmańskiej na Obłużu na Stare Oksywie i stamtąd do dotychczasowej pętli przy Dowództwie Marynarki Wojennej. Linia ta otrzymała nr 28. Trolejbusy na tej linii miały dwie odmiany. Pierwsza oznaczona zwykłym numerem 28 jeździła obecną ul. Śmidowicza, ul. Arciszewskich do Starego Oksywia i zjeżdżała ul. Bosmańską. Druga odmiana oznaczona numerem 28 przekreślonym zieloną kreską (tzw. 28 z kreską) jeździła w przeciwną stronę – ul. Bosmańską do Starego Oksywia, zjeżdżała ul. Arciszewskich i dalej obecną ul. Śmidowicza. Zasilanie trakcji było jednotorowe i w związku z tym na Starym Oksywiu znajdowała się mijanka. Pętla linii 24 została przeniesiona w okolice Akademii Marynarki Wojennej przy stacji kolejowej Gdynia Port Oksywie.

Częściowa likwidacja linii[edytuj]

Pod koniec lat 60. rozpoczęła się ogólnokrajowa tendencja do likwidacji systemów trolejbusowych na rzecz autobusów. Przyczyną tej polityki była przede wszystkim niska cena ropy naftowej w porównaniu do ceny energii elektrycznej. Zlikwidowano wtedy m.in. połączenia do Oksywia i stoczni. W 1970 r. nadeszła ostatnia partia czeskich trolejbusów Škoda 9Tr w liczbie 12 sztuk.

Pod koniec 1970 r. MGK posiadało 99 trolejbusów. W tym roku przewieziono trolejbusami 35 990 000 osób.

Od 1971 r. nastąpił brak dostaw nowych trolejbusów, spowodowany m.in. nieprzedłużeniem umów z Czechosłowacją, a przede wszystkim obowiązującą tendencją resortu i IGK do likwidacji tego środka transportu. W związku z malejącym na skutek kasacji stanem trolejbusów i brakiem dostaw, przedstawiciele WPKGG zaproponowali na forum Instytutu Gospodarki Komunalnej opracowanie i wykonanie prototypu trolejbusu krajowego, w oparciu o licencyjny autobus Jelcz-Berliet PR110U i wyposażenie elektryczne produkcji ELTA w Łodzi. Jako jednostek napędowych, zaproponowano użycie silników typu Škoda. Niestety, resort nie wykazał zainteresowania, ograniczając się do stwierdzenia, ze istnieje możliwość importu trolejbusów radzieckich.

1 maja 1974 r. Wydział Autobusowo-Trolejbusowy otrzymał nazwę Oddział Autobusowo-Trolejbusowy W Gdyni.

W 1974 r. w Gdyni istniały jedynie 4 linie trolejbusowe. Dla porównania w roku 1970 funkcjonowało 10 linii.

Prototypy[edytuj]

W latach 1974-1976 nawiązano współpracę między NOT-em, WPKGG oraz Jelczańskimi Zakładami Samochodowymi, czego wynikiem było wykonanie dwóch prototypów trolejbusów, opartych na części podwoziowo-nadwoziowej autobusu Jelcz PR110U. W myśl zawartej umowy, montaż wyposażenia elektrycznego wykonany został przez ekipę WPKGG. Wykorzystano tu silniki trolejbusowe typu Skoda oraz elementy typowego wyposażenia tramwajów 105N. Wprowadzono szereg oryginalnych rozwiązań, korzystając z bogatej praktyki w eksploatacji trolejbusów. W październiku 1975 r. WPK otrzymało pierwsze dwa trolejbusy radzieckie typu ZiU-9, które natychmiast zostały włączone do eksploatacji. 30 października 1976 r. miała miejsce dostawa kolejnych radziecki trolejbusów ZIU-9 w liczbie 20 sztuk. W wyniku inicjatywy własnej i przy współpracy z Politechniką Gdańską, opracowano i wykonano prototyp trolejbusu ze sterowaniem impulsowym – nowość na owe czasy. Użyto tu wycofanego z ruchu autobusu czeskiego Skoda SM 11, wbudowując urządzenia i zespoły elektryczne.

Rozbudowa sieci[edytuj]

Najstarszy jeżdżący liniowo trolejbus w Gdyni – Jelcz PR110E z 1988 roku. Na początku XXI wieku trolejbusy przeszły modernizację, lecz ostatni egzemplarz skasowano w 2011 roku. Cztery tego typu pojazdy zostały sprzedane Tychom.
Jedyny egzemplarz Jelcza M121E w Gdyni, który ogólnie został wyprodukowany w liczbie 3 sztuk. Pozostałe znajdują się Kownie i Lublinie (nazwany tam został jako EKO-BUS).

W 1977 r. usprawniono na terenie miasta sieć trolejbusową, przebudowując newralgiczne skrzyżowanie ulic Świętojańskiej i 10 Lutego, zmniejszając w ten sposób znacznie awaryjność ruchu. Wykonano również odcinek nowej trasy ulicą Jana z Kolna do pl. Konstytucji, z powrotem ul. Migały. Rozpoczęto także w latach następnych przygotowania do przedłużenia do Stoczni Komuny Paryskiej linii 23, zlikwidowanej na odcinku od pl. Konstytucji do Stoczni. Podjęto również pozytywne decyzje utrzymania i modernizacji sieci trolejbusowej wzdłuż ul. Wielkopolskiej, z przedłużeniem trasy do Wielkiego Kacka (Polifarb). W latach 1975-1979 trolejbusy powróciły znów w pełni na gdyńskie ulice. W 1980 r. rozpoczęto budowę i montaż własnego trolejbusu w oparciu o nadwozie autobusu Berliet. Wyprodukowano pierwsze trzy trolejbusy, które otrzymały numery 10104 do 10106.

Pod koniec 1980 r. Miejski Zakład Komunikacji w Gdyni posiadał 66 trolejbusów.

W 1981 r. kontynuowano dalszą produkcję ww. trolejbusów oddając do eksploatacji dalszych 13 pojazdów o numerach 10107-10119. W kwietniu 1982 r. zakończono produkcję serii 20 trolejbusów uruchamiając ostatnie 4 pojazdy o numerach inwentarzowych 10120-10123.

Pod koniec 1988 r. Miejski Zakład Komunikacji w Gdyni posiadał 94 trolejbusy.

Nowa spółka[edytuj]

Gdyński Solaris Trollino 12AC zakupiony z funduszy unijnych

W latach 90., po przejściu na gospodarkę wolnorynkową, ówczesne MZK w Gdyni zaczęło mieć problemy finansowe, czego skutkiem było szybkie zestarzenie się taboru. W 1992 roku rozpoczęto restrukturyzację przedsiębiorstwa. Powołano Zarząd Komunikacji Miejskiej, a w 1994 roku w wyniku likwidacji MZK powstało Przedsiębiorstwo Komunikacji Autobusowej i Trolejbusowej. W wyniku wprowadzonej reorganizacji znacznie poprawiła się oferta przewozowa gdyńskich trolejbusów. Uruchomienie w 1995 roku pętli trolejbusowej w Gdyni Cisowej wraz z trakcją na ul. Owsianej, utworzenie nowej linii 27 oraz zmiana tras linii 25 i 30 zmieniły nieco nastawienie ludności do tego środka transportu. W tym samym roku trasy linii 22 i 27 przedłużono z Chyloni do Cisowej. 6 maja 1996 roku oddano do eksploatacji sieć trolejbusową do Pustek Cisowskich uruchamiając tym samym linię 28, która kursuje do dziś. Jednocześnie wydłużono trasy linii 22 i 30 z placu Kaszubskiego do placu Konstytucji, a kursy linii 24 przedłużono do Stoczni jako linię 23, zawieszając tym samym oznaczenie 24. Kolejne podziały zakładów komunalnych zaowocowały powstaniem w 1998 roku Przedsiębiorstwa Komunikacji Trolejbusowej. W momencie powstania przedsiębiorstwa trolejbusy nie cieszyły się najlepszą opinią wśród mieszkańców głównie ze względu na spowalnianie ruchu w mieście. Przestarzałe urządzenia techniczne były przyczyną licznych przerw w ruchu i awarii. Spółka rozpoczęła jednak proces wymiany taboru oraz unowocześniania i rozbudowę sieci, co przyczyniło się do likwidacji większości wcześniejszych problemów (przykładem innowacji, które przyczyniły się do poprawy płynności ruchu trolejbusów jest wprowadzenie nowoczesnych pojazdów i zwrotnic sterowanych drogą radiową). W dniu 6 grudnia 1999 roku uruchomiono linię 20 łączącą w szczycie plac Kaszubski z Cisową SKM oraz linię 27 w relacji Karwiny „Euromarket” – Cisowa SKM. W 2001 roku uruchomiono pętlę przy Węźle Franciszki Cegielskiej.

Polska w Unii[edytuj]

Wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej pojawiła się możliwość pozyskania znacznych środków na rozbudowę i modernizację sieci trolejbusowej oraz na zakup nowoczesnego taboru. Fundusze te, głównie ze Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, zostały przeznaczone m.in. na budowę nowej zajezdni w Leszczynkach (otwarcie 28 kwietnia 2007 r.), doprowadzenie trakcji na Dąbrowę (linia 24 do pętli Miętowa – została otwarta 19 grudnia 2005 roku) i Kacze Buki przez Dąbrówkę (do pętli Kacze Buki dojeżdżają na wydłużonej trasie linie 23 i 27 oraz nowa linia 31 łącząca z Sopotem – została otwarta 7 sierpnia 2006 roku) oraz zakup 11 niskopodłogowych trolejbusów Solaris Trollino 12AC. Planowane jest także wydłużenie odcinka z Węzła Franciszki Cegielskiej do Fikakowa (linia 29) a w dalszej przyszłości także do Witomina. W związku z remontem ulicy Świętojańskiej i zmianą układu komunikacyjnego Śródmieścia, 14 stycznia 2006 zlikwidowano pierwszą pętlę komunikacji miejskiej w Gdyni, a do niedawna jedną z pętli trolejbusowych na placu Kaszubskim[7]. 28 kwietnia 2007 zastąpiła ją pętla uliczna biegnąca ul. Wójta Radtkego, ul. 3 Maja i ul. Jana z Kolna. Nowa pętla trolejbusowa powstawała też od jesieni 2011 r. na końcu ul. Zakręt do Oksywia, w miejscu dawnej autobusowej, a jej otwarcie planowane było na wiosnę następnego roku[8]. Ostatecznie otwarto ją 7 listopada 2012 roku, wydłużając do niej linię 29 (tym samym pętla Węzeł Franciszki Cegielskiej jest niewykorzystywana) i kierując do niej wszystkie kursy linii 710.

Plany na przyszłość[edytuj]

Do 2012 r. PKT Gdynia ma zamiar rozbudować sieć komunikacji trolejbusowej na następujących trasach[3][9]:

Nazwa Forma Długość (m) Nowa podstacja Il. nowych pojazdów Termin
Trasa „Chylońska” Trakcja na ul. Chylońskiej pomiędzy pętlami Cisowa Sibeliusa i Cisowa SKM umożliwiająca zastąpienie linii 159 trolejbusami. 600 Nie 1 2009
Trasa „Fikakowo” Trakcja na ul. Gryfa Pomorskiego do nowej pętli na osiedlu Fikakowo. 1200 Tak 8 2009
Modernizacja podstacji Modernizacja podstacji, wyposażenie ich w system monitoringu i zdalnego sterowania. Nie Tak 2009-2010
Przebudowa Modernizacja sieci trakcyjnej od węzła Wzgórze Św. Maksymiliana do skrzyżowania z ul. Malczewskiego w Sopocie. Brak danych Nie 2010
Zakup pojazdów Zakup pojedynczych trolejbusów w ramach wymiany taboru oraz wozów wieżowych. Nie Nie 31+2 2009-2010

Na ulicach Gdyni testowano trolejbus Solaris Trollino 12AC oraz Solaris Trollino 18AC z wspomagającym silnikiem Diesla pozwalającym na jazdę bez podłączenia do sieci trakcyjnej[10]. Testy wypadły pomyślnie, jednak Urząd Miasta zdecydował nie kupować w najbliższym czasie trolejbusów z takim właśnie napędem[9]. Do 2012 r. wprowadzanych będzie minimum 6 niskopodłogowych pojazdów rocznie.

Tabor[edytuj]

Drugi niskopodłogowy Solaris Trollino 12T wybudowany w Gdyni
Jelcz 120MTE na linii nr 22, 1995 rok. Trolejbusy tego typu kursowały po Gdyni w latach 1992-2011

Trzon taboru trolejbusowego w Gdyni stanowią niskopodłogowe pojazdy marki Solaris: Trollino 12T, Trollino 12AC, Trollino 12M i Urbino 12AC oraz niskopodłogowe pojazdy marki Mercedes-Benz: MB O405NE, MB O405N2E, MB O405N2I, MB O405N3E, MB O405N2AC i MB O530AC. W ramach polityki modernizacji taboru, PKT dokonuje regularnych zakupów pojazdów marki Solaris: początkowo konstruowanych w Gdyni Trollino 12T, w czechach Trollino 12AC z czeskim silnikiem asynchronicznym, obecnie Trollino 12M z polskim silnikiem asynchronicznym przedsiębiorstwa Medcom i dodatkowym napędem akumulatorowym. Oprócz tego, wcześniej we własnych warsztatach dokonywał przeróbek zakupionych używanych autobusów Mercedes O405N, instalując w nich napęd elektryczny ze skasowanych Jelczy PR110E, a w pięciu ostatnich nowy silnik asynchroniczny produkcji Enika z baterią trakcyjną. Zimą 2012 roku w Gdyni wyjechał pierwszy Mercedes O530 przebudowany na trolejbus. Aktualnie PKT posiada dwa trolejbusy, przerobione z autobusów Mercedes Citaro z silnikiem asynchronicznym produkcji Enika z baterią trakcyjną. Ostatnio PKT przerobił 3 autobusy Solaris Urbino 12 na trolejbusy. Posiadają nowe silniki asynchroniczne produkcji Enika z baterią trakcyjną.

PKT w latach 2014-2020 zamierza kupić 30 nowych trolejbusów[potrzebny przypis]. Obecnie[kiedy?] testuje nowe baterie, w które będą wyposażone nowe trolejbusy. Mają mieć większą pojemność, co pozwoli na przejazd nawet ok. 20 km bez zasilania z sieci.

W Gdyni można też czasem zobaczyć zabytkowy trolejbus Saurer 4T IILM z 1957 roku. Budzi on pewne kontrowersje, ponieważ w całej historii komunikacji miejskiej w Gdyni nigdy nie jeździły pojazdy tej marki. Mimo tego, że jego wartość zabytkowa w tym mieście jest ograniczona „gdyński trolejbus retro” stanowi niemałą atrakcję.

Ponadto od 20 stycznia 2010 PKT Gdynia posiada zabytkowy trolejbus marki Škoda 9Tr. Został on niedawno wyremontowany. Trolejbus został odkupiony od Lubelskiego Towarzystwa Ekologicznej Komunikacji, które z kolei sprowadziło pojazd z czeskiej Ostrawy.

Gdyńskie trolejbusy mają czterocyfrowe numery taborowe zaczynające się od cyfry 3. Druga cyfra oznacza rodzaj pojazdu, gdzie 0 oznacza pojazd niskopodłogowy, a 3 średniopodłogowy.

Dawniej pojazdy komunikacji miejskiej w Gdyni posiadały trzycyfrową numerację taborową, którą zmieniono na przełomie lat 60. i 70. na pięciocyfrową. W systemie trzycyfrowym trolejbusy posiadały zakres numeracji od 300 do 399, a w systemie pięciocyfrowym – 10xxx, 14xxx, 17xxx, 10xxx, 12xxx oraz WPK/Škoda SM11 o numerze 52446.

Obecny[edytuj]

Wszystkie obecnie wykorzystywane trolejbusy są niskopodłogowe, wyposażone w system informacji pasażerskiej i rampę dla wózków.

Typ trolejbusu Producent Właściwości Eksploatacja od
Solaris Trollino 12T PNTKM Trobus rozruch impulsowy  2001
Solaris Trollino 12AC DP Ostrava rozruch impulsowy silniki asynchroniczne  2003
MB O405NE PKT Gdynia 2004
MB O405N2E PKT Gdynia 2007
MB O405N2I PKT Gdynia rozruch impulsowy  2007
MB O405N3E PKT Gdynia 2008
MB O405N2AC PKT Gdynia rozruch impulsowy silniki asynchroniczne zasobniki energii  2009
Solaris Trollino 12M Solaris Bus&Coach rozruch impulsowy silniki asynchroniczne zasobniki energii klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej drzwi odskokowo-przesuwne  2009
MB O530AC PKT Gdynia rozruch impulsowy silniki asynchroniczne zasobniki energii klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  2011
Solaris Urbino 12AC PKT Gdynia rozruch impulsowy silniki asynchroniczne zasobniki energii klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  2012
Wszystkie pojazdy[11][12]

Zabytkowa linia 326[edytuj]

Linia 326 została uruchomiona 1 lipca 2012. Jej trasa przebiega ulicami: Zakręt do Oksywia, Morską, Podjazd, 10 Lutego, Świętojańską, Piłsudskiego i Zwycięstwa do pętli "Orłowo SKM-Klif". Trolejbusy linii 326 kursują w niedziele i święta w okresie od 1 maja do 31 października.

Jelcz 120MTE z Gdyni. Istnieje wiele jego odmian i modyfikacji różniących się rodzajem silnika, sterowania, napędu, a nawet wyglądem.
Typ trolejbusu Eksploatacja od Liczba
Saurer 4IILM 2003 1
Škoda 9Tr 2010 1
Jelcz 120MTE 1992 1
ZiU-9B 2016 1

Wycofany z eksploatacji[edytuj]

Zabytkowy, szwajcarski trolejbus Saurer 4IILM z 1957 r.
Ikarus 280E w zajezdni w Redłowie. Po wycofaniu go z użytku w wyniku braku funduszy na remont trolejbus popadł w niełaskę. Obecnie w posiadaniu Lubelskiego Towarzystwa Ekologicznej Komunikacji (nie kursuje)
Typ trolejbusu Okres eksploatacji
Henschel/AEG/Gdańska Fabryka Wagonów 1943-1960
Henschel/Schumann/Siemens typ 01 1944-1956
Mercedes-Benz O-B/AEG 1947-1953
Henschel/Kassbohrer/AEG 1947-1958
JaTB-2 1950-1953
Fiat 672 F101/Breda/Veresina 1947-1958
Alfa-Romeo/Macchi-Marelli 1947-1958
Fiat 672 F101/Tallero-Milano 1948-1958
Bussing 400T/AEG 1948-1958
Bussing 900T/AEG 1948-1957
Vetra VBR4 1949-1960
Skoda 8 Tr 1958-1975
Skoda 9 Tr 1962-1979
Skoda SM11/WPK (prototyp) 1976-1979
ZiU-9 1975-1998
Jelcz-Berliet PR100E (prototyp) 1977-1978
Ikarus 280E 1990-2001
Jelcz PR110E 1976-2011
Jelcz 120MTE 1992-2011
Jelcz 120MT 1998-2012
Jelcz M121E 1999-2015

Pojazdy techniczne[edytuj]

Gdyński holownik Jelcz C-642 na terenie zajezdni PKT
Typ pojazdu Zastosowanie Eksploatacja od
DAF LF Pojazd wieżowy 2010
Citroën C15 Lekkie pogotowie techniczne 2003
Fiat Ducato Zaopatrzenie 2003
Jelcz 317D Ciągnik 1989
Jelcz C-642 Holownik 1991
Star 200 Pojazd wieżowy 1990
Star Ż-28 Pojazd wieżowy 1978

Varia[edytuj]

Trolejbusy MB O405NE na bazie Mercedesa O405N można zobaczyć tylko w Gdyni.
  • W Gdyni jeździ prototyp, a zarazem pierwszy na świecie egzemplarz pojazdu Solaris Trollino 12, oznaczony numerem ewidencyjnym 3001.
  • W Gdyni jeździ odrestaurowany, szwajcarski trolejbus Saurer 4T IILM. Jego wartość zabytkowa w tym mieście jest ograniczona, ponieważ w historii gdyńskiej komunikacji trolejbusowej nigdy nie jeździły pojazdy tej marki. Jest on jednak ciekawostką techniczną. Trolejbus ma aluminiowe nadwozie, co tłumaczy długowieczność typu. W czasie powstawania konstrukcja była opisywana w czasopismach fachowych. Trolejbusy te zostały zakupione wraz z przyczepami z miasta Sankt Gallen (zachowany zielony kolor) dla Warszawy w schyłkowym okresie eksploatacji linii 51 do Piaseczna (drugi okres trolejbusowy w Warszawie). Po likwidacji linii trzy z nich z nich trafiły do Gdyni. Jeden został wyremontowany przez nieistniejące już przedsiębiorstwo 'Trobus' (przeszedł później na własność PKT). Pozostałe dwa zostały odkupione przez prywatną osobę (wraz przyczepami) i niszczeją obecnie na placu między ulicami Chylońską a Północną.
  • Gdynia jest jedynym miastem, w którym jeżdżą trolejbusy MB O405N2 z niskopodłogowym nadwoziem autobusów Mercedes[13][14].
  • W Gdyni jeżdżą tylko trolejbusy standardowe (12-metrowe). Ostatni przegubowy trolejbus Ikarus 280E został wycofany z użytku pod koniec 2002 roku.
  • Linia trolejbusowa 27 jest najdłuższą w Polsce (długość w obie strony wynosi ok. 40 km[15]).
  • Sopocka linia 31 jest dofinansowywana nie tylko z budżetów miast Gdyni i Sopotu, ale także ze źródła prywatnego – Aquaparku w Sopocie[16].
  • W planach dotyczących przedłużenia trakcji był między innymi śmiały projekt budowy trakcji do Dworca PKP w Rumi[17]. Jesienią 2007 roku Rada Miejska Rumi nie wyraziła zgody na budowę trakcji trolejbusowej[18].

Linie[edytuj]

Obecnie (2016) po Gdyni kursuje 12 linii trolejbusowych, w tym 2 do Sopotu. Ponadto istnieją: 1 linia zjazdowa z różnych części miasta do zajezdni oraz 1 dojazdowa do pętli początkowej, zabierająca po drodze pasażerów. Numeracja gdyńskich linii trolejbusowych jest dwucyfrowa[19], począwszy od liczby 20. Linie zjazdowe, tak samo jak zjazdowe linie autobusowe mają numerację trzycyfrową zaczynającą się od cyfry 7.

Zajezdnie[edytuj]

Wjazd do dawnej zajezdni trolejbusowej w Redłowie
Nowa zajezdnia trolejbusowa PKT Gdynia w Leszczynkach
Śródmieście
Pierwsze linie trolejbusowe obsługiwała zajezdnia zlokalizowana przy ul. Derdowskiego w centrum Gdyni. 2 lata po zakończeniu działań wojennych przestała funkcjonować.
Redłowo
Tabor trolejbusowy w Gdyni obsługiwała zbudowana pod koniec lat 30. zajezdnia w Redłowie, przy alei Zwycięstwa. W latach 1939-1945 okupant przystosował ją do napraw samolotów, a po wojnie zajmowały ją Państwowe Zakłady Samochodowe nr 6. We wrześniu 1947 r. zakłady te przekazały dla MZKGG zajezdnię przy al. Zwycięstwa w Gdyni Redłowie, gdzie przeniósł się cały tabor oraz warsztaty trolejbusowe. W okresie 1956-1966 rozpoczęto i kontynuowano budowę nowej zajezdni trolejbusowej na terenie przyległym do istniejącej zajezdni autobusowo-trolejbusowej. Przewidziana była na 150 pojazdów.
Leszczynki
Dla potrzeb PKT zbudowano i 28 kwietnia 2007 roku oddano do eksploatacji nowoczesną bazę trolejbusową przy ul. Zakręt do Oksywia i Opata Hackiego. Posiada ona zadaszony plac postojowy przeznaczony dla 90 trolejbusów. W halach warsztatowych udało się wygospodarować miejsce na 2 tory służące do obsługi codziennej pojazdów, na końcu których znajdują się dwa nowoczesne stanowiska myjni (posiada m.in. zamknięty obieg wody, funkcje mycia podwozia i dachu). Ponadto bliżej części administracyjnej zlokalizowane są kolejne dwa tory (na 6 pojazdów) służące do większych napraw, remontów czy przebudowy trolejbusów. Większość stanowisk przystosowanych jest do obsługi pojazdów z osprzętem elektrycznym umieszczonym na dachu. W tylnej części obiektu znajduje się również lakiernia wyposażona w system specjalnych filtrów uniemożliwiających wydostawanie się szkodliwych związków do atmosfery. Zajezdnia ta zastąpiła starą bazę w Redłowie, w miejscu której powstał Pomorski Park Naukowo-Technologiczny.

Infrastruktura[edytuj]

Trakcja trolejbusowa na Dąbrowie w Gdyni

Podstacje[edytuj]

Północna
Plany budowy prostownikowni północnej sięgają lat 70. ubiegłego wieku. Miała zastąpić prowizoryczną podstację „Cisowa”. Jednak przedłużająca się budowa pozwoliła na uruchomienie jej dopiero w latach 1992-1993. Podstacja posiada dwa zespoły prostownikowe o mocy 1200 kW. Obecnie zasila ona sieć na terenie Chyloni, Cisowy oraz Pustek Cisowskich.
Grabówek
Podstacja na Grabówku została uruchomiona w 1943 r. Posiadała moc 720 kW. Była połączona z podstacją „Dworzec” kablem prądu stałego, który umożliwiał wzajemne rezerwowanie mocy w przypadku awarii którejkolwiek z nich. Zniszczoną przez wojnę podstację „Grabówek” ponownie uruchomiono pod koniec 1948 roku. Zainstalowano w niej dodatkowy prostownik o prądzie 1000 A. Przebudowa w drugiej połowie lat 50. zwiększyła moc podstacji do 1637 kW. W 1964 roku podstacja uległa kolejnej modernizacji. Było to spowodowane rozbudową sieci na Oksywiu. Po kolejnej już przebudowie posiadała moc 2400 kW. W ówczesnych czasach podstacja „Grabówek” była najistotniejszą podstacją w Gdyni ze względu na bardzo duży obszar zasilania, w skład którego wchodziła ulica Czerwonych Kosynierów, Chylońska, oraz cała sieć na Oksywiu i Obłużu. W latach 1983-1985 w związku z budową trakcji do Cisowej Sibeliusa podstacja „Grabówek” zasilała sieć na ulicach Chylońskiej i Czerwonych Kosynierów do ulicy Kartuskiej włącznie. Obecnie podstacja Grabówek zasila sieć trakcyjną na ulicy Morskiej od wysokości Dworca PKP do skrzyżowania z ulicą Chylońską. W sytuacjach awaryjnych można zasilić obszar zasilania podstacji „Grabówek” z podstacji „Północna”.
Dworzec
Podstacja w okolicach dworca głównego
Uruchomiono ją 18 września 1943 roku. Posiadała moc 720 kW. Przebudowa w 1959 r. zwiększyła moc podstacji do 1637 kW. Obecnie podstacja Dworzec zasila sieć trolejbusową znajdującą się pomiędzy Wzgórzem Św. Maksymiliana, a początkiem ulicy Morskiej i tak jak dawniej jest kluczowym elementem zasilania gdyńskich trolejbusów.
Redłowo
Podstacja powstała w latach 1943-1944 wraz z budową linii do Orłowa. Posiadała moc 720 kW. Zniszczoną przez wojnę podstację „Redłowo” uruchomiono pod koniec 1947 roku. Przebudowa w 1969 r. zwiększyła moc podstacji do 2400 kW. Obecnie „Redłowo” jest jedną z najważniejszych podstacji w Gdyni – zasila sieć znajdującą się pomiędzy Wzgórzem Św. Maksymiliana, a Małym Kackiem.
Karwiny
Uruchomiono ją w 1989 roku wraz z rozbudową trakcji trolejbusowej w kierunku Karwin. Wyposażona jest w 2 zespoły prostownikowe oraz dwustronny układ zasilania.
Sopot
Uruchomiono ją na przełomie 1948/1949. Posiadała moc 648 kW. Przez pierwsze lata stacja Sopot zasilała odcinek sieci pomiędzy środkowym Sopotem a Orłowem. W 1960 roku obszar zasilania podstacji „Sopot” zwiększył się o południowy odcinek sopockiej linii. Przebudowa w 1960 r. zwiększyła moc podstacji do 1664 kW. Po kolejnej już przebudowie w latach 70. posiadała moc 1200 kW. Podstacja „Sopot” jest najmniejszą podstacją w Gdyni.

Sieć trakcyjna[edytuj]

Ze względu na rozciągnięty układ zabudowy miasta i uwarunkowania terenowe, przebieg tras trolejbusowych zaprojektowano wzdłuż głównych ulic. W Gdyni występuje sieć płaska o podwieszeniu wahliwym. Sieć jezdna obu biegunowości podwieszana jest do konstrukcji nośnych wykonanych z lin ze stali nierdzewnej oraz wysięgników stalowych bądź szkłolaminatowych . Od 1998 roku w ramach podjętej polityki modernizowana jest sieć trakcyjna poprzez remonty kapitalne i średnie stosując najnowocześniejsze podwieszenia oraz osprzęt produkcji czeskiego przedsiębiorstwa Elektroline. Większość, bo prawie 80% zjazdówek, krzyżówek i zwrotnic, jest wymieniona na nowe. Zaletą w stosunku do osprzętu poprzedniej generacji jest m.in. możliwość sterowania drogą radiową oraz zwiększona prędkość przejazdu trolejbusu. Dodatkowo zamontowano 32 komplety izolatorów sekcyjnych oraz 2 odłączniki sekcyjne.

Przypisy

  1. a b c PKT Gdynia. PKT Gdynia. [dostęp 2014-01-01].
  2. W 2004 udział wynosił 21%, mierzony liczbą wozokilometrów. O. Wyszomirski, Zintegrowany plan rozwoju (...), Warszawa 2004.
    25,8% wszystkich przewozów na terenie Gdyni. Encyklopedia Gdyni, red. M. Sokołowska, Gdynia 2006, hasło: Przedsiębiorstwo Komunikacji Trolejbusowej.
  3. a b O. Wyszomirski, Zintegrowany plan rozwoju (...), Warszawa 2004.
  4. Związek Zawodowy Pracowników Przedsiębiorstwa Komunikacji Trolejbusowej w Gdyni, Związek Zawodowy Pracowników Komunikacji Miejskiej, NSZZ „Solidarność” i NSZZ „Solidarność 80”. Encyklopedia Gdyni, red. M. Sokołowska, Gdynia 2006, hasło: Przedsiębiorstwo Komunikacji Trolejbusowej.
  5. Nowatorska zwrotnica w Gdyni usprawnieni ruch. Kolejny sukces Przedsiębiorstwa Komunikacji Trolejbusowej., Naszemiasto.pl, 24.04.2007.
  6. Wprowadzenie trolleybusów, mimo iż eksploatacja ich kalkuluje się znacznie taniej, okazało się niemożliwym ze względu na stałe zmiany, związane z rozbudową miasta. Encyklopedia Gdyni, red. M Sokołowska, Gdynia 2006, hasło: Trolejbusy czyli „trajtki”.
  7. Uroczyste zakończenie eksploatacji pętli trolejbusowej na pl. Kaszubskim!, ZKM Gdynia online, 14.01.2006.
  8. K. Pisera, Inwestycje na Grabówku. Nowe wiaty, trakcja trolejbusowa i parking. Naszemiasto.pl [1].
  9. a b Na podst. Kroniki Komunikacji Trolejbusowej.
  10. Trolejbusy bez szelek, Trójmiasto.pl, 15.11.2006.
  11. Tabor. PKT Gdynia. [dostęp 2014-01-01].
  12. Baza pojazdów. ZKM Gdynia. [dostęp 2012-02-18].
  13. Trolejbusowy Sukces!, ZKM Gdynia online, 26.10.2004 r.
  14. Premiera niskopodłogowego trolejbusu na nadwoziu Mercedesa!, ZKM Gdynia online, 29.11.2004.
  15. Przed budową sieci na trasie Dąbrowa Tesco – Kacze Buki długość linii wynosiła 32 km. ''Encyklopedia Gdyni, red. M. Sokołowska, Gdynia 2006, hasło: Przedsiębiorstwo Komunikacji Trolejbusowej.
  16. Linia 31 – nowe połączenie Gdyni z Sopotem!, ZKM Gdynia online, 14.01.2006.
  17. Rumia. Trolejbusy połączą trzy miasta, Nasze Miasto 23.07.2007.
  18. Nie będzie trolejbusów w Rumi Moja Rumia online, 03.11.2007
  19. W przeciwieństwie do przeważnie trzycyfrowych lub literowych numerów linii autobusowych, por. Autobusy w Gdyni – Linie.

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]