Andrzejewo (województwo mazowieckie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie mazowieckim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Andrzejewo
Kościół z XVI w.
Kościół z XVI w.
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat ostrowski
Gmina Andrzejewo
Sołectwo Andrzejewo
Liczba ludności (2009) 937[1]
Strefa numeracyjna 86
Kod pocztowy 07-305[2]
Tablice rejestracyjne WOR
SIMC 0394507[3]
Położenie na mapie gminy Andrzejewo
Mapa lokalizacyjna gminy Andrzejewo
Andrzejewo
Andrzejewo
Położenie na mapie powiatu ostrowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ostrowskiego
Andrzejewo
Andrzejewo
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Andrzejewo
Andrzejewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Andrzejewo
Andrzejewo
Ziemia52°49′50″N 22°12′06″E/52,830556 22,201667
Strona internetowa miejscowości

Andrzejewo – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Andrzejewo[3].

Prywatne miasto duchowne Andrzejów położone było w drugiej połowie XVI wieku w powiecie nurskim ziemi nurskiej województwa mazowieckiego[4]. Do 1954 roku siedziba gminy Warchoły. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Miejscowość jest siedzibą władz gminy Andrzejewo oraz parafii rzymskokatolickiej Wniebowzięcia NMP, należącej do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Czyżew.

Historia[edytuj]

Wieś wymieniona w I połowie XIII wieku w inwentarzu dóbr biskupstwa płockiego razem z innymi wsiami kasztelanii święckiej. Pierwotnie nazwana Wronie.

Położona nad rzeką Brok Mały, na połączeniu szlaków z Łomży i Pułtuska na Podlasie[5].

3 marca lub 13 maja 1534 r., dzięki inicjatywie biskupa płockiego Andrzeja Krzyckiego, nadano przywilej Zygmunta I na prawo miejskie magdeburskie i zmianę nazwy na Andrzejów[6]. Przyjęła się jednak nazwa Andrzejewo.

W roku 1869 w wyniku represji po powstaniu styczniowym Andrzejewo zostało pozbawione praw miejskich i stało się osadą wiejską.

W XIX wieku osada w powiecie ostrowskim, gmina Warchoły, liczy około 1200 mieszkańców, w tym 580 Żydów.

W miejscowości urząd gminny szkółka elementarna. Użytki rolne o powierzchni 2139 morgów. Na obszernym rynku odbywały się dwa jarmarki na woły. Zakład stolarski wykonujący trwałe i porządne meble[7].

W 1921 r. w Andrzejewie mieszkało 277 Żydów, co stanowiło 28,1% ogółu mieszkańców. Mieli swoją synagogę i cmentarz. W 1942 r. zostali wywiezieni przez Niemców do Treblinki i tam zamordowani[8].

W 1929 r. wieś i gminę zamieszkiwało 995 osób. We wsi istniał kościół i synagoga. Siedem razy w roku odbywały się jarmarki. Istniała jedna apteka, dwa sklepy bławatne, sklep galanteryjny, dwie olejarnia, trzy piwiarnie, siedem sklepów spożywczych, dwa wiatraki, sklep żelazny. Był jeden felczer, jedna akuszerka, introligator, czterech kowali, dwóch krawców, trzech piekarzy, rymarz, rzeźnik, dwóch stolarzy, czterech szewców i handlarz zbożem[9].

W Andrzejewie dzieciństwo spędził kardynał Stefan Wyszyński. Na miejscowym cmentarzu pochowane są jego matka i siostra.

Historia kościoła[edytuj]

Wnętrze kościoła

Parafia pod wezwaniem Świętych Bartłomieja i Wojciecha erygowana została około 1430 r. przez biskupa Stanisława Pawłowskiego. Ponownie uposażona została przez biskupa Pawła Giżyckiego w roku 1444.

W miejscu pierwotnego kościoła drewnianego w roku 1526 rozpoczęto prowadzoną etapami budowę obecnego, późnogotyckiego kościoła murowanego:

W II połowie XIX w. parafia liczyła około 4000 wiernych.

Obiekty zabytkowe[edytuj]

  • późnogotycki kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
  • dzwony
    • z 1695 fundowany przez plebana Andrzeja Ugniewskiego, przelany w 1925
    • z 1717 fundacji biskupa płockiego Ludwika Załuskiego, przelany w 1866 z datą 1888
  • na cmentarzu
    • piaskowcowa figura Immaculaty
    • kaplica murowana z roku 1884, fundacji Ludwiki ze Starzeńskich i Karola Przeździeckich oraz proboszcza Wincentego Godlewskiego
  • kapliczka przydrożna z połowy wieku XIX[5]

Przypisy

  1. Bank Danych Lokalnych. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-01-06].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2013-04-16]. s. 5.
  3. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 3.
  5. a b c Katalog zabytków sztuki, Województwo łomżyńskie, Pod redakcją M. Kałamajskiej-Saeed, Ciechanowiec, Zambrów, Wysokie Mazowieckie i okolice, PAN Instytut Sztuki, Warszawa 1986, s. 1-6.
  6. Rok 1534. Przywilej miasta Andrzejewa.
  7. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom I, s. 36-37.
  8. Zobacz stronę Żydowskiego Instytutu Historycznego poświęconą Andrzejewu http://www.jewishinstitute.org.pl/pl/gminy/miasto/149.html.
  9. http://data.jewishgen.org/jri-pl/1929/1929top89.htm.

Linki zewnętrzne[edytuj]