Sulili

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sulili/Sule, syn Aminu, Kikkia, Akia, Puzur-Aszur, Szalim-ahum, Ilu-szuma - razem sześciu królów [których imiona zostały zapisane na] cegłach, (ale) których limmu nie zostali spisani/znalezieni”[1][2]
– ustęp Asyryjskiej listy królów wyliczający asyryjskich królów od 27 do 32

Sulili, Sule, Silulu? – najprawdopodobniej jeden z najwcześniejszych władców miasta-państwa Aszur, panujący być może w końcu XXI wieku p.n.e.[3]

Jedyna znana wzmianka o nim znajduje się w Asyryjskiej liście królów, która wymienia go jako 27 władcę Asyrii[2][1]. Występuje on tam jako pierwszy z tzw. „sześciu królów [których imiona zostały zapisane na] cegłach, (ale) których limmu nie zostali spisani/znalezieni”[2][1]. Zachowane kopie Asyryjskiej listy królów nie zgadzają się co do brzmienia jego imienia: w kopii B (tzw. Khorsabad List) występuje on jako Sulili (zapisywane Su-li-li), natomiast w kopii C (tzw. SDAS List) jako Sule (zapisywane Su-le-e)[1]. Asyryjska lista królów nazywa Sulili/Sule „synem” Aminu, 26 władcy Asyrii, ale w innym miejscu ten sam Aminu nazywany jest synem Ilu-kabkabi, co czyni go starszym bratem Szamszi-Adada I (1808-1776 p.n.e.), władcy panującego ok. 200 lat po Sulili/Sule[1][4]. Zdaniem uczonych skrybowie układający Asyryjską listę królów „uczynili” Aminu ojcem Sulili/Sule, aby połączyć w ten sposób amoryckich przodków Szamszi-Adada I z władcami, którzy poprzedzali go na tronie Aszur[4]. Jako następcę Sulili/Sule Asyryjska lista królów wymienia Kikkię, ale nie wiadomo, czy byli oni członkami tej samej rodziny/dynastii[1].

O Sulili/Sule nie wspominają wprawdzie żadne inne zachowane źródła, ale uczeni dopuszczają możliwość, iż mógł on być jednym z najwcześniejszych władców miasta-państwa Aszur[3]. Panowanie jego i pozostałych pięciu władców wspomnianych w ustępie Asyryjskiej listy królow próbuje umieszczać się w pięćdziesięcioletnim okresie pomiędzy ok. 2025 a ok. 1974 r. p.n.e.[3] Ok. 2025 r. p.n.e., w kilka lat po objęciu tronu przez Ibbi-Suena, imperium III dynastii z Ur zaczęło się rozpadać i utraciło kontrolę nad swoimi obszarami peryferyjnymi, w tym nad miastem Aszur, tak więc Sulili/Sule, jako niezależny władca miasta-państwa Aszur, panować mógł dopiero po tej dacie[5]. Z drugiej strony panować on musiał przed ok. 1974 r. p.n.e., gdyż dopiero wówczas, wraz z wstąpieniem na tron Eriszuma I, wprowadzono w Aszur instytucję corocznie wybieranego urzędnika limmu (eponima), podczas gdy Asyryjska lista królów zalicza Sulili/Sule do grupy wcześniejszych władców, za których rządów urzędnicy limmu nie byli jeszcze znani[2]. Zdaniem Veenhofa Sulili/Sule mógł zacząć swą karierę jeszcze jako gubernator Aszur w czasach istnienia imperium III dynastii z Ur, by potem, po rozpadzie tego imperium, stać się pierwszym niezależnym władcą miasta-państwa Aszur[3].

W asyryjskiej kolonii kupieckiej w Kanesz odkryto odciski pieczęci cylindrycznej, która zawierała inskrypcję niejakiego Silulu, syna Dakiki, brzmiącą: „(Miasto) Aszur jest królem. Silulu jest namiestnikiem (miasta) Aszur, synem Dakiki, herolda miasta Aszur” (a-šùrki LUGAL ṣi-lu-lu énsi a-šùrki DUMU da-ki-ki NIMGIR URU a-šùrki)[6]. Zdaniem uczonych istnieje możliwość, iż ten Silulu i znany z Asyryjskiej listy królów władca o imieniu Sulili/Sule to jedna i ta sama osoba[6]. O samym Silulu nie wiadomo nic, poza tym, iż jego pieczęć używana była później w Kanesz (faza kārum Kanesz II) przez jego imiennika, niejakiego Silulu, syna Uku, który był eponimem w roku 1876 p.n.e.[7] Nie znamy związków łączących Silulu władcę z Silulu eponimem, ale niektórzy uczeni przypuszczają, iż ten drugi mógł być potomkiem pierwszego i że używał pieczęci swego słynnego przodka by zwiększyć w ten sposób swój prestiż i autorytet[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f A.K. Grayson, Königslisten ..., s. 104-105.
  2. a b c d K.R. Veenhof, J. Eidem, Mesopotamia. The Old Assyrian ..., s. 29.
  3. a b c d K.R. Veenhof, J. Eidem, Mesopotamia. The Old Assyrian ..., s. 31-32.
  4. a b K.R. Veenhof, J. Eidem, Mesopotamia. The Old Assyrian ..., s. 124.
  5. K.R. Veenhof, J. Eidem, Mesopotamia. The Old Assyrian ..., s. 20.
  6. a b A.K. Grayson, Assyrian Rulers ..., s. 12-13.
  7. a b K.R. Veenhof, J. Eidem, Mesopotamia. The Old Assyrian ..., s. 125.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A.K. Grayson, Assyrian Rulers of the Third and Second Millennia BC (to 1115 BC), tom 1 serii The Royal Inscriptions of Mesopotamia. Assyrian Periods, University of Toronto Press, 1987.
  • A.K. Grayson, Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1980-83, s. 86-135.
  • K.R. Veenhof, J. Eidem, Mesopotamia. The Old Assyrian Period, Academic Press Fribourg 2008.