Tadeusz Kossakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tadeusz Kossakowski
Kirgiz, Krystynek
Ilustracja
Tadeusz Kossakowski
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 27 stycznia 1888
Kiszyniów
Data i miejsce śmierci 24 listopada 1965
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby od 1909
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie (II RP)
Polskie Siły Zbrojne
Stanowiska dowódca kompanii saperów 2 Dywizji Piechoty Legionów, dowódca 2 Batalionu Saperów, szef Departamentu Zaopatrzenia Inżynierii Ministerstwa Spraw Wojskowych, dowódca Broni Pancernych, dowódca Saperów MSWojsk, dowódca saperów w Sztabie Naczelnego Wodza, zastępca dowódcy 1 Brygady Strzelców, dowódca saperów I Korpusu w Szkocji, zastępca dowódcy 2 Brygady Czołgów, dowódca Zakładów Produkcji Uzbrojenia AK.
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
powstanie warszawskie
Późniejsza praca Pracował w biurach projektów
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Order Krzyża Orła III Klasy (Estonia) Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Oficer Orderu Korony Rumunii Komandor Orderu Gwiazdy Rumunii Komandor Orderu Korony Włoch Medal Zwycięstwa
Znak oficerski „Parasol” Odznaka „Znak Pancerny”

Tadeusz Kossakowski (ur. 27 stycznia 1888 w Kiszyniowie, zm. 24 listopada 1965 w Warszawie) – inżynier, „cichociemny”, generał dywizji Polskich Sił Zbrojnych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Działalność niepodległościowa i I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Tadeusz Kossakowski urodził się 27 stycznia 1888 w Kiszyniowie. Szkołę realną ukończył w Chersoniu. Następnie wraz z rodziną przeprowadził się do Lwowa, gdzie podjął i ukończył studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej. Tam też rozpoczął się jego kontakt z ruchem niepodległościowym.

W 1909 wstąpił do Związku Walki Czynnej, w roku następnym do Związku Strzeleckiego. W okresie tym używał pseudonimu „Kirgiz”. Ukończył kurs oficerski „Strzelca” i z rąk Józefa Piłsudskiego otrzymał znak oficerski „Parasol”.

W 1914 został zmobilizowany do armii rosyjskiej i przydzielony do Czugujewskiej Szkoły Wojskowej w Czuhujiwie. 1 września 1915 uzyskał stopień chorążego, po czym został skierowany na front. Dowodził kompanią a następnie batalionem piechoty. W lutym 1917, w stopniu podporucznika, przeniesiony został do wojsk inżynieryjnych.

Po rewolucji w Rosji, we wrześniu[1] 1917 przeszedł do oddziałów polskich, podejmując służbę w 2 kompanii telegraficznej 1 Pułku Inżynierii I Korpusu Polskiego w Rosji, gen. J. Dowbor-Muśnickiego, gdzie służył do rozbrojenia korpusu przez Niemców. Od maja 1918 działał w Polskiej Organizacji Wojskowej[1].

Służba w Wojsku Polskim, w okresie międzywojennym i w czasie II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w listopadzie 1918 podjął służbę w Wojsku Polskim, początkowo w 1 Pułku Telegraficznym, także na krótko w Oddziale Wywiadowczym w Łodzi. Od marca 1919 służył w wojskach inżynieryjnych. Podczas wojny polsko-bolszewickiej od kwietnia do października 1919 był dowódcą kompanii saperów 2 Dywizji Piechoty Legionów. Następnie, do końca 1921 był dowódcą 2 Batalionu Saperów, po czym do 1924 dowódcą Batalionu Maszynowego Saperów w Nowym Dworze Mazowieckim. W międzyczasie, w 1921 ukończył kurs inżynieryjny, w 1923 specjalistyczne studia we Francji, a w 1922 został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919.

23 października 1924 otrzymał przeniesienie do 2 Pułku Saperów Kaniowskich w Puławach na stanowisko dowódcy pułku[2][3]. Od listopada 1925 roku na stanowisku kierownika Głównego Zaopatrzenia Inżynierii i Saperów w Warszawie[3], a następnie powołany na stanowisko zastępcy szefa Departamentu Inżynierii Ministerstwa Spraw Wojskowych.

24 kwietnia 1927 został powołany na stanowisko szefa Departamentu Zaopatrzenia Inżynierii Ministerstwa Spraw Wojskowych. 1 stycznia 1928 awansował do stopnia pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 3 lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów.

Od 23 września 1930 obowiązki szefa departamentu łączył z funkcją dowódcy Broni Pancernych[4]. Był zwolennikiem rozwoju polskiej broni pancernej i inicjatorem rozwoju przemysłu samochodowego. Za jego kadencji wdrożono do masowej produkcji tankietki TK-3 i TKS, zakupiono czołgi Vickers E i opracowano własny czołg 7 TP. Był także członkiem Rady Nadzorczej Państwowych Zakładów Inżynierii.

26 marca 1936 ustąpił ze stanowiska dowódcy Broni Pancernych w wyniku różnicy poglądów na zadania produkcyjne PZInż. (dążył do priorytetu produkcji wojskowej nad potrzebami rynku cywilnego), po czym został dowódcą Saperów M.S.Wojsk. 19 marca 1939 został mianowany generałem brygady.

W dniach 3–7 września 1939 wziął udział w przygotowaniach do Obrony Warszawy. Internowany w Rumunii w obozie w Băile Herculane[5]. Następnie przez Rumunię dotarł do Paryża, gdzie został dowódcą saperów w Sztabie Naczelnego Wodza. Od września 1940 do października 1941 pełnił funkcję zastępcy dowódcy 1 Brygady Strzelców do spraw motoryzacji. W 1941 brał równolegle udział w kursie wyższych dowódców armii sprzymierzonych w Brytyjskiej Wyższej Szkole Wojennej w Cumberly. Od października 1941 do czerwca 1942 był zastępcą dowódcy I Korpusu Polskiego do spraw motoryzacji oraz dowódcą saperów korpusu.

Przeniesiony na Bliski Wschód objął stanowisko zastępcy dowódcy 2 Korpusu Strzelców do spraw motoryzacji, a następnie stanowisko dowódcy broni pancernej, motorowej i służby elektromechanicznej Armii Polskiej na Wschodzie. Przez krótki okres (do października 1942) był zastępcą dowódcy formowanej w II połowie 1942 2 Brygady Czołgów na Środkowym Wschodzie. Jednostki, w których służył w okresie 1940–1943, nie brały w tym czasie udziału w walkach.

Od grudnia 1943 w dyspozycji Naczelnego Wodza. Po przeszkoleniu we Włoszech został przerzucony do okupowanej Polski w dniu 30 maja 1944, w trakcie operacji lotniczej znanej jako „Most II”. Był najstarszym z „cichociemnych”. W dniu przerzutu miał ponad 56 lat. Przyjął pseudonim „Krystynek”[6] . W dniu przelotu do kraju awansowany został na generała dywizji.

Przydzielony do Wydziału Broni Szybkich Oddziału III Operacyjnego Komendy Głównej Armii Krajowej. Został także dowódcą Zakładów Produkcji Uzbrojenia AK. W pierwszych dniach Powstania Warszawskiego walczył jako zwykły strzelec w drużynie szturmowej, a później przeniesiony został do pionu produkcji uzbrojenia. We wrześniu 1944 został równocześnie dowódcą kilkunastoosobowej Legii Oficerskiej. Po kapitulacji Warszawy dostał się do niewoli i przebywał w niemieckich oflagach XVIII-73 w Landwasser, IV C w Colditz, XVIII-317 C w Markt Pengau w Austrii[7].

Po wyzwoleniu zgłosił się do Polskich Sił Zbrojnych i powrócił do Londynu. W grudniu 1945 wrócił jednak do Polski. Pracował w biurach projektów. Zmarł 24 listopada 1965 w wieku 77 lat[7]. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A 2 rz. 3 m. 13).

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • podpułkownik – ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku[8]
  • pułkownik – 1928 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 roku lokata 3[9]
  • generał brygady – ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 roku i 12. lokatą w korpusie generałów[10]
  • generał dywizji – 30 maja 1944

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Grób Tadeusza Kossakowskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Generałowie II Rzeczypospolitej s. 126
  2. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 112 z 23 października 1924 roku, s. 625.
  3. a b Generałowie II Rzeczypospolitej s. 127
  4. Dziennik Personalny MSWojsk. Nr 6 z 23.03.1932 r., s. 259
  5. Piotr Stawecki, Generałowie polscy w wojnie obronnej 1939 roku i ich dalsze losy wojenne : cz. 2, w: Przegląd Historyczno-Wojskowy 15 (66)/3 (249) s. 93-94.
  6. Generałowie II Rzeczypospolitej s. 128
  7. a b Generałowie II Rzeczypospolitej s. 130
  8. Rocznik oficerski 1923 r. str.906
  9. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 2 stycznia 1928 r., Nr 1
  10. Tajny Dziennik Personalny nr 2 z 19 marca 1939
  11. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr. 8 z 04.07.1932 r
  12. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 15 z 11.11.1928
  13. Rozporządzenie Kierownika M.S.Wojsk. L. 8449 G. M. I. z 1922 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 8, s. 252)
  14. Dziennik Personalny nr 20 z 15 lipca 1922 s. 600 )]
  15. W uznaniu zasług położonych przy akcji ratowniczej w czasie powodzi w 1924r
  16. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 9 z 24.01.1925
  17. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 13 z 11.11.1933 str. 294
  18. Eesti tänab 1919-2000, Tallinn: Eesti Vabariigi Riigikantselei, 2000, ISBN 9985-60-778-3 [dostęp 2014-10-23] [zarchiwizowane z adresu 2011-08-27] (est.).
  19. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 2 z 11.11.1936
  20. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr. 13 z 11.11.1933
  21. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 44 z 20.04.1925
  22. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 5 z 19.03.1932 str 203

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marian Żebrowski, Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947, Londyn 1971
  • Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1994, ​ISBN 83-11-08262-6
  • Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione
  • Zbigniew Mierzwiński: Generałowie II Rzeczypospolitej. Warszawa 1990: Wydawnictwo Polonia, s. 125-130. ISBN 83-7021-096-1.
  • Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 784-785. ISBN 83-211-1096-7.
  • ”Rocznik Oficerski” 1923 str. 906.