Państwowe Zakłady Inżynierii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Państwowe Zakłady Inżynierii
Państwowe Zakłady Inżynierii
Forma prawna przedsiębiorstwo państwowe
Założyciel(e) Eugeniusz Kwiatkowski
Data założenia 19 marca 1928
Data likwidacji wrzesień 1939 (II wojna światowa)
Państwo  Polska
Siedziba ul. Terespolska 34/36 (obecnie ul. Chodakowska)
Warszawa
Branża motoryzacja, przemysł zbrojeniowy
Produkty samochody, motocykle, ciężarówki, autobusy, czołgi, ciągniki artyleryjskie i inne
Zatrudnienie 5422 (1935)[1]
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Państwowe Zakłady Inżynierii
Państwowe Zakłady Inżynierii
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Państwowe Zakłady Inżynierii
Państwowe Zakłady Inżynierii
Ziemia 52°15′08″N 21°03′55″E/52,252222 21,065278

Państwowe Zakłady Inżynierii, w skrócie PZInż – nazwa polskiego przedsiębiorstwa utworzonego 19 marca 1928 roku, na bazie Centralnych Warsztatów Samochodowych.

Historia[edytuj]

Replika CWS T-1 Torpedo
Polski Fiat 508 III Junak
Polski Fiat 508 III/W Łazik
Prototyp PZInż 403 LS
PZInż Zawrat
Prototyp PZInż 342
Sokół 600
Ciężki motocykl Sokół 1000 z przyczepką z PZInż
Lekki czołg 7TP z PZInż
Prototyp czołgu 10TP z PZInż

Przedsiębiorstwa państwowe utworzone 19 marca 1928 r. przez ministra przemysłu i handlu, Eugeniusza Kwiatkowskiego, na bazie Centralnych Warsztatów Samochodowych (CWS), którego zadaniem, oprócz kontynuowania produkcji samochodów i motocykli na rynek cywilny, co czyniono w CWS, była produkcja na potrzeby Wojska Polskiego.

W 1930 roku przedsiębiorstwo Ursus ogłosiło bankructwo, po czym została upaństwowione i włączone do Państwowych Zakładów Inżynierii, w których jego głównym zadaniem była produkcja na potrzeby wojska.

PZInż. zachował markę CWS dla samochodów i Sokół dla motocykli. Dotychczasowa produkcja motocykli Sokół została utrzymana aż do wybuchu drugiej wojny światowej, zaś produkcję samochodu CWS T-1 przerwano w 1931 roku.

Na mocy umowy licencyjnej, podpisanej 21 września 1932 roku z włoskim przedsiębiorstwem FIAT, rozpoczęto montaż, a później produkcję małego samochodu osobowego Fiata 508 Balilla. Do września 1939 roku wyprodukowano około 10 tys. sztuk tego pojazdu w różnych wersjach, m.in. dla wojska jako łazik.

W latach 1933-1934, na terenie PZlnż przy ul. Terespolskiej 34/36 (obecnie ul. Chodakowska) wybudowano nowoczesną fabrykę samochodów licencyjnych, znaną pod nazwą Fabryka Samochodów Osobowych i Półciężarowych.

W 1933 r. nastąpiła reorganizacja Państwowych Zakładów Inżynierii i od tego momentu składały się one z następujących jednostek organizacyjnych:

  • Dyrekcja naczelna i Biuro Studiów w Warszawie
  • F 1 – Fabryka Samochodów Ciężarowych Ursus w Ursusie
  • F 2 – Fabryki Samochodów Osobowych i Półciężarowych w Warszawie
  • F 3 – Fabryki Silników i Armatur Ursus w Warszawie
  • F 4 – Odlewni Żeliwa i Metali Nieżelaznych w Ursusie
  • F 5 – Stoczni w Modlinie (w latach 1934-1936 zbudowano dwa minowce morskie Rybitwa i Czajka)
  • F 6 – Stacji Obsługi w Warszawie

We wrześniu 1939 roku PZInż zostały zbombardowane, a w 1944 roku całkowicie zniszczone przez Niemców. Po wojnie na ich miejscu powstały Zakłady Przemysłu Odzieżowego (od 1967 roku pod nazwą „Cora”) upadłe w 2001 roku i wyburzone w 2006 r. Na tym terenie aktualnie wznosi się osiedle mieszkaniowe[2].

Pojazdy produkowane i montowane w PZInż[edytuj]

  • C2P – gąsienicowy ciągnik artyleryjski,
  • C4P – półgąsienicowy ciągnik artyleryjski,
  • C7P – gąsienicowy ciągnik artyleryjski,
  • CWS T-1 (1927–1928 w CWS; 1928–1931 w PZInż) – samochód osobowy średniej wielkości,
  • Polski Fiat 508 (1932–1939) – mały samochód osobowy,
  • Polski Fiat 518 – samochód osobowy,
  • Polski Fiat 524 – duży samochód osobowy,
  • Polski Fiat 618 Grom (1937–1939) – samochód ciężarowy,
  • Polski Fiat 621 (1935–1939) – samochód ciężarowy,
  • Polski Fiat 621 C4P (1937) – ciągnik kołowo-gąsienicowy,
  • PZInż 7TP – lekki czołg,
  • PZInż 222 – samochód ciężarowy kołowo-gąsienicowy,
  • PZInż 302 (znany też jako Fiat 508/518) (1937–1938) – samochód terenowy dla wojska,
  • PZInż 703 (1939) – terenowy samochód ciężarowy,
  • Sokół 200 (M 411) (1939) – motocykl popularny, powstało około 78 sztuk,
  • Sokół 600 RT (M 211) (1935–1939) – motocykl turystyczny,
  • Sokół 1000 (M 111) (1933–1939) – ciężki motocykl,
  • Ursus Typ A (1928–1931) – samochód ciężarowy,
  • Ursus wz.29 (1929–1931) – samochód pancerny,
  • Ursus wz.34 (1933–1938) – lekki samochód pancerny,
  • Zawrat – autobus produkowany na licencji Saurer w zakładach w Ursusie.

Prototypy stworzone w PZInż[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Zdzisław Podbielski, Samochody ciężarowe, specjalne i autobusy. Instytut Wydawniczy "Nasza Księgarnia", Warszawa 1988. ISBN 83-10-08987-2
  • Zdzisław Podbielski, Wielka encyklopedia wytwórni samochodów. A-D. Wyd. Adi Car, Łódź 1992, s. 135-136. ISBN 83-900299-6-0
  • Witold Rychter, Dzieje samochodu. Wyd. 3 uzup., WKiŁ, Warszawa 1983, s. 343-347.

Przypisy

  1. tadeuszhennel.ovh.org: Dokumenty (pol.).
  2. kronikatechnikipompowej.pl: Adresy Warszawskiej Fabryki Pomp – na Grochowskiej (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj]