Anna Kamieńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Anna Kamieńska
Imiona i nazwisko Anna Kamieńska
Data i miejsce urodzenia 12 kwietnia 1920 Krasnystaw
Data i miejsce śmierci 10 maja 1986
Warszawa
Narodowość polska
Język polski
Gatunki poezja, proza
Ważne dzieła Książka nad książkami
Rozalka Olaboga
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Wikicytaty Anna Kamieńska w Wikicytatach

Anna Kamieńska (ur. 12 kwietnia 1920 w Krasnymstawie, zm. 10 maja 1986 w Warszawie) – polska poetka, pisarka, tłumaczka i krytyk literacki; autorka książek dla dzieci i młodzieży. Przekładała m.in. z rosyjskiego, bułgarskiego, białoruskiego, słowackiego, serbsko-chorwackiego, łacińskiego oraz hebrajskiego. W jej dorobku znajduje się blisko 100 książek.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Jej rodzice to Tadeusz Kamieński i Maria z Cękalskich[1]. Ojciec umarł wcześnie, więc ciężar wychowania czterech córek spoczął na matce. Lata młodości spędziła w Lublinie, uczęszczając do szkoły powszechnej i gimnazjum[2] (obecnie III Liceum Ogólnokształcącego im. Unii Lubelskiej). Często gościła u dziadków w podlubelskim Świdniku.

Pierwsze próby poetyckie podjęła w wieku około 14 lat[3]. Debiutowała pod auspicjami Józefa Czechowicza w 1936 w „Płomyczku”, na łamach którego wydrukowane zostały jej dwa wiersze[4]. Za jej oficjalny debiut przyjmuje się publikację w „Odrodzeniu” w 1944. Od 1937 uczyła się w Liceum Pedagogicznym w Warszawie. W czasie okupacji hitlerowskiej przebywała w Lublinie i na podlubelskich wsiach, ucząc się na tajnych kompletach. Po uzyskaniu matury w działającym konspiracyjnie liceum humanistycznym w Lublinie, prowadziła samodzielne studia polonistyczne, zdając egzaminy na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Po wojnie studiowała filologię klasyczną – początkowo na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, a następnie na Uniwersytecie Łódzkim.

Podczas pracy zawodowej związana była z tygodnikiem kulturalnym „Wieś” (w latach 1946-1953 zatrudniona w redakcji na stałe), tygodnikiem „Nowa Kultura” (w 1950-1963 członek redakcji, w 1953-1957 redaktor działu poezji), miesięcznikiem „Twórczość” (od 1968 członek redakcji). W połowie lat 50. zaczęła także pisać utwory dla dzieci i młodzieży, które początkowo drukowała m.in. w „Płomyczku” i „Świerszczyku”.

W 1948 roku wyszła za mąż za poetę i tłumacza Jana Śpiewaka, z którym miała dwóch synów: Jana Leona (1949-1988), dziennikarza („Powściągliwość i Praca”), pisarza i działacza społecznego oraz Pawła. Kamieńska wspólnie z mężem tłumaczyli rosyjską poezję i dramaty oraz prowadzili liczne prace redakcyjne książek. W 1967 roku mąż zachorował na raka i zmarł 22 grudnia tego samego roku. Poetka bardzo przeżyła jego śmierć i wiele lat była w żałobie. W tym czasie przyjaźniła się z ks. Twardowskim, którego poznała w połowie lat 50. Wspólnie prowadzili rozważania na temat literatury, wiary, Boga i Ewangelii. Często odwiedzali grób Jana Śpiewaka na Powązkach. W Notatniku Kamieńska wspomina: Już dziesięć lat tak chodzimy wśród grobów. Ksiądz Jan przyniósł na grób Janka pęk bzu. Zdziwiłam się, że jeszcze istnieje bez. My idziemy, odchodzimy, a kwiaty zostają takie same i noszą takie same imiona. Ks. Twardowski odegrał niewątpliwie istotną rolę w jej zainteresowaniu religią. Kamieńską pochłaniały sprawy wiary. Jeździła z wykładami do seminariów. Od 1975 r. uczestniczyła w Tygodniach Kultury Chrześcijańskiej, organizowanych w Warszawie przez Komisję Episkopatu do Spraw Duszpasterstwa Ogólnego.

W latach 70. odżyły jej związki z Lubelszczyzną. Odwiedzała rodzinę (mieszkające w Lublinie i Świdniku dwie siostry) i zaprzyjaźnionych literatów (m.in. poetę Wacława Gralewskiego i pisarza Józefa Ziębę).

Niedługo przed śmiercią ks. Twardowski zadedykował jej swój znany wiersz „Śpieszmy się”. Poetka zdążyła jeszcze na ten wiersz odpowiedzieć tekstem „Puste miejsca”[5]. Uroczystości pogrzebowe celebrował prymas Józef Glemp, który wyraził się o niej: „Prorokini Anna”. W swoim Notatniku zapisała: „Proszę o taki nekrolog: Z radością przyjęła śmierć. Prosi bliskich o przyjęcie jej śmierci z radością.

Anna Kamieńska zmarła 10 maja 1986 roku w Warszawie i pochowana została na Cmentarzu Powązkowskim[6].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Zbiory poezji[edytuj | edytuj kod]

  • Wychowanie (KiW 1949)
  • O szczęściu (Czytelnik 1952)
  • Bicie serca (Czytelnik 1954)
  • Pod chmurami (Czytelnik 1957)
  • Poezje wybrane (Czytelnik 1959)
  • W oku ptaka (PIW 1960)
  • Źródła (PIW 1962)
  • Rzeczy nietrwałe (Czytelnik 1963)
  • Odwołanie mitu (PIW 1967)
  • Biały rękopis (Czytelnik 1970)
  • Wygnanie (PIW 1970)
  • Poezje wybrane (LSW 1971)
  • Herody (LSW 1972)
  • Poezje wybrane (Czytelnik 1973)
  • Drugie szczęście Hioba (PIW 1974)
  • Milczenia (WL 1979)
  • Rękopis znaleziony we śnie • Wiersze z lat 1973-1975 (Czytelnik 1978)
  • Wiersze jednej nocy (LSW 1981)
  • Anna Kamieńska • Wybór wierszy (Czytelnik 1982)
  • Raptularz wojenny (b.w. 1982)
  • Pierwszy śnieg • Świadkowie (Correspondance des Art 1983)
  • W pół słowa • Wiersze z lat 1970-1980 (Czytelnik 1983
  • Dwie ciemności • Wybór poezji (W drodze 1984)
  • Przyjdź Królestwo (b.w. 1984)
  • Nowe imię (Epideixis 1987)
  • Milczenia i psalmy najmniejsze (WL 1988)
  • Nie tylko o Sandomierzu (Oficyna Jędrzejowska 1990)
  • Pisz o kamieniu (PAX 1995)
  • Inne miejsca (W drodze 1996)
  • Jasność w środku nocy (PIW 2001)
  • Wiersze przemilczane (Wydawnictwo KUL 2008)

Opowiadania, powieści, refleksje[edytuj | edytuj kod]

  • Czasy małego szczęścia (Wydawnictwo Łódzkie 1963)
  • Rozmowy z profesorem Daleczko (Wydawnictwo Łódzkie 1969)
  • Notatnik (W drodze – cz. 1:1965-1972, 1982 – cz. 2: 1973-1979, 1987)
  • Deszczowe lato (PIW 1979)
  • Mały notatnik (Oficyna 4K 2002)

Wiersze, opowiadania i powieści dla dzieci[edytuj | edytuj kod]

  • Słoneczny lizak (wiersze) (Czytelnik 1960)
  • Zajęczy pałac (wiersze) (Czytelnik 1962)
  • Pod jabłonią (wiersze) (Ruch 1966)
  • Dębowa kołyska (wiersze) (Ruch 1967
  • Samowarek mojego dziadka (opowieść) (NK 1967)
  • W Nieparyżu i gdzie indziej (powieść) (NK 1967)
  • Rozalka Olaboga (powieść) (NK 1968)
  • Są takie wyspy (powieść) (NK 1970)
  • W królestwie Plastelinii (wiersze) (Ruch 1970)
  • Żołnierze i żołnierzyki (powieść) (NK 1971)
  • Jaworowi ludzie (wiersze) (Ruch 1973)
  • Wielkie małe rzeczy (opowieść) (Czytelnik 1974)
  • Sześciopiętrowy dzień (opowieść) (KAW 1975)
  • Świat się ciągle zaczyna (opowieść) (Czytelnik 1975)
  • Marianna (opowieść) (Czytelnik 1980)
  • Dom w domu (opowieść) (NK 1982)
  • Wiersze dla dzieci (Siedmogród 2000)

Eseje i felietony o poezji[edytuj | edytuj kod]

  • Pragnąca literatura (LSW 1964)
  • Jeden z grzechów pięknych (Wydawnictwo Lubelskie 1967)

Książki o tematyce religijnej[edytuj | edytuj kod]

  • Twarze Księgi (szkice o Biblii) (PAX 1982)
  • Ojcze nasz (komentarz dla dzieci do modlitwy „Ojcze nasz”) (W drodze 1983)
  • Książka nad książkami (opowieści dla dzieci o Starym Testamencie) (NK 1985)
  • Na progu słowa (szkice) (W drodze 1985)
  • 8 x radość, czyli o ośmiu błogosławieństwach kazania na Górze (rozważania religijne dla dzieci) (W drodze 1985)
  • Wszystko jest w Psalmach (opowieści dla dzieci o Psalmach Dawidowych) (W drodze 1990)

Przekłady[edytuj | edytuj kod]

  • Piołunowe ziele (wybór rosyjskiej liryki ludowej) (PIW 1961)
  • Vítězslav Nezval, Rzeczy, kwiaty, zwierzęta i ludzie (NK 1965)
  • Perły i kamienie (wybór serbsko-chorwackiej poezji ludowej) (PIW 1966)
  • Dora Gabe, W naszych oczach (opowieści dla dzieci) (NK 1967)
  • Owidiusz, Przemiany (NK 1969)
  • Borys Apriłow, Przygody Liska na morzu (Wydawnictwo Morskie 1971)
  • Dora Gabe, Poczekaj, słońce (PIW 1972)
  • Jan Dantyszek, Pieśni (Wydawnictwo Pojezierze 1973)
  • Władimir Prichodźko, Szedł Antoszka (wiersze) (NK 1976)
  • Stanisław Hozjusz, Poezje (Wydawnictwo Pojezierze 1980)
  • Atanas Dałczew, Poezja (PIW 1981)
  • Tomasz z Kempis, O naśladowaniu Chrystusa (PAX 1981)
  • Ivan Krasko, Nox et solitudo (wiersze) (Wydawnictwo Śląsk 1982)
  • Do źródeł (psalmy i inne przekłady poetyckie) (W drodze 1988)
  • Z mądrości Talmudu (PIW 1988)

Przekłady wraz z Janem Śpiewakiem[edytuj | edytuj kod]

  • Maksim Gorki, Dzieci słońca (dramat) (PIW 1952)
  • Leonid Leonow, Zwykły człowiek (komedia) („Literatura Radziecka” nr 51, s. 5-58, 1969)
  • Maksim Gorki, Na dnie (dramat) (PIW 1951)
  • Leonid Leonow, Dyrektor Morza Kaspijskiego (komedia) (Wyst. Świdnica 1951)
  • Maksim Gorki, Barbarzyńcy • Sceny z miasta powiatowego (dramat) (PIW 1952)
  • Oj, lesie, lesie zielony (wybór bułgarskich pieśni ludowych) (PIW 1956)
  • Teodor Tiutczew, Poezje (PIW 1957)
  • Czeska i słowacka pieśń ludowa (Wydawnictwo Ossolineum 1960)
  • Welimir Chlebnikow, Poezje (PIW 1966)
  • Welimir Chlebnikow, Włamanie do wszechświata (poezja i proza) (WL 1972)

Opracowania redakcyjne[edytuj | edytuj kod]

  • Maria Konopnicka, Poezje i nowele (KiW 1951)
  • Maria Konopnicka, Wybór nowel (KiW 1951)
  • Wspomnienia o K. I. Gałczyńskim (Czytelnik 1961)
  • Maria Konopnicka, Wiersze wybrane (PIW 1965)
  • Ziemia gorąca • Antologia współczesnej poezji bułgarskiej (LSW 1968)
  • Malowanie w przestrzeni • Almanach poetów Ziemi Koszalińskiej (Wydawnictwo Poznańskie 1970)
  • Poeta ziemi rodzinnej (zbiór wspomnień i esejów o Stanisławie Piętaku) (LSW 1970)
  • Od Czarnolasu • Najpiękniejsze wiersze polskie (Iskry 1971)
  • Od Leśmiana • Najpiękniejsze wiersze polskie (Iskry 1974)
  • Złote litery • Antologia poezji polskiej (Ruch 1974)
  • Horoskop • Pamiętnik ze współczesnej poezji polskiej (KAW 1975)

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Order Cyryla i Metodego LRB

Kamieńska we wspomnieniach[edytuj | edytuj kod]

(...) Była duszą zbuntowaną, poszukującą. Trapiło ją wiele kompleksów, głęboko przeżywała wszystko, co uważała za krzywdę. Ludzie najczęściej nic sobie nie robią z poczucia, że coś jest nie tak, a Anna z wieloma rzeczami nie potrafiła się pogodzić. Nie akceptowała też własnej urody. (...) Miała charakter wyznawczy. Musiała w coś wierzyć, i to do końca. I jeśli coś jej stawało na drodze, cierpiała. (...) Ta cecha charakteru dawała zresztą o sobie znać przez całe jej życie.

  • Ks. Jan Twardowski wspomina[7]:

I przed nawróceniem, i po nawróceniu Anna była mądrym człowiekiem. Poszukując Boga, bardzo wiele wymagała od siebie. (...) Ta przemiana, dogłębna i wszechstronna, nie mogła ominąć jej twórczości. Słowa służyły już nie tylko zapisywaniu dzień po dniu cierpienia, ale i były próbą pokonywania rozpaczy. Anna inaczej teraz pojmowała zadania sztuki. Nie pragnęła powiększać swojego dorobku o nowe wiersze. Wiedziała bowiem, że żaden wiersz nie jest w stanie oddać prawdy ludzkich doświadczeń. Sięgała jednak po pióro, by nazwać swój niepokój i wyrazić z trudem odnajdywaną nadzieję. Każde wypowiedziane słowo miało swoją wagę, zawierał się w nim ogromny trud człowieka poszukującego sensu.

Audioteka[edytuj | edytuj kod]

Płyta gramofonowa[edytuj | edytuj kod]

  • Anna Kamieńska • Wiersze wybrane (Polskie Nagrania „Muza” N-0269) (autorka czyta swoje wiersze: „De natura”, „Po drugiej stronie góry”, „Wiatr”, „Zaśnij w kropli bursztynowej”, „Powietrze”, „Propozycje w czas trwogi”, „Muzy”, „Żywioły”, „Dokąd odbiegacie zbrojne trzciny”, „Jeszcze nie jesteś podobny”, „Świątek”, „Śmierć drzewa”, „Rzeźba”)[8]

Audycje radiowe[edytuj | edytuj kod]

Konkursy im. Anny Kamieńskiej[edytuj | edytuj kod]

  • Od 1968 roku w Świdwinie na Pomorzu co roku odbywa się Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Jana Śpiewaka i od roku 2005 także Anny Kamieńskiej, jeden z najstarszych konkursów w Polsce.
  • Od 1994 r. Krasnostawski Dom Kultury corocznie organizuje Konkurs im. Anny Kamieńskiej na najlepszą książkę poetycką Lubelszczyzny.

Przypisy

  1. Współcześni polscy pisarze i badacze literatury – słownik bibliograficzny, tom IV, Wwa: WSP 1996.
  2. A. Grychowski: Lublin i Lubelszczyzna w życiu i twórczości pisarzy polskich, Lublin 1974.
  3. 3,0 3,1 Przyjaźń panieńska. O Annie Kamieńskiej opowiada Julia Hartwig.
  4. A. Nowosad Wspomnienie o Annie Kamieńskiej, „Ziemia Krasnostawska” nr 6/1996.
  5. Prorokini Anna, Szymon Babuchowski, Gość Niedzielny, nr 18/2011.
  6. Mikulski Zygmunt: Kamena. Ośrodek Brama Grodzka – Teatr NN, 1987. [dostęp 2012-06-06].
  7. O przyjaźni z poetką Anną Kamieńską.
  8. KPPG.
  9. Audycje.
  10. Audycje.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]