Atak na Truk
| Atak na Truk II wojna światowa, Wojna na Pacyfiku |
|||||||||||||||||
 Japoński statek trafiony torpedą Avengera z USS Enterprise, 17 lutego 1944 roku
|
|||||||||||||||||
| Czas | 17-18 lutego 1944. | ||||||||||||||||
| Miejsce | Truk | ||||||||||||||||
| Terytorium | Pacyfik | ||||||||||||||||
| Przyczyna | potrzeba zneutralizowania silnej bazy japońskiej | ||||||||||||||||
| Wynik | zwycięstwo Stanów Zjednoczonych | ||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||||||||||||||
Atak na Truk (operacja Hailstone) – lotniczo-morskie uderzenie marynarki amerykańskiej na japońską bazę morską Truk w archipelagu Karolinów podczas II wojny światowej, przeprowadzone w dniach 17-18 lutego 1944. Jego skutkiem była utrata znaczenia strategicznego Truk dla Japończyków.
Spis treści |
Podłoże [edytuj]
Atol Truk (obecnie Chuuk) był jedną z najważniejszych baz japońskiej floty podczas II wojny światowej, zajmując strategiczną centralną pozycję między Japonią, bazą Rabaul w Archipelagu Bismarcka, Wyspami Salomona i atolem Eniwetok na Wyspach Marshalla. Płytka i rozległa laguna zapewniała dobre kotwicowisko, osłonięte wokół rafą koralową i górzystymi wysepkami. Od 1 lipca 1942 atol był główną bazą japońskiej Floty Połączonej. Stacjonowało na nim ok. 7500 żołnierzy japońskich i 3000-4000 marynarzy, a także lotnictwo, na trzech lotniskach na wyspach. Baza służyła także za punkt przeładunkowy zaopatrzenia i sprzętu w drodze z Japonii na wyspy południowego Pacyfiku[1].
Potrzeba zdobycia lub zneutralizowania Truk pojawiła się po rozpoczęciu przez Amerykanów zdobywania Wysp Marshalla, które znajdowały się w zasięgu lotnictwa z Truk. Mimo określania przez Amerykanów Truk jako "Gibraltaru Pacyfiku", nawiązując do umocnień Gibraltaru, wyspy atolu w rzeczywistości nie były silnie ufortyfikowane i znajdowała się na nich jedynie niewielka liczba dział nadbrzeżnych. Jednakże warunki geograficzne w postaci osłaniającej atol rafy koralowej z kilkoma jedynie większymi przejściami oraz licznych wysepek z zamaskowaną artylerią powodowały, że ewentualny desant amerykański wiązałby się z dużymi nieuniknionymi stratami. Dlatego ostatecznie zdecydowano się na przeprowadzenie uderzenia lotniczego Szybkiego Zespołu Lotniskowców 5. Floty[1].
4 lutego 1944 rozpoznanie nad Truk przeprowadził samolot Liberator z 254. eskadry morskiego rozpoznania; ujawniono m.in. jeden pancernik ("Musashi"), 10 krążowników i wiele innych okrętów i statków, co upewniło amerykańskich dowódców o celowości ataku, mogącego doprowadzić także do zniszczenia głównych sił Połączonej Floty. Jednakże lot rozpoznawczy wzbudził także obawy w dowództwie japońskim i w efekcie admirał Mineichi Koga wycofał w następnych dniach większość okrętów z Truk na wyspy Palau[1].
Do wykonania ataku przeznaczono większą część szybkiego zespołu lotniskowców Task Force 58 wiceadmirała Marca Mitschera, w składzie 5 dużych lotniskowców ("Enterprise", "Yorktown", "Essex", "Intrepid" i "Bunker Hill") i 4 lekkich lotniskowców ("Belleau Wood", "Cabot", "Monterey" i "Cowpens"), przenoszących łącznie ponad 500 samolotów. Osłaniało je aż 7 pancerników i liczne mniejsze okręty (krążowniki, niszczyciele, okręty podwodne itp). Zespół wyszedł w nocy 12/13 lutego z atolu Majuro i przed świtem 17 lutego zajął pozycję o 90 mil morskich na wschód od Truk[1].
16 lutego ok. 16.44, patrolujący 160 mil na północ od Truk amerykański okręt podwodny USS "Skate" storpedował płynący z Truk do Japonii krążownik lekki "Agano". 523 osoby załogi tonącego i płonącego krążownika przeszły na niszczyciel "Oite", który zawrócił do Truk, po czym "Agano" zatonął 17 lutego[2].
Atak [edytuj]
Początek ataku lotniczego [edytuj]
O świcie 17 lutego amerykański zespół wyrzucił w powietrze samoloty, najpierw 72 myśliwce F6F Hellcat, które wywalczyły panowanie w powietrzu nad Truk, zestrzeliwując 30 z 45 myśliwców japońskich i niszcząc dalsze samoloty na ziemi, przy stratach własnych 4 samolotów[1]. Przeciwdziałanie japońskie było słabe na skutek zaskoczenia; na wyniku walk zaważyła lepsza jakość samolotów amerykańskich i wyszkolenia na tym etapie wojny. W dalszej kolejności lotniska i samoloty na nich padły celem ataku bombowców pokładowych.
W dalszej kolejności atol był atakowany przez kolejne fale bombowców amerykańskich, kierujących się przede wszystkim przeciw znajdującym się tam statkom i okrętom. Ogółem podczas ataków zrzucono 369 bomb 454 kg, 498 bomb 227 kg i 70 torped[1].
Rano zatopiono m.in. koło wyspy Dublon, z dużymi stratami w załodze i zaokrętowanych do transportu żołnierzach, transportowiec (były krążownik pomocniczy) "Aikoku Maru", na którym wybuchła amunicja [3], następnie poddawany naprawom transportowiec (kolejny były krążownik pomocniczy) "Kiyosumi Maru" koło wyspy Fefan[4].
Działania wokół Truk [edytuj]
Jeszcze przed atakiem, o 4.30 wyruszył z Truk przejściem północnym w kierunku Japonii mały konwój w składzie lekkiego krążownika szkolnego "Katori", niszczycieli "Maikaze" i "Nowaki", transportującego wojsko krążownika pomocniczego "Akagi Maru" i pomocniczego ścigacza okrętów podwodnych (były statek wielorybniczy) "Shonan Maru 15"[5]. Zostały one wykryte i zaatakowane przez lotnictwo kilkadziesiąt mil morskich na północny zachód od Truk. Zatopiono "Akagi Maru" z dużymi stratami w załodze i ewakuowanych żołnierzach i uszkodzono torpedą lotniczą "Katori", który następnie z pozostałymi okrętami skierował się z powrotem do Truk, uszkodzono też "Maikaze"[6][7].
Przeciw wykrytym okrętom japońskim skierował się następnie wydzielony z sił osłony silny zespół Task Group 50.9 pod dowództwem samego dowódcy 5. Floty admirała Raymonda Spruance'a, w składzie pancerników USS "New Jersey" (flagowy) i USS "Iowa", krążowników ciężkich USS "Minneapolis", USS "New Orleans", niszczycieli USS "Burns", "Bradford", "Izard", "Charette". O 11.18 zespół amerykański został zaatakowany przez samolot japoński, który bombą lekko uszkodził pancernik "Iowa", o mało nie trafiając w pomost dowodzenia. Ok. 12.47 zespół amerykański doszedł ze wschodu w rejon północnego wyjścia z laguny i rozpoczęło się starcie morskie.
Pancernik "New Jersey" zatopił przy wejściu ogniem artylerii średniej pomocniczy ścigacz okrętów podwodnych "Shonan Maru 15"[1][7]. Następnie okręty amerykańskie wzięły pod ogień powracającą do Truk grupę. "Maikaze" oddał salwę torpedową, lecz przeszła ona pomiędzy oboma pancernikami, usiłował następnie odpowiadać nieskutecznie ogniem amerykańskim okrętom[7]. Również krążownik szkolny "Katori", ostrzeliwany artylerią główną i średnią USS "Iowa", usiłował się ostrzeliwać. W końcu, "Iowa" o 13.41 zatopił "Katori", a krążowniki "Minneapolis" i "New Orleans" o 13.43 zatopiły niszczyciel "Maikaze"[7]. Oba zatonęły z całymi załogami kilkadziesiąt mil na północny zachód od Truk. Jedynie niszczyciel "Nowaki" podjął skuteczną ucieczkę, mimo ostrzału i obramowania go pociskami głównego kalibru z odległości ponad 30 km przez ścigające go przez pewien czas amerykańskie szybkie pancerniki[7].
Amerykański zespół następnie zatoczył pętlę wokół atolu, topiąc jeszcze jedynie o 16.55 ścigacz okrętów podwodnych Ch-24, który usiłował nawiązać walkę z niszczycielem "Burns" z działka 40 mm. Wobec odmowy rozbitków japońskich wejścia na pokład szalupy niszczyciela, dowódca amerykański użył przeciw nim bomb głębinowych[1].
W rejonie Truk, samoloty SB2C i TBF z lotniskowców "Bunker Hill" i "Cowpens" zatopiły 17 lutego torpedą i jedną bombą japoński lekki krążownik "Naka" 35 mil na zachód od Truk.
W nocy również zespół amerykański stał się celem odwetowego nalotu 6 lub 7 japońskich samolotów torpedowych Nakajima B5N 'Kate', które zdołały odnaleźć amerykańskie lotniskowce. Tylko jeden z nich zdołał jednak przeprowadzić atak, uszkadzając o 22.11 torpedą lotniskowiec USS "Intrepid" (zabitych 11 marynarzy)[1].
Dalsze ataki lotnicze na Truk [edytuj]
Ataki lotnicze powtarzały się przez cały dzień 17 lutego, ich celem padały znajdujące się w lagunie statki i nieliczne okręty, które usiłowały manewrować, a także instalacje wojskowe. Samoloty Avenger z USS "Enterprise" storpedowały w lagunie niszczyciel "Fumizuki", który zatonął następnego dnia[8]. Lekkie uszkodzenia od ostrzału i wybuchów odniósł niszczyciel "Matsukaze". Zatopiono też m.in. transportowiec (były okręt-bazę okrętów podwodnych) "Rio de Janeiro Maru" i transportowiec samolotów "Fujikawa Maru".
Także w nocy Amerykanie przeprowadzili nalot 12 samolotów TBF Avenger z lotniskowca "Enterprise" - był to pierwszy nocny nalot amerykańskiego lotnictwa morskiego. Wykrywając cele nawodne z użyciem radarów, samoloty te uzyskały bardzo dobre efekty bombardowania[1]. Zatopiono m.in. okręt-bazę okrętów podwodnych "Heian Maru" (uszkodzony wcześniej i dobity w dzień)[9] i tankowiec floty "Shinkoku Maru".
Ataki lotnictwa wznowiono 18 lutego rano. Tego dnia po godz. 7 samolot TBF Avenger zatopił torpedą u wejścia do laguny powracający niszczyciel "Oite", który oprócz załogi miał na pokładzie także rozbitków z krążownika "Agano"; uratowało się jedynie 20 ludzi z załogi niszczyciela.
W południe 18 lutego, osiągnąwszy cel, amerykański zespół przystąpił do odwrotu.
Podsumowanie [edytuj]
Atak na Truk był sukcesem amerykańskim, odniesionym przy minimalnych stratach - 25 samolotów[1] i średnio uszkodzony lotniskowiec (remontowany do czerwca 1944). Na skutek ataków lotnictwa i okrętów zatopiono w Truk i okolicach dwa japońskie lekkie krążowniki ("Agano" i "Naka"), lekki krążownik szkolny "Katori", cztery niszczyciele, głównie starszych typów ("Oite", "Fumizuki", "Maikaze", "Tachikaze"), kilka mniejszych okrętów i 32 statki transportowe o łącznym tonażu ok. 200.000 ton. Z zatopionymi statkami zginęła duża liczba żołnierzy i materiału wojennego. Zniszczono też na ziemi lub zestrzelono ponad 250 samolotów japońskich, część z nich nie była do końca zmontowana, przeznaczona do transportu na inne wyspy. Obecnie wraki w Truk są popularnym obiektem nurkowania.
Atak zakończył pełnienie przez Truk istotnej roli jako bazy japońskiej, powodując duże straty w sprzęcie i uniemożliwiając wsparcie japońskich obrońców Eniwetok.
Około 100 samolotów japońskich zostało później ponownie przerzucone na Truk z Rabaulu, lecz większość została zniszczona przez kolejny atak amerykański 29 i 30 kwietnia 1944, który nie zastał już w Truk żeglugi. Atol nie był następnie zdobywany przez Amerykanów, pozostał w odcięciu od innych japońskich garnizonów do końca wojny.
Przypisy
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Z. Flisowski, Burza..., s. 239-245
- ↑ Imperial Japanese Navy Page - Agano
- ↑ IJN AIKOKU MARU: Tabular Record of Movement w serwisie Imperial Japanese Navy Page
- ↑ IJN KIYOSUMI MARU: Tabular Record of Movement w serwisie Imperial Japanese Navy Page
- ↑ HIJMS KATORI: Tabular Record of Movement w serwisie Imperial Japanese Navy Page. "Shonan Maru 15" jest nazywany tam pomocniczym trałowcem, lecz wg H. Jentschura, D. Jung, P. Mickel: Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869-1945, Annapolis, 1977, ISBN 0-87021-893-X, s.226 i Z. Flisowski, op.cit., s.243, był to ścigacz okrętów podwodnych
- ↑ Grzegorz Bukała, Najnowocześniejsze szkolne krążowniki Cesarskiej Marynarki Wojennej cz.II w: Okręty Wojenne nr 4/2001(49)
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 HIJMS KATORI: Tabular Record of Movement w serwisie Imperial Japanese Navy Page
- ↑ Long Lancers
- ↑ Auxiliary Submarine Tenders
Bibliografia [edytuj]
- Zbigniew Flisowski, Burza nad Pacyfikiem Tom 2, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1989, ISBN 83-210-0412-1
Linki zewnętrzne [edytuj]
- SeaWolf Productions - ilustrowana strona poświęcona wrakom w lagunie Truk
