Atak na Truk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Atak na Truk
II wojna światowa, Wojna na Pacyfiku
HailstoneTorpedo.jpg
Japoński statek trafiony torpedą Avengera z USS Enterprise, 17 lutego 1944 roku
Czas 17-18 lutego 1944.
Miejsce Truk
Terytorium Pacyfik
Przyczyna potrzeba zneutralizowania silnej bazy japońskiej
Wynik zwycięstwo Stanów Zjednoczonych
Strony konfliktu
 Japonia  Stany Zjednoczone
Dowódcy
Mineichi Koga Marc Mitscher
Raymond Spruance
Siły
5 niszczycieli
2 lekkie krążowniki
5 transportowców
1 okręt-baza
1 tankowiec
1 trałowiec
1 ścigacz okrętów podwodnych
kilkanaście mniejszych jednostek
5 lotniskowców
4 lekkie lotniskowce
9 pancerników
2 ciężkie krążowniki
ok. 500 samolotów
Straty
3 niszczyciele zatopione
1 niszczyciel uszkodzony
2 lekkie krążowniki zatopione
3 transportowce zatopione
1 trałowiec zatopiony
1 ścigacz okrętów podwodnych zatopiony
30 samolotów zniszczonych
1 lotniskowiec uszkodzony
1 pancernik uszkodzony
4 samoloty zniszczone
11 zabitych
Multimedia w Wikimedia Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Atak na Truk (operacja Hailstone) – lotniczo-morskie uderzenie marynarki amerykańskiej na japońską bazę morską Truk w archipelagu Karolinów podczas II wojny światowej, przeprowadzone w dniach 17-18 lutego 1944. Jego skutkiem była utrata znaczenia strategicznego Truk dla Japończyków.

Podłoże[edytuj | edytuj kod]

Atol Truk (obecnie Chuuk) był jedną z najważniejszych baz japońskiej floty podczas II wojny światowej, zajmując strategiczną centralną pozycję między Japonią, bazą Rabaul w Archipelagu Bismarcka, Wyspami Salomona i atolem Eniwetok na Wyspach Marshalla. Płytka i rozległa laguna zapewniała dobre kotwicowisko, osłonięte wokół rafą koralową i górzystymi wysepkami. Od 1 lipca 1942 atol był główną bazą japońskiej Floty Połączonej. Stacjonowało na nim ok. 7500 żołnierzy japońskich i 3000-4000 marynarzy, a także lotnictwo, na trzech lotniskach na wyspach. Baza służyła także za punkt przeładunkowy zaopatrzenia i sprzętu w drodze z Japonii na wyspy południowego Pacyfiku[1].

Potrzeba zdobycia lub zneutralizowania Truk pojawiła się po rozpoczęciu przez Amerykanów zdobywania Wysp Marshalla, które znajdowały się w zasięgu lotnictwa z Truk. Mimo określania przez Amerykanów Truk jako "Gibraltaru Pacyfiku", nawiązując do umocnień Gibraltaru, wyspy atolu w rzeczywistości nie były silnie ufortyfikowane i znajdowała się na nich jedynie niewielka liczba dział nadbrzeżnych. Jednakże warunki geograficzne w postaci osłaniającej atol rafy koralowej z kilkoma jedynie większymi przejściami oraz licznych wysepek z zamaskowaną artylerią powodowały, że ewentualny desant amerykański wiązałby się z dużymi nieuniknionymi stratami. Dlatego ostatecznie zdecydowano się na przeprowadzenie uderzenia lotniczego Szybkiego Zespołu Lotniskowców 5. Floty[1].

4 lutego 1944 rozpoznanie nad Truk przeprowadził samolot Liberator z 254. eskadry morskiego rozpoznania; ujawniono m.in. jeden pancernik ("Musashi"), 10 krążowników i wiele innych okrętów i statków, co upewniło amerykańskich dowódców o celowości ataku, mogącego doprowadzić także do zniszczenia głównych sił Połączonej Floty. Jednakże lot rozpoznawczy wzbudził także obawy w dowództwie japońskim i w efekcie admirał Mineichi Koga wycofał w następnych dniach większość okrętów z Truk na wyspy Palau[1].

Do wykonania ataku przeznaczono większą część szybkiego zespołu lotniskowców Task Force 58 wiceadmirała Marca Mitschera, w składzie 5 dużych lotniskowców ("Enterprise", "Yorktown", "Essex", "Intrepid" i "Bunker Hill") i 4 lekkich lotniskowców ("Belleau Wood", "Cabot", "Monterey" i "Cowpens"), przenoszących łącznie ponad 500 samolotów. Osłaniało je aż 7 pancerników i liczne mniejsze okręty (krążowniki, niszczyciele, okręty podwodne itp). Zespół wyszedł w nocy 12/13 lutego z atolu Majuro i przed świtem 17 lutego zajął pozycję o 90 mil morskich na wschód od Truk[1]. Wokół atolu rozmieszczono 10 okrętów podwodnych, które miały przechwytywać ewentualnie uciekające jednostki[2].

16 lutego ok. 17.43, patrolujący 160 mil morskich na północ od Truk okręt podwodny USS "Skate" storpedował płynący z Truk na remont do Japonii krążownik lekki "Agano", który zatonął po północy. 461 osób załogi krążownika przejął eskortujący "Agano" niszczyciel "Oite", a 125 – ścigacz okrętów podwodnych Ch-28, po czym zawróciły do Truk[2].

Atak[edytuj | edytuj kod]

Mapa atolu Truk

Początek ataku lotniczego[edytuj | edytuj kod]

O świcie 17 lutego amerykański zespół wyrzucił w powietrze samoloty, najpierw 72 myśliwce F6F Hellcat, które wywalczyły panowanie w powietrzu nad Truk, zestrzeliwując 30 z 45 myśliwców japońskich i niszcząc dalsze samoloty na ziemi, przy stratach własnych 4 samolotów[1]. Przeciwdziałanie japońskie było słabe na skutek zaskoczenia; na wyniku walk zaważyła lepsza jakość samolotów amerykańskich i wyszkolenia na tym etapie wojny. W dalszej kolejności lotniska i samoloty na nich padły celem ataku bombowców pokładowych.

W dalszej kolejności atol był atakowany przez kolejne fale bombowców amerykańskich, kierujących się przede wszystkim przeciw znajdującym się tam statkom i okrętom. Ogółem podczas ataków zrzucono 369 bomb 454 kg, 498 bomb 227 kg i 70 torped[1].

Rano zatopiono m.in. koło wyspy Dublon, z dużymi stratami w załodze i zaokrętowanych do transportu żołnierzach, transportowiec (były krążownik pomocniczy) "Aikoku Maru", na którym wybuchła amunicja [3], następnie poddawany naprawom transportowiec (kolejny były krążownik pomocniczy) "Kiyosumi Maru" koło wyspy Fefan[4].

Działania wokół Truk[edytuj | edytuj kod]

Wybuch prawdopodobnie na "Aikoku Maru"

Jeszcze przed atakiem, o 4.30 wyruszył z Truk przejściem północnym w kierunku Japonii mały konwój w składzie lekkiego krążownika szkolnego "Katori", niszczycieli "Maikaze" i "Nowaki", transportującego wojsko krążownika pomocniczego "Akagi Maru" i pomocniczego ścigacza okrętów podwodnych (były statek wielorybniczy) "Shonan Maru 15"[5]. Zostały one wykryte i zaatakowane przez lotnictwo kilkadziesiąt mil morskich na północny zachód od Truk. Zatopiono "Akagi Maru" z dużymi stratami w załodze i ewakuowanych żołnierzach i uszkodzono torpedą lotniczą "Katori", który następnie z pozostałymi okrętami skierował się z powrotem do Truk, uszkodzono też "Maikaze"[6][7].

Przeciw wykrytym okrętom japońskim skierował się następnie wydzielony z sił osłony silny zespół Task Group 50.9 pod dowództwem samego dowódcy 5. Floty admirała Raymonda Spruance'a, w składzie pancerników USS "New Jersey" (flagowy) i USS "Iowa", krążowników ciężkich USS "Minneapolis", USS "New Orleans", niszczycieli USS "Burns", "Bradford", "Izard", "Charette". O 11.18 zespół amerykański został zaatakowany przez samolot japoński, który bombą lekko uszkodził pancernik "Iowa", o mało nie trafiając w pomost dowodzenia. Ok. 12.47 zespół amerykański doszedł ze wschodu w rejon północnego wyjścia z laguny i rozpoczęło się starcie morskie.

Pancernik "New Jersey" zatopił przy wejściu ogniem artylerii średniej pomocniczy ścigacz okrętów podwodnych "Shonan Maru 15"[1][7]. Następnie okręty amerykańskie wzięły pod ogień powracającą do Truk grupę. "Maikaze" oddał salwę torpedową, lecz przeszła ona pomiędzy oboma pancernikami, usiłował następnie odpowiadać nieskutecznie ogniem amerykańskim okrętom[7]. Również krążownik szkolny "Katori", ostrzeliwany artylerią główną i średnią USS "Iowa", usiłował się ostrzeliwać. W końcu, "Iowa" o 13.41 zatopił "Katori", a krążowniki "Minneapolis" i "New Orleans" o 13.43 zatopiły niszczyciel "Maikaze"[7]. Oba zatonęły z całymi załogami kilkadziesiąt mil na północny zachód od Truk. Jedynie niszczyciel "Nowaki" podjął skuteczną ucieczkę, mimo ostrzału i obramowania go pociskami głównego kalibru z odległości ponad 30 km przez ścigające go przez pewien czas amerykańskie szybkie pancerniki[7].

Amerykański zespół następnie zatoczył pętlę wokół atolu, topiąc jeszcze jedynie o 16.55 ścigacz okrętów podwodnych Ch-24, który usiłował nawiązać walkę z niszczycielem "Burns" z działka 40 mm. Wobec odmowy rozbitków japońskich wejścia na pokład szalupy niszczyciela, dowódca amerykański użył przeciw nim bomb głębinowych[1].

W rejonie Truk, samoloty SB2C i TBF z lotniskowców "Bunker Hill" i "Cowpens" zatopiły 17 lutego torpedą i jedną bombą japoński lekki krążownik "Naka" 35 mil na zachód od Truk.

W nocy również zespół amerykański stał się celem odwetowego nalotu 6 lub 7 japońskich samolotów torpedowych Nakajima B5N 'Kate', które zdołały odnaleźć amerykańskie lotniskowce. Tylko jeden z nich zdołał jednak przeprowadzić atak, uszkadzając o 22.11 torpedą lotniskowiec USS "Intrepid" (zabitych 11 marynarzy)[1].

Dalsze ataki lotnicze na Truk[edytuj | edytuj kod]

Atakowane statki w Truk

Ataki lotnicze powtarzały się przez cały dzień 17 lutego, ich celem padały znajdujące się w lagunie statki i nieliczne okręty, które usiłowały manewrować, a także instalacje wojskowe. Samoloty Avenger z USS "Enterprise" storpedowały w lagunie niszczyciel "Fumizuki", który zatonął następnego dnia[8]. Lekkie uszkodzenia od ostrzału i wybuchów odniósł niszczyciel "Matsukaze". Zatopiono też m.in. transportowiec (były okręt-bazę okrętów podwodnych) "Rio de Janeiro Maru" i transportowiec samolotów "Fujikawa Maru".

Także w nocy Amerykanie przeprowadzili nalot 12 samolotów TBF Avenger z lotniskowca "Enterprise" - był to pierwszy nocny nalot amerykańskiego lotnictwa morskiego. Wykrywając cele nawodne z użyciem radarów, samoloty te uzyskały bardzo dobre efekty bombardowania[1]. Zatopiono m.in. okręt-bazę okrętów podwodnych "Heian Maru" (uszkodzony wcześniej i dobity w dzień)[9] i tankowiec floty "Shinkoku Maru".

Ataki lotnictwa wznowiono 18 lutego rano. Tego dnia po godz. 7 samolot TBF Avenger zatopił torpedą u wejścia do laguny powracający niszczyciel "Oite", który oprócz załogi miał na pokładzie także rozbitków z krążownika "Agano"; uratowało się jedynie 20 ludzi z załogi niszczyciela, a nikt z krążownika.

W południe 18 lutego, osiągnąwszy cel, amerykański zespół przystąpił do odwrotu.

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

Atakowane statki koło wyspy Dublon

Atak na Truk był sukcesem amerykańskim, odniesionym przy minimalnych stratach - 25 samolotów[1] i średnio uszkodzony lotniskowiec (remontowany do czerwca 1944). Na skutek ataków lotnictwa i okrętów zatopiono w Truk i okolicach dwa japońskie lekkie krążowniki ("Agano" i "Naka"), lekki krążownik szkolny "Katori", cztery niszczyciele, głównie starszych typów ("Oite", "Fumizuki", "Maikaze", "Tachikaze"), kilka mniejszych okrętów i 32 statki transportowe o łącznym tonażu ok. 200.000 ton. Z zatopionymi statkami zginęła duża liczba żołnierzy i materiału wojennego. Zniszczono też na ziemi lub zestrzelono ponad 250 samolotów japońskich, część z nich nie była do końca zmontowana, przeznaczona do transportu na inne wyspy. Obecnie wraki w Truk są popularnym obiektem nurkowania.

Atak zakończył pełnienie przez Truk istotnej roli jako bazy japońskiej, powodując duże straty w sprzęcie i uniemożliwiając wsparcie japońskich obrońców Eniwetok.

Około 100 samolotów japońskich zostało później ponownie przerzucone na Truk z Rabaulu, lecz większość została zniszczona przez kolejny atak amerykański 29 i 30 kwietnia 1944, który nie zastał już w Truk żeglugi. Atol nie był następnie zdobywany przez Amerykanów, pozostał w odcięciu od innych japońskich garnizonów do końca wojny.

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Z. Flisowski, Burza..., s. 239-245
  2. 2,0 2,1 Michał Kopacz, Historia operacyjna krążowników lekkich typu Agano w: "Morze, statki i okręty" nr 12/2012, s. 54
  3. IJN AIKOKU MARU: Tabular Record of Movement w serwisie Imperial Japanese Navy Page
  4. IJN KIYOSUMI MARU: Tabular Record of Movement w serwisie Imperial Japanese Navy Page
  5. HIJMS KATORI: Tabular Record of Movement w serwisie Imperial Japanese Navy Page. "Shonan Maru 15" jest nazywany tam pomocniczym trałowcem, lecz wg H. Jentschura, D. Jung, P. Mickel: Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869-1945, Annapolis, 1977, ISBN 0-87021-893-X, s.226 i Z. Flisowski, op.cit., s.243, był to ścigacz okrętów podwodnych
  6. Grzegorz Bukała, Najnowocześniejsze szkolne krążowniki Cesarskiej Marynarki Wojennej cz.II w: Okręty Wojenne nr 4/2001(49)
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 HIJMS KATORI: Tabular Record of Movement w serwisie Imperial Japanese Navy Page
  8. Long Lancers
  9. Auxiliary Submarine Tenders

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]