Chakasja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Republika Chakasji
Республика Хакасия
Flaga
Flaga Chakasji
Państwo  Rosja
Siedziba Abakan
Premier Wiktor Zimin
Powierzchnia 61 610,1 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności

534 901
• gęstość 8,7 os./km²
Strefa czasowa czas moskiewski+4:00, UTC +8:00
Języki urzędowe rosyjski, chakaski
Położenie na mapie Rosji
Położenie na mapie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Portal Portal Rosja
Khakassia republic map.png

Chakasja (Республика Хакасия) – autonomiczna republika w Federacji Rosyjskiej.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Republika położona jest w południowo-zachodniej części Wschodniej Syberii, w lewej części basenu Jeniseju, na wysoczyźnie Sajano-Ałtajskiej oraz w Kotlinie Chakasko-Minusinskiej.

Od północnego zachodu graniczy z obwodem kemerowskim, od południa i południowego zachodu z republikami Ałtaj i Tuwa, od północy z Krajem Krasnojarskim.

Strefa czasowa[edytuj | edytuj kod]

Chakasja należy do krasnojarskiej strefy czasowej (KRAT). UTC +8:00 przez cały rok. Wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+7:00, a czas letni – UTC+8:00.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Najliczniejszą grupą narodowościową w Chakasji są Rosjanie, stanowiący ok. 80% mieszkańców. Narodowość tytularna republiki – Chakasi stanowi obecnie ok. 11-procentową mniejszość, co wywołuje obawy o jej przyszłość. Język chakaski odgrywa w republice wyraźnie drugorzędną rolę, nie wytrzymując silnej konkurencji ze strony języka rosyjskiego.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Chakasja to ważny obszar rolniczy. Uprawiana jest zwłaszcza pszenica. Chów zwierząt nastawiony jest na przemysł mleczarski, ważne miejsce w rolnictwie republiki zajmuje także chów owiec. Równocześnie umiejscowione są w niej zakłady przemysłowe. Prowadzi się wydobycie węgla, rozwinięta jest przeróbka drewna. Na przemysł Chakasji składają się również zakłady metalurgiczne, huty stali, prowadzone jest wydobycie molibdenu. Rozwinięty jest przemysł elektroenergetyczny, z Sajano-Szuszenską hydroelektrownią, najefektywniejszym tego typu obiektem w Rosji.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy organizm państwowy na terytorium południowej Syberii powstał około IV-III w. p.n.e. Kroniki starochińskie jego założycieli określali mianem ludu Dinlin, a samo państwo Dinlin-go. Około 201 r. p.n.e. państwo ludu Dinlin zostało rozbite przez wojska Xiongnu. Na obszar kotliny Chakasko-Minusinskiej zaczęli zaś napływać tureckojęzyczni Kirgizi. Stali się oni arystokracją w nowym społeczeństwie, zdominowanym dotąd przez ludność chińską. Mimo licznych napaści ze strony agresywnych sąsiadów (kaganatów tureckich i ujgurskich), państwo Kirgizów jenisejskich zdołało obronić niezależność aż do XIII w. Ich państwo, a wraz z nim oryginalną kulturę zniszczyło dopiero imperium mongolskie, rządzone przez Czyngis-chana i jego potomków. Autochtoniczna ludność poddawana była wyniszczeniu. W XVII wieku, kiedy zaczęli pojawiać się tu Rosjanie, ziemie należące do dzisiejszej Chakasji podzielone były na cztery niewielkie księstwa. Za oficjalną datę wejścia Chakasji w skład Imperium Rosyjskiego można uważać 20 sierpnia 1727, kiedy między Chinami a Rosją zawarty został pakt graniczny, mówiący o tym, iż wszystkie ziemie na północ od Sajanów przechodzą we władanie Rosji, a na południe- Imperium Chińskiego. Faktyczną kontrolę nad Chakasją Rosja przejęła dopiero w latach 60. XVIII w., kiedy zaczęła tam rozmieszczać kozackie garnizony. Miały one stanowić obronę przed Chinami, które w 1758 zawładnęły Dżungarią i stanowiły realne niebezpieczeństwo dla ziem rosyjskich. W 1923 powstał ujezd chakaski. W 1930 stworzono Chakaski Obwód Autonomiczny, w 1991 przekształcony w Chakaską ASRR. Od 1992 istnieje Republika Chakasji, mająca status jednego z podmiotów Federacji Rosyjskiej.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

5 największych chakaskich miast stanowi miasta wydzielone; pozostały obszar republiki podzielony jest na 8 rejonów.

Rejony miejskie:

Miasto nazwa rosyjska Liczba mieszkańców
(01.01.2006)
Abakan Абакан 163 980
Abasa Абаза 17 313
Sajanogorsk Саяногорск 63 931
Sorsk Сорск 12 914
Czernogorsk Черногорск 76 443

Rejony:

rejon Ośrodek administracyjny Liczba mieszkańców
(w tys.)
(stan na 01.01.2006)
Ałtajski Bieły Jar 23 432
Askiski Askiz 43 145
Biejski Bieja 21 250
Bogradzki Bograd 15 760
Ordżonikidzewski Kopiowo 15 150
Szyryński Szyra 29 592
Tasztypski Tasztyp 15 988
Ust-Abakański Ust-Abakan 39 323

Tablice rejestracyjne[edytuj | edytuj kod]

Tablice pojazdów zarejestrowanych w Chakasji mają oznaczenie 19 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]