Cmentarz Górczyński w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cmentarz Górczyński
Obiekt zabytkowy nr rej. 238 z 9 lutego 1984
Mauzoleum Suwalskich i Krynickich, ok. 1916
Mauzoleum Suwalskich i Krynickich, ok. 1916
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Ściegiennego / Kordeckiego
Data otwarcia 1910
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Cmentarz Górczyński
Cmentarz Górczyński
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz Górczyński
Cmentarz Górczyński
Ziemia 52°23′12,27″N 16°52′40,49″E/52,386742 16,877914Na mapach: 52°23′12,27″N 16°52′40,49″E/52,386742 16,877914
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Nagrobek Damazego Pobóg-Trzcińskiego, ok. 1907
Nagrobek Franciszka Kopczyńskiego, 1924
Nagrobek Bohnów, ok. 1933
Zbiorowa mogiła ofiar II wojny światowej

Cmentarz Górczyński w Poznaniucmentarz przy ul. Piotra Ściegiennego w dzielnicy Górczyn w Poznaniu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nekropolia założona została w 1910 r. na gruntach należących do parafii św. Marcina, a od 1913 r. znajduje się pod administracją powstałej wówczas parafii Matki Boskiej Bolesnej, zaspokajając przede wszystkim potrzeby mieszkańców dzielnic Łazarz i Górczyn. Zajmuje powierzchnię 5,1 ha (wg innych danych 8 ha). Projektantem cmentarza był Bolesław Ziółkowski, modernistyczną kaplicę o reminiscencjach neogotyckich zaprojektował Kazimierz Ruciński w 1914 r., a ażurową żeliwną bramę wejściową wykonał zakład S. Żuromskiego. Cmentarz porośnięty jest starodrzewiem o zróżnicowanym składzie (m. in. jodła szlachetna, brzoza brodawkowata, żywotnikowiec japoński.

Założenie na rzucie zbliżonym do prostokąta cechuje daleko posunięta symetria z regularnym układem kwater i ze środkową podłużną aleją, przeciętą 4 alejami poprzecznymi. W jej ciągu ustawiono kaplicę, poprzedzoną placem przewidzianym na groby duchowieństwa, a dalej w połowie długości zlokalizowano okrągły placyk z krzyżem i dalszymi grobami księży. Liczba pochówków w całym okresie istnienia nekropolii przekracza 50 tysięcy, co spowodowało konieczność znacznego zagęszczenia mogił w stosunku do stanu pierwotnego.

Zmarli[edytuj | edytuj kod]

W miejscu spoczynku powstańców wielkopolskich, m.in. Franciszka Ratajczaka, wzniesiono w 1924 r. pomnik dłuta Stanisława Jagmina, zburzony przez hitlerowców w 1939 r. Monument obecny pochodzi z roku 1968 (proj. Ryszard Skupin). Obok znajduje się skromny pomnik ku czci ofiar II wojny światowej. Na cmentarzu złożono bezimienne prochy więźniów pomordowanych przez hitlerowców, których ciała poddano kremacji w miejskiej spalarni śmieci (m. in. ofiar Fortu VII, więźniów niedalekiego obozu przejściowego i jeńców radzieckich).

Spoczywają tu liczni księża, głównie proboszczowie parafii poznańskich i członkowie kapituły, m.in.:

Ponadto zostali tu pochowani m.in.:

Nagrobki[edytuj | edytuj kod]

Z najstarszych nagrobków formą wyróżnia się pomnik powstańca styczniowego Damazego Pobóg-Trzcińskiego (zm. 1907) (zapewne przeniesiony wraz z prochami zmarłego ze Szwajcarii w 1929 r.) i mauzoleum rodziny Suwalskich - właścicieli nieruchomości w Poznaniu i cegielni w Żabikowie - (ok. 1916, proj. Stefan Suwalski), zachował się szereg pomników z okresu międzywojennego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Helena Szafran, Miasto Poznań i okolica, Poznań, PTPN, 1959 (seria "Wielkopolska w Oczach Przyrodnika", nr 3)
  • Wielkopolski słownik biograficzny, red. Antoni Gąsiorowski, JerzyTopolski, wyd. 2, Warszawa; Poznań, PWN, 1983, ISBN 83-01-02722-3
  • Poznań od A do Z. Leksykon krajoznawczy, pod red. Włodzimierza Łęckiego i Piotra Maluśkiewicza, Poznań, Wydaw. Kurpisz, 1998, ISBN 83-87621-39-0
  • Irena Barełkowska, Janusz Karwat, Górczyńska nekropolia, "Kronika Miasta Poznania", ISSN 0137-3552, 2002, nr 1
  • Poznań. Przewodnik po zabytkach i historii, red. i oprac. Janusz Pazder, Poznań, Wydaw. Miejskie, 2003, ISBN 83-87848-92-5
  • Leszek Krajkowski, "Zabytkowy Cmentarz Górczyński parafii Matki Boskiej Bolesnej w Poznaniu 1910-2010", Poznań, Wydaw. Parafii Matki Boskiej Bolesnej w Poznaniu, 2010.