Teatr Wielki im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teatr Wielki
Obiekt zabytkowy nr rej. A-21 z 16 kwietnia 1966
Opera w Poznaniu
Opera w Poznaniu
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Fredry 9
Styl architektoniczny neoklasycyzm
Architekt Max Littmann
Rozpoczęcie budowy 1908
Ukończenie budowy 1910
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Teatr Wielki
Teatr Wielki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Teatr Wielki
Teatr Wielki
Ziemia 52°24′36″N 16°55′03″E/52,410000 16,917500Na mapach: 52°24′36″N 16°55′03″E/52,410000 16,917500
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Teatr Wielki im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu, zwany też Operą Poznańską – teatr w Poznaniu przy ul. Fredry 9 (Dzielnica Cesarska).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powstał według projektu Maxa Littmanna z monachijskiej pracowni Heilmann und Littman w przeciągu 18 miesięcy jako nowa siedziba Teatru Miejskiego, który mieścił się dotychczas w przestarzałym budynku Arkadii. Pierwsze przedstawienie – "Czarodziejski flet" W. A. Mozarta – odbyło się w 1910. W 1919 przeszedł w ręce polskie. W okresie międzywojennym miały tu miejsce światowa prapremiera "Legendy Bałtyku" Feliksa Nowowiejskiego, "Margiera" Konstantego Gorskiego i polska premiera "Harnasi" – baletu Karola Szymanowskiego. W czasie II wojny światowej w budynku Opery miał siedzibę Grosses Haus, część Reichsgautheater Posen. Podczas walk w 1945 budynek uniknął większych zniszczeń, pomimo że stanowił niemiecki punkt oporu, a potem na najwyższej kondygnacji urządzono punkt dowodzenia radzieckiego dowódcy artylerii podczas bojów o Cytadelę (do 23 lutego 1945). W podziemiach stacjonowały konie wojskowe[1]. 2 czerwca 1945 Opera Poznańska rozpoczęła oficjalną działalność po II wojnie światowej i była pierwszym teatrem operowym w Polsce, który wznowił działania artystyczne (wystawiono podówczas Krakowiaków i Górali z muzyką Karola Kurpińskiego, w reżyserii B. Horowskiego i scenografii Z. Szpingera, z kostiumami wypożyczonymi z Krakowa). Na widowni zasiadł wtedy m.in. Edmund Zalewski - minister kultury. Operę tę zagrano ostatecznie 76 razy przy pełnej widowni[2]. W 1949 patronem poznańskiej opery został Stanisław Moniuszko.

Od 2001 teatr wydaje periodyk "Operomania"[3], którego naczelnym redaktorem był prof. Jarosław Mianowski. Dorocznie organizowany jest polsko-niemiecki Festiwal Hoffmanowski oraz Poznańska Wiosna Baletowa, odbywają się ponadto Poznańskie Warsztaty Operowe, o charakterze popularyzatorskim, skierowane do dzieci i młodzieży.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Fasadę budynku stanowi w rzeczywistości olbrzymi portyk wzniesiony zgodnie z regułami architektury klasycznej starożytnego Rzymu. Kilkadziesiąt monumentalnych stopni ograniczają po bokach rzeźby: po lewej kobiety na lwie, a po prawej mężczyzny z idącą przy nim panterą (w planach miała to być samica, lecz źle opłacony rzeźbiarz dorobił jej genitalia). Na ich szczycie stoi sześć olbrzymich jońskich kolumn, dźwigających trójkątny tympanon zwieńczony symbolem budynku – pegazem. Od wschodu znajduje się pawilon dawnej restauracji, a od zachodu osobne wejście dla cesarza. Wewnątrz wspaniale dekorowane halle, foyer i inne pomieszczenia. Na widowni mieszczącej około 1000 osób uwagę zwraca kryształowy żyrandol i bogate dekoracje ścian.

Artyści[edytuj | edytuj kod]

Artyści związani dawniej i obecnie z Teatrem Wielkim, to m.in. Zdzisława Donat, Wojciech Drabowicz, Marcin Bronikowski, Conrad Drzewiecki, Witold Gruca, Krystyna Jamroz, Ryszard Kaja (scenografia), Antonina Kawecka, Tomasz Mazur, Dominik Muśko, Olga Sawicka, Jaromir Trafankowski, Barbara Zagórzanka.

Od 12 lipca 2012 roku dyrektorem naczelnym teatru jest Renata Borowska-Juszczyńska[4], a dyrektorem artystycznym Gabriel Chmura.

Zieleniec[edytuj | edytuj kod]

Wokół Teatru rozciąga się dość rozległy zieleniec z bogatym, starym drzewostanem, który powstał wraz z budynkiem. Drzewostan ucierpiał jednak w czasie II wojny światowej, kiedy to wycięto prawie całą kolekcję drzew iglastych i pamiątkową lipę, zasadzoną podczas Zjazdu Śpiewaków w 1929, jako lipę słowiańską. Wojnę przetrwała topola balsamiczna i klony jesionolistne. W latach 50. XX wieku w okolicy gnieździły się: zięba zwyczajna, trznadel zwyczajny, sikory, szpak zwyczajny i sierpówka[5]. Poza ul. Wieniawskiego rozciąga się Park Wieniawskiego, a poza ulicą Fredry - Park Mickiewicza.

Wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Uchwałą Rady Państwa z 15 stycznia 1953 r. "Za wybitne osiągnięcia artystyczne oraz popularyzację polskiej sztuki operowej w kraju i za granicą, a zwłaszcza za wysoki poziom ideowo-artystyczny przedstawień operowych w Moskwie w dniach od 13 grudnia 1952 r. do 12 stycznia 1953 r." Państwowa Opera im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu została odznaczona Orderem Sztandaru Pracy I klasy[6].

W 1979 ówczesna Opera została wyróżniona, jako pierwszy na świecie teatr muzyczny, włoską nagrodą za popularyzację muzyki Giuseppe Verdiego, przyznawaną podczas festiwalu Sacre del Melodramma w Salsomaggiore Terme. Wybór uzasadniono faktem, że w 60-letniej historii teatru, zaprezentowano na jego scenie 25 premier utworów Verdiego, a liczba przedstawień sięgnęła 1500[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Marian Weigt, Renesans życia kulturalnego, w: red. Tadeusz Świtała, Trud pierwszych dni. Poznań 1945. Wspomnienia Poznaniaków, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 1970, s.314, ISBN 83-232-0322-9
  2. Janina Mrówczyńska, Przemiany w życiu kulturalnym Poznania w latach 1945-1985, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, 1991, ss.134-135, ISBN 83-232-0322-9
  3. Opera.Poznan
  4. Renata Borowska-Juszczyńska - na opera.poznan.pl
  5. Helena Szafran, Miasto Poznań i okolica, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań, 1959, ss.169-170
  6. M.P. z 1953 r. Nr 14, poz. 189
  7. PAP, Włoska nagroda muzyczna dla Opery Poznańskiej w: Głos Wielkopolski, 20.09.1979

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]