Historia rozszerzeń Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Unia Europejska po 1 lipca 2013
Lifeintheeu.png
Unia Europejska na skróty

Rozszerzanie najpierw Wspólnot Europejskich, a od 1992 roku Unii Europejskiej jest zjawiskiem dynamicznym, nieustannie trwającym. Do powołanej 1 stycznia 1958 roku na podstawie traktatów rzymskich Wspólnoty dołączały kolejne państwa Europy. Pierwszy etap rozszerzania Wspólnoty Europejskiej miał miejsce w 1973 r. i objął Danię, Irlandię oraz Wielką Brytanię. Podczas drugiego rozszerzenia, w 1981 r. do Wspólnoty dołączyła Grecja, podczas trzeciego w 1986 r. Hiszpania i Portugalia. Z chwilą podpisania przez dotychczasowe kraje członkowskie Traktatu o Unii Europejskiej kolejne państwa wstępowały już do Unii Europejskiej. W 1995 r. dołączyły Austria, Finlandia i Szwecja.

Aby dołączyć do Unii Europejskiej, państwo musi spełnić gospodarcze i polityczne warunki, tzw. kryteria kopenhaskie. Wymagają one demokratycznego rządu, rządów prawa itp. Jak napisano w traktacie z Maastricht, każdy kraj członkowski oraz Parlament Europejski muszą zgodzić się na każde planowane rozszerzenie wspólnoty. W historii np. Norwegowie dwukrotnie w 1972 i 1994 sprzeciwili się akcesji i do tej pory do niej nie doszło.

Podstawą prawną polityki rozszerzenia Unii Europejskiej jest artykuł 49 Traktatu o Unii Europejskiej, który stanowi, że każde państwo europejskie, które szanuje wartości UE, o których mowa w artykule 2 Traktatu oraz zobowiązuje się do wspierania ich, może się ubiegać członkiem Unii.

W historii UE mówi się o sześciu rozszerzeniach, z których największe miało miejsce 1 maja 2004, gdy do wspólnoty dołączyło dziesięć państw: Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia i Węgry.

Po kolejnym rozszerzeniu w roku 2007, liczba członków Unii Europejskiej wzrosła do 27 – do wspólnoty dołączyły Rumunia i Bułgaria. Trwają także negocjacje z innymi krajami. Proces rozszerzeń jest często nazywany integracją europejską. Jednakże terminu tego używa się również w odniesieniu do zacieśniania współpracy między państwami należącymi do UE.

Historia rozszerzeń[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Unii Europejskiej.
Rok Dzień/Miesiąc Wydarzenie
1950
9 maja
francuski minister spraw zagranicznych Robert Schuman zaprezentował swoją propozycję zjednoczenia Europy znaną jako plan Schumana – wydarzenie to uważa się za początek tego, co dziś nazywamy integracją europejską, która ostatecznie doprowadziła do utworzenia Unii Europejskiej
1952
23 lipca
na mocy traktatu paryskiego powołana została Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS). Krajami założycielskimi były: Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Republika Federalna Niemiec oraz Włochy
1958
1 stycznia
na mocy traktatów rzymskich kraje EWWiS założyły Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG), przekształconą później we Wspólnotę Europejską (WE), oraz Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom)
1973
1 stycznia
pierwsze rozszerzenie – Wielka Brytania, Dania i Irlandia dołączyły do WE
1981
1 stycznia
drugie rozszerzenie – Grecja dołączyła do WE
1985
1 lutego
samorządna od 1979 roku Grenlandia opuściła WE
1986
1 stycznia
trzecie rozszerzenie – Hiszpania i Portugalia dołączyły do WE
1990
3 października
zjednoczenie Niemiec – ziemie byłej NRD zostały włączone do RFN
1993
1 listopada
formalne powstanie Unii Europejskiej
1995
1 stycznia
czwarte rozszerzenie – Austria, Finlandia oraz Szwecja dołączają do UE. W Norwegii i Szwajcarii mieszkańcy opowiedzieli się przeciw członkostwu w UE
2004
1 maja
piąte rozszerzenie – Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia oraz Węgry dołączyły do UE. Jednocześnie jest to największe rozszerzenie w historii UE.
2007
1 stycznia
piąte rozszerzenie część druga – Bułgaria i Rumunia dołączyły do UE
2007
22 lutego
w wyniku podziału Gwadelupy powstały dwa osobne terytoria zależne Francji – Saint-Martin i Saint-Barthélemy, które przestały być częścią Unii
2009
1 grudnia
w dniu wejścia w życie traktatu lizbońskiego Saint-Martin i Saint-Barthélemy ponownie stały się częścią Unii
2012
1 stycznia
Saint-Barthélemy przestało być częścią Unii
2013
1 lipca
szóste rozszerzenie - Chorwacja weszła do Unii Europejskiej
2014
1 stycznia
Majotta stała się regionem najbardziej oddalonym i jednocześnie weszła w skład Unii
1952–1958 – państwa założycielskie: Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, RFN, Włochy

Etapy rozszerzania Unii Europejskiej[edytuj | edytuj kod]

1973 – pierwsze rozszerzenie: Dania, Irlandia, Wielka Brytania
1981 – drugie rozszerzenie: Grecja
1986 – trzecie rozszerzenie: Hiszpania i Portugalia, Grenlandia odchodzi
1995 – czwarte rozszerzenie: Austria, Finlandia, Szwecja
2004 – piąte rozszerzenie: Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia, Węgry
2007 – szóste rozszerzenie: Bułgaria, Rumunia

Daty złożenia wniosków akcesyjnych i przystąpienia do Wspólnoty.

Kraj Data
złożenia wniosku
Data
akcesu
 Austria
1989
1995
 Bułgaria
1995
2007
 Chorwacja
2003
2013
 Cypr[1]
1990
2004
 Czechy
1995
2004
 Dania
1961, 1967
1973
 Estonia
1995
2004
 Finlandia
1992
1995
 Grecja
1975
1981
Grenlandia Grenlandia[2]
1961, 1967
1973
 Hiszpania
1977
1986
 Irlandia
1961, 1967
1973
 Litwa
1995
2004
 Łotwa
1995
2004
 Macedonia
2005
?
 Malta
1990[3]1995[4]
2004
 Maroko[5]
1987
 Norwegia
1961, 1967
[6]
 NRD[7]
1990
 Polska
1994
2004
 Portugalia
1977
1986
 Rumunia
1995
2007
 Słowacja
1995
2004
 Słowenia
1996
2004
 Szwajcaria[8]
1992
 Szwecja
1991
1995
 Turcja
1987[9], 2005
?
 Węgry
1994
2004
 Wielka Brytania
1961, 1967
1973

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Grecka części wyspy.
  2. Weszła do Wspólnot jako autonomiczne terytorium zależne Danii, W 1985 wyspa wystąpiła z Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i nie jest członkiem Unii Europejskiej.
  3. Wycofany.
  4. Ponownie złożony.
  5. Wniosek odrzucony.
  6. Społeczeństwo Norwegii odrzuciło propozycję rządu (53,3% przeciw w referendum) i nie weszła do Unii – podobnie stało się 20 lat później, gdy rząd norweski zaproponował wejście razem z Austrią, Szwecją i Finlandią.
  7. Landy byłej NRD przystąpiły do Wspólnoty po Zjednoczeniu Niemiec.
  8. Wniosek zamrożony w związku z negatywnym wynikiem referendum w sprawie przystąpienia do EOG.
  9. Negocjacje nie rozpoczęły się.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]