Gospodarka Unii Europejskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gospodarka Unii Europejskiej
Euro note close 1.jpg
Informacje ogólne
Waluta Euro
Bank centralny Europejski Bank Centralny
Dane statystyczne
PKB (nominalny) 15,84 bln $ (2013)[1]
PKB (ważony PSN) 15,39 bln $ (2011)[1]
PKB per capita 34 000 $ (2011)[1]
Wzrost PKB 1,6% (2011)[1]
Struktura PKB rolnictwo 1,8%, przemysł 25,1%, usługi 73,1% (2011)[1]
Inflacja 2,9% (2011)[1]
Wymiana handlowa
Eksport 1,791 bln $ (2010)[1]
Główni partnerzy Stany Zjednoczone 17,5%, Chiny 8,3%, Szwajcaria 7,7%, Rosja 6,3%, Turcja 4,5% (2010)
Import 2 bln $ (2010)[1]
Główni partnerzy Chiny 18,7%, Stany Zjednoczone 11,0%, Rosja 9,7%, Szwajcaria 5,5%, Norwegia 4,4%
Zatrudnienie
Struktura zatrudnienia rolnictwo 4,7%, przemysł 25,1%, usługi 73,1%
Stopa bezrobocia 9,6% (2011)[1]
Wskaźniki jakości życia
Współczynnik Giniego 30,4 (2010)[1]
Główne źródło
Portal Portal Ekonomia

Gospodarka Unii Europejskiejgospodarka wszystkich państw tworzących Unię Europejską rozpatrywanych łącznie, jakby stanowiły jedno państwo. W 2010 roku PKB Unii Europejskiej wynosił 12,279 biliona (16,282 biliona $)[2], co oznacza że gospodarka Unii Europejskiej była większa od największej gospodarki pojedynczego państwa, Stanów Zjednoczonych.

Gospodarka krajów członkowskich[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też: Gospodarka Austrii, Gospodarka Belgii, Gospodarka Bułgarii, Gospodarka Cypru, Gospodarka Czech, Gospodarka Danii, Gospodarka Estonii, Gospodarka Francji, Gospodarka Grecji, Gospodarka Hiszpanii, Gospodarka Holandii, Gospodarka Irlandii, Gospodarka Litwy, Gospodarka Luksemburga, Gospodarka Łotwy, Gospodarka Malty, Gospodarka Niemiec, Gospodarka Polski, Gospodarka Portugalii, Gospodarka Rumunii, Gospodarka Słowacji, Gospodarka Słowenii, Gospodarka Szwecji, Gospodarka Wielkiej Brytanii, Gospodarka Węgier, Gospodarka Włoch. W państwach panuje dosyć wysoki stopień redystrybucji dochodów, dochodzący do 60% PKB (w Szwecji). Główną gałąź gospodarki tych krajów stanowią usługi (telekomunikacje, bankowe, budowlane, transportowe – w tym samochodowe, morskie i lotnicze itd.), w dalszej kolejności przemysł oraz schemizowane i zautomatyzowane rolnictwo.

Większość PKB wytwarza sektor prywatny, jednak dosyć duży udział w nim ma sektor państwowy: w Szwecji – około 30% (w latach 80. ponad 40%), w Polsce obecnie około 25%, we Francji w rękach państwowych pozostaje kolej, elektrownie (EDF, który posiada kilka elektrowni w Polsce), dystrybucja gazu (GDF) i wiele innych przedsiębiorstw, które są dochodowe i zasilają budżet państwa.

Kraje Unii Europejskiej składającej się z 28 państw mają łącznie najwyższy na świecie produkt krajowy brutto. Pod względem dochodu na głowę mieszkańca kraje „starej” Unii są w światowej czołówce, niektóre regiony Europy, na przykład Bawaria czy Île-de-France, mają prawie dwukrotnie wyższy niż średni poziom z 28 państwami.

14 marca 2008 roku ekonomiści banku Goldman Sachs obliczyli, że gospodarka 15 państw strefy euro stała się największą gospodarką świata. Przyczyną jest osłabiający się dolar. W zeszłym roku PKB Stanów Zjednoczonych osiągnął ponad 13,84 bln dol., podczas gdy strefy euro prawie 8,85 bln euro. Przy kursie 1,5688 dol. za euro (według kursu z 14 marca), daje to ponad 13,88 bln dol. Euroland pobił więc USA o blisko 40 mld dol.

Wzrost gospodarczy[edytuj | edytuj kod]

Obecnie kraje starej Unii znajdują się w słabszej kondycji: ich wzrost gospodarczy waha się między 0% a 2%, ale tyle samo wynosi on na przykład w Japonii. Jednocześnie mają niski przyrost naturalny i większe ograniczenia imigracyjne niż w krajach zamożnych o mniejszym zaludnieniu. Niemcy są pierwsi na świecie pod względem wartości eksportu swoich produktów, nawet przed ludniejszą Japonią. W Szwecji, Finlandii i Danii wzrost wynosi ponad 3%. W słabiej rozwiniętych państwach nowej Unii wynosi on zwykle 4-7% (Polska), 5-8% (Słowacja) czy 8-12% (Estonia). Należy jednak zauważyć, że PKB tych państw tuż po wprowadzeniu gospodarki rynkowej notował gwałtowny spadek w związku z utratą rynku radzieckiego: w Polsce było to -17%, w przypadku Bułgarii nawet -40%, a poziom PKB z czasów socjalizmu odzyskała dopiero w 2003 r.

Dane statystyczne: Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Państwa
członkowskie
według
rozmiarów PKB
PKB (2013)[3] Wzrost
PKB
w %
(2014)
[4]
PKB per capita (2013)[3] Dług
publiczny

PKB = 100
(2014)[5]
Nadwyżka
/ Deficyt
PKB = 100
(2014)[6]
Inflacja
HICP
w %
(2014)[7]
Bezro-
bocie

w %
(Luty
2015)[8]
w mld
Euro
w mld
SSN[9]
UE28 = 100 w
Euro
w
SSN[9]
UE28 = 100
Euro SSN[9] Euro SSN[9]
 Unia Europejska 13068,60 13068,60 100,0 100,0 1,3 25700 25700 100,0 100,0 86,8 -2,9 0,6 9,8
 Niemcy 2737,60 2623,53 20,9 20,1 1,6 33300 32000 129,6 124,2 74,7 0,7 0,8 4,8
 Francja 2059,85 1830,08 15,8 14,0 0,4 31300 27800 121,8 108,2 95,0 -4,0 0,6 10,6
 Wielka Brytania 1899,10 1742,35 14,5 13,3 2,8 29600 27200 115,2 105,7 89,4 -5,7 1,5 5,5[10]
 Włochy 1560,02 1541,28 11,9 11,8 -0,4 25600 25200 99,4 98,2 132,1 -3,0 0,2 12,7
 Hiszpania 1022,99 1124,62 7,8 8,6 1,4 22300 24500 86,6 95,2 97,7 -5,8 -0,2 23,2
 Holandia 602,66 547,74 4,6 4,2 0,9 35900 32600 139,5 126,8 68,8 -2,3 0,3 7,1
 Szwecja 420,85 313,61 3,2 2,4 2,1 43800 32700 170,4 127,0 43,9 -1,9 0,2 7,9
 Polska 389,70 673,47 3,0 5,2 3,4 10100 17500 39,4 68,0 50,1 -3,2 0,1 7,8
 Belgia 382,69 339,14 2,9 2,6 1,0 34500 30500 134,0 118,7 106,5 -3,2 0,5 8,5
 Austria 313,07 280,95 2,4 2,1 0,3 37000 33200 143,7 129,0 84,5 -2,4 1,5 5,3
 Dania 248,97 180,28 1,9 1,4 1,1 44400 32100 172,5 124,9 45,2 1,2 0,3 6,2
 Finlandia 193,44 156,25 1,5 1,2 -0,1 35600 28700 138,3 111,7 59,3 -3,2 1,2 9,1
 Grecja 182,05 212,52 1,4 1,6 0,8 17400[11] 19500[11] 68,2[11] 76,4[11] 177,1 -3,5 -1,4 25,7[10]
 Portugalia 165,70 203,42 1,3 1,6 0,9 15800 19400 61,5 75,5 130,2 -4,5 -0,2 14,1
 Irlandia 164,05 149,44 1,3 1,1 4,8 35600 32500 138,6 126,3 109,7 -4,1 0,3 9,9
 Czechy 149,49 216,06 1,1 1,7 2,0 14200 20600 55,3 79,9 42,6 -2,0 0,4 5,5
 Rumunia 142,25 278,26 1,1 2,1 2,6 7100 13900 27,7 54,1 39,8 -1,5 1,4 6,4
 Węgry 97,95 170,04 0,7 1,3 3,6 9900 17200 38,5 66,8 76,9 -2,6 0,0 7,5[10]
 Słowacja 72,13 106,18 0,6 0,8 2,4 13300 19600 51,8 76,3 53,6 -2,9 -0,1 12,3
 Luksemburg 45,48 37,04 0,3 0,3 2,0[12] 83400 67900 324,3 264,1 23,6 0,6 0,7 5,8
 Chorwacja 43,13 66,48 0,3 0,5 -0,4 10100 15600 39,4 60,8 85,0 -5,7 0,2 18,5
 Bułgaria 39,94 86,97 0,3 0,7 1,7 5500 12000 21,4 46,5 27,6 -2,8 -1,6 10,2
 Słowenia 35,27 43,79 0,3 0,3 2,6 17100 21300 66,6 82,7 80,9 -4,9 0,4 9,4
 Litwa 34,63 56,47 0,3 0,4 2,9 11700 19100 45,5 74,2 40,9 -0,7 0,2 10,0
 Łotwa 23,37 34,84 0,2 0,3 2,4 11600 17300 45,1 67,3 40,0 -1,4 0,7 10,4[13]
 Estonia 18,61 25,16 0,1 0,2 2,1 13900 18800 54,0 73,0 10,6 0,6 0,5 6,2[10]
 Cypr 16,50 19,19 0,1 0,1 -2,3 19000 22100 74,0 86,1 107,5 -8,8 -0,3 16.3
 Malta 7,26 9,60 0,1 0,1 3,5 17200 22700 66,7 88,2 68,0 -2,1 0,8 5,9

Dane statystyczne: Poziom życia w Unii Europejskiej[edytuj | edytuj kod]

UE i państwa
członkowskie
wg liczby
mieszkańców
Rzeczywista konsumpcja indywidualna per capita[14][15]
2004 2013
w
Euro
w
SSN[9]
UE28 = 100 w
Euro
w
SSN[9]
UE28 = 100

Euro
SSN[9]
Euro
SSN[9]
 Unia Europejska 15491 15500 100 100 18662 18700 100 100
 Niemcy 18884 17600 122 114 23374 22800 125 122
 Francja 18914 17200 122 111 22738 20500 122 110
 Wielka Brytania 23498 21300 152 137 24386 21400 131 115
 Włochy 17559 16400 113 106 19177 18600 103 99,5
 Hiszpania 13631 15300 88 99 15561 16800 83 90
 Polska 3968 8300 26 53 7312 13900 39 75
 Rumunia 2204 5800 14 38 5112 10600 27 57
 Holandia 20390 19200 132 124 23972 21000 128 113
 Belgia 18338 17000 118 110 23795 20800 128 111
 Grecja 12891 15300 83 99 13315 15500 71 83
 Czechy 5610 11100 36 71 8945 13800 48 74
 Portugalia 10974 12400 71 80 12293 15600 66 84
 Węgry 5489 9700 35 62 6365 11600 34 62
 Szwecja 21868 17800 141 115 29772 21400 160 115
 Austria 19478 18600 126 120 25201 22400 135 120
 Bułgaria 2098 5900 14 38 3988 9100 21 49
 Dania 24349 17200 157 111 30466 21400 163 115
 Finlandia 19239 15600 124 101 26615 21400 143 115
 Słowacja 4150 8500 27 55 8934 13800 48 74
 Irlandia 20883 16600 135 107 21653 17600 116 94
 Chorwacja 5405 8800 35 57 7249 11400 39 61
 Litwa 4054 8800 26 57 8553 14600 46 78
 Słowenia 9073 12200 59 79 11608 14100 62 76
 Łotwa 3751 7700 24 50 8021 12200 43 65
 Estonia 4658 8500 30 55 8764 12100 47 65
 Cypr 13081 14500 84 93 15856 17400 85 93
 Luksemburg 28155 25000 182 161 34777 25400 186 136
 Malta 8774 12600 57 82 11913 14800 64 79
UE i państwa
członkowskie
wg liczby
mieszkańców
Wydatki gospodarstw domowych
na żywność i napoje bezalkoholowe
(wydatki ogółem = 100)[16][17]
1995 2000 2005 2012
 Unia Europejska 14,4 13,0 12,6 13,0
 Niemcy 12,3 11,6 11,0 11,7
 Francja 14,7 13,9 13,6 13,7
 Wielka Brytania 10,7 9,4 8,7 9,3
 Włochy 16,9 15,1 14,8 14,4
 Hiszpania 17,2 14,3 13,8 14,2
 Polska 29,9 22,8 21,1 18,5
 Rumunia 38,5 34,9 29,8 ––
 Holandia 13,0 11,2 10,6 12,0
 Belgia 15,3 13,0 13,4 13,6
 Grecja –– 15,1 16,2 ––
 Czechy 18,7 18,0 15,0 15,5
 Portugalia 18,4 16,6 16,4 18,2
 Węgry 23,4 19,1 16,6 17,6
 Szwecja 14,1 12,1 12,0 12,1
 Austria 11,4 10,5 10,3 10,0
 Bułgaria 25,1 28,5 20,5 ––
 Dania 13,2 12,2 11,2 11,3
 Finlandia 15,4 12,6 12,1 12,5
 Słowacja 27,7 23,4 18,2 17,5
 Irlandia 15,0 11,2 9,4 10,2
 Chorwacja –– –– –– ––
 Litwa 39,4 27,9 25,8 ––
 Słowenia 17,8 16,7 14,8 14,9
 Łotwa 36,1 25,1 22,3 19,2
 Estonia 28,9 20,3 18,7 19,0
 Cypr 14,5 12,9 13,0 13,4
 Luksemburg 11,1 9,4 8,5 8,3
 Malta 18,6 16,5 16,0 14,7

Polityka gospodarcza Unii Europejskiej[edytuj | edytuj kod]

Cztery swobody i jednolity rynek[edytuj | edytuj kod]

Handel[edytuj | edytuj kod]

Handel zewnętrzny[edytuj | edytuj kod]

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Rozwinięty też jest przemysł produkujący sprzęt gospodarstwa domowego (Bosch, Electrolux, Zanussi), chemiczny, petrochemiczny (Shell, BP), elektroniczny (Philips), farmaceutyczny, stoczniowy i spożywczy. Ważną funkcję pełnią telekomunikacyjne satelity europejskie Eutelsat i Astra, należąca do luksemburskiego SES S.A..

We Francji swoją siedzibę ma jeden z dwóch największych koncernów lotniczych Airbus, w Szwecji produkuje się samoloty Saab. W Europie produkuje się superszybkie pociągi (TGV firmy Alstom).

Przemysł motoryzacyjny[edytuj | edytuj kod]

Niemcy zajmują trzecie miejsce na świecie pod względem produkcji samochodów, cała Unia zaś pierwsze. Najważniejsze motoryzacyjne koncerny europejskie to DaimlerChrysler (Mercedes-Benz, Chrysler, Maybach, także udziały w Mitsubishi), BMW, Volkswagen (do tego koncernu należą także Audi, Skoda, Seat, Bentley, Lamborghini i Bugatti), Porsche, MAN AG, PSA (Citroën i Peugeot), Renault, Fiat (także Ferrari i Iveco), Volvo AB (nadal należy do Szwedów). Montownie swoich samochodów mają także amerykański Ford (także samochody osobowe Volvo, Jaguar i DAF) i GM (Opel, Scania i Saab) oraz przedsiębiorstwa azjatyckie.

Energetyka[edytuj | edytuj kod]

Unia Europejska ujednoliciła przepisy dotyczące wytwarzania, przesyłu, dystrybucji i dostaw energii elektrycznej, wzbogacając je o przepisy dotyczące ochrony konsumentów. W celu ulepszenia i zintegrowania konkurencyjnych rynków energii w UE dyrektywą Parlamentu i Rady nr 2009/72/WE ustanowiono zasady dotyczące organizacji i funkcjonowania sektora elektroenergetycznego, otwartego dostępu do rynku, składania ofert, udzielania zezwoleń i eksploatacji systemów. W UE dużą wagę przywiązuje się do produkcji energii ze źródeł odnawialnych. Narodowe cele dotyczące udziału energii pozyskiwanej z tych źródeł w ogólnej ilości energii wytwarzanej w państwach członkowskich określono w dyrektywie 2001/77/WE. Wysiłki państw członkowskich zmierzające do realizacji celów wyznaczonych w tej dyrektywie monitoruje Komisja Europejska.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Zbudowany dzięki dotacjom unijnym Airbus A380

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Francja, Wielka Brytania i Włochy są najczęściej odwiedzanymi krajami na świecie, z czego czerpią ogromne korzyści drobni przedsiębiorcy oraz budżety tych państw, gdyż obcokrajowcy płacą podatek od towarów i usług przy wszelkich zakupach. W Austrii istnieją najdłuższe i najlepsze na świecie trasy narciarskie. Danię odwiedza co roku 5 mln turystów, czyli tyle, ile wynosi liczba mieszkańców.

Nowe technologie[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Media w Unii Europejskiej[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Finanse UE[edytuj | edytuj kod]

Wydatki UE w 2004

Budżet[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Budżet Unii Europejskiej.

Unia Europejska[18] posiada własną samodzielność finansową (od 1970 roku – od traktatu budżetowego). Źródła własne WE to:

  • cła
  • opłaty nakładane na import artykułów rolnych
  • część podatku pośredniego
  • wpłaty państw członkowskich.

Pierwsze dwa źródła stanowią ok. 14% budżetu WE, ok. 35% – wpływy z podatku pośredniego, a 51% – to wpłaty państw członkowskich. Głównym płatnikiem netto są Niemcy, a następnie Wielka Brytania. W latach osiemdziesiątych rządzący w Brytanii brytyjscy konserwatyści uzyskali rabat, ze względu na małą kwotę subwencji rolniczych. Ostatnio zrodził się pomysł stworzenia podatku europejskiego. Miałoby to być na przykład dwa punkty procentowe z podatku od towarów i usług. Wtedy najwięcej płaciłyby te kraje, w których najwięcej się konsumuje. Byłby to sposób na zmniejszenie brytyjskiego rabatu, a Niemcy, ponieważ są największą gospodarką Unii i najbardziej ludnym krajem, pozostałyby największym płatnikiem. Największym odbiorcą funduszów Unii była przez lata Hiszpania: w Madrycie wybudowano za te pieniądze na przykład metro. Francja zaś jest największym odbiorcą dotacji unijnych dla rolnictwa. Same dotacje stanowią zwrot 98% francuskiej kontrybucji brutto. Jeżeli liczyć również zyski francuskich rybaków i zyski mieszkańców Strasburga, Francja jest beneficjentem netto UE.

Państwa członkowskie Całościowa składka
w Euro
Całościowa składka
jako % całościowego budżetu UE
Całościowe wydatki
rok 2006 w Euro
Całościowe wydatki
jako % całościowego budżetu UE
 Unia Europejska 105.259.468.772 100,00% 106.575.500.000 100,00%
 Niemcy 22.218.438.941 21,11% 12.242.400.000 11,49%
 Francja 17.303.107.859 16,44% 13.496.200.000 12,66%
 Włochy 14.359.479.157 13,64% 10.922.300.000 10,25%
 Wielka Brytania 13.739.900.046 13,05% 8.294.200.000 7,78%
 Hiszpania 8.957.286.488 8,51% 12.883.000.000 12,09%
 Holandia 5.552.933.781 5,28% 2.190.400.000 2,06%
 Belgia 4.035.286.807 3,83% 5.625.100.000 5,28%
 Szwecja 2.832.862.800 2,69% 1.573.400.000 1,48%
 Austria 2.308.432.030 2,19% 1.830.100.000 1,72%
 Dania 2.130.860.212 2,02% 1.501.900.000 1,41%
 Polska 2.099.087.114 1,99% 5.305.600.000 4,98%
 Grecja 1.882.611.879 1,79% 6.833.700.000 6,41%
 Finlandia 1.544.832.284 1,47% 1.280.400.000 1,20%
 Portugalia 1.443.049.602 1,37% 3.634.800.000 3,41%
 Irlandia 1.341.281.313 1,27% 2.461.800.000 2,31%
 Węgry 1.003.119.411 0,95% 1.842.200.000 1,73%
 Czechy 932.392.859 0,89% 1.330.000.000 1,25%
 Słowacja 393.148.777 0,37% 696.200.000 0,65%
 Słowenia 299.993.572 0,29% 406.000.000 0,38%
 Luksemburg 241.439.011 0,23% 1.194.800.000 1,12%
 Litwa 221.997.405 0,21% 799.800.000 0,75%
 Cypr 144.556.416 0,14% 239.600.000 0,22%
 Łotwa 115.205.431 0,11% 402.600.000 0,24%
 Estonia 100.756.308 0,10% 300.000.000 0,28%
 Malta 57.409.269 0,05% 157.000.000 0,14%
 Bułgaria Nie była członkiem kiedy zatwierdzano budżet. Nie była członkiem kiedy zatwierdzano budżet. 360.600.000 0,34%
 Rumunia Nie była członkiem kiedy zatwierdzano budżet. Nie była członkiem kiedy zatwierdzano budżet. 693.100.000 0,65%

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Lifeintheeu.png
Unia Europejska na skróty
Portal Portal Unia Europejska

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]