Gospodarka Unii Europejskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gospodarka Unii Europejskiej
Euro note close 1.jpg
Informacje ogólne
Waluta Euro
Bank centralny Europejski Bank Centralny
Dane statystyczne
PKB (nominalny) 15,84 bln $ (2013)[1]
PKB (ważony PSN) 15,39 bln $ (2011)[1]
PKB per capita 34 000 $ (2011)[1]
Wzrost PKB 1,6% (2011)[1]
Struktura PKB rolnictwo 1,8%, przemysł 25,1%, usługi 73,1% (2011)[1]
Inflacja 2,9% (2011)[1]
Wymiana handlowa
Eksport 1,791 bln $ (2010)[1]
Główni partnerzy Stany Zjednoczone 17,5%, Chiny 8,3%, Szwajcaria 7,7%, Rosja 6,3%, Turcja 4,5% (2010)
Import 2 bln $ (2010)[1]
Główni partnerzy Chiny 18,7%, Stany Zjednoczone 11,0%, Rosja 9,7%, Szwajcaria 5,5%, Norwegia 4,4%
Zatrudnienie
Struktura zatrudnienia rolnictwo 4,7%, przemysł 25,1%, usługi 73,1%
Stopa bezrobocia 9,6% (2011)[1]
Wskaźniki jakości życia
Współczynnik Giniego 30,4 (2010)[1]
Główne źródło
Portal Portal Ekonomia

Gospodarka Unii Europejskiejgospodarka wszystkich państw tworzących Unię Europejską rozpatrywanych łącznie, jakby stanowiły jedno państwo. W 2010 roku PKB Unii Europejskiej wynosił 12,279 biliona (16,282 biliona $)[2], co oznacza że gospodarka Unii Europejskiej była większa od największej gospodarki pojedynczego państwa, Stanów Zjednoczonych.

Gospodarka krajów członkowskich[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też: Gospodarka Austrii, Gospodarka Belgii, Gospodarka Bułgarii, Gospodarka Cypru, Gospodarka Czech, Gospodarka Danii, Gospodarka Estonii, Gospodarka Francji, Gospodarka Grecji, Gospodarka Hiszpanii, Gospodarka Holandii, Gospodarka Irlandii, Gospodarka Litwy, Gospodarka Luksemburga, Gospodarka Łotwy, Gospodarka Malty, Gospodarka Niemiec, Gospodarka Polski, Gospodarka Portugalii, Gospodarka Rumunii, Gospodarka Słowacji, Gospodarka Słowenii, Gospodarka Szwecji, Gospodarka Wielkiej Brytanii, Gospodarka Węgier, Gospodarka Włoch. W państwach panuje dosyć wysoki stopień redystrybucji dochodów, dochodzący do 60% PKB (w Szwecji). Główną gałąź gospodarki tych krajów stanowią usługi (telekomunikacje, bankowe, budowlane, transportowe – w tym samochodowe, morskie i lotnicze itd.), w dalszej kolejności przemysł oraz schemizowane i zautomatyzowane rolnictwo.

Większość PKB wytwarza sektor prywatny, jednak dosyć duży udział w nim ma sektor państwowy: w Szwecji – około 30% (w latach 80. ponad 40%), w Polsce obecnie około 25%, we Francji w rękach państwowych pozostaje kolej, elektrownie (EDF, który posiada kilka elektrowni w Polsce), dystrybucja gazu (GDF) i wiele innych przedsiębiorstw, które są dochodowe i zasilają budżet państwa. W przypadku EDF są to dochody bardzo duże, gdyż sprzedaje on energię do Zagłębia Ruhry.

Kraje Unii Europejskiej składającej się z 27 państw mają łącznie najwyższy na świecie produkt krajowy brutto. Pod względem dochodu na głowę mieszkańca kraje „starej” Unii są w światowej czołówce, niektóre regiony Europy, na przykład Bawaria czy Île-de-France, mają prawie dwukrotnie wyższy niż średni poziom z 27 państwami.

14 marca 2008 roku ekonomiści banku Goldman Sachs obliczyli, że gospodarka 15 państw strefy euro stała się największą gospodarką świata. Przyczyną jest osłabiający się dolar. W zeszłym roku PKB Stanów Zjednoczonych osiągnął ponad 13,84 bln dol., podczas gdy strefy euro prawie 8,85 bln euro. Przy kursie 1,5688 dol. za euro (według kursu z 14 marca), daje to ponad 13,88 bln dol. Euroland pobił więc USA o blisko 40 mld dol.

Wzrost gospodarczy[edytuj | edytuj kod]

Obecnie kraje starej Unii znajdują się w słabszej kondycji: ich wzrost gospodarczy waha się między 0% a 2%, ale tyle samo wynosi on na przykład w Japonii. Jednocześnie mają niski przyrost naturalny i większe ograniczenia imigracyjne niż w krajach zamożnych o mniejszym zaludnieniu. Niemcy są pierwsi na świecie pod względem wartości eksportu swoich produktów, nawet przed ludniejszą Japonią. W Szwecji, Finlandii i Danii wzrost wynosi ponad 3%. W gorzej rozwiniętych krajach nowej Unii wynosi on zwykle 4-7% (Polska), 5-8% (Słowacja) czy 8-12% (Estonia). Należy jednak zauważyć, że PKB tych krajów tuż po wprowadzeniu gospodarki rynkowej notowało gwałtowny spadek w związku z utratą rynku radzieckiego: w Polsce było to -17%, w przypadku Bułgarii nawet -40%, a poziom PKB z czasów socjalizmu odzyskała dopiero w 2003.

Dane statystyczne: Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Dane dla niektórych krajów: [1] i [2].

Państwa członkowskie
według PKB
PKB
w miliardach
$
(2007)
PKB
% UE
(2007)
Roczna
zmiana
% PKB
PKB
per capita

według PSN $
(2007)
Dług publ.
% PKB
(2007)
Nadwyż.
/ Deficyt
% PKB
(2007)
Inflacja
%
roczna
(2007)
Bezrob.
%
(marzec
2008)
 Unia Europejska [3] 15.183,4 100,0% 2,8 29.342,0 58,7 -0,9 2,2 6,7
 Niemcy 3.653,3 24,1% 2,0 35.392,4 65,0 0,0 2,0 7,3
 Francja 2.843,1 18,7% 2,0 34.139,9 64,2 -2,7 1,7 7,8
 Wielka Brytania 2.660,7 17,5% 2,9 36.568,0 43,8 -2,9 2,3 5,1
 Włochy 2.330,0 15,3% 1,8 31.022,2 104,0 -1,9 2,1 6,1
 Hiszpania 1.622,5 10,7% 3,8 30.764,5 36,2 2,2 2,6 9,3
 Holandia 862,9 5,7% 2,9 39.891,5 45,4 0,4 1,8 2,6
 Polska 631,8 4,2% 6,5 16.600,0 45,2 -2,0 2,2 7,7
 Belgia 507,1 3,3% 2,2 36.214,6 84,9 -0,2 1,9 6,9
 Szwecja 423,6 2,8% 3,3 35.729,0 40,6 3,5 1,8 5,6
 Austria 418,7 2,8% 2,8 39.846,5 59,1 -0,5 1,6 4,1
 Grecja 361,5 2,4% 3,8 30.745,4 94,5 -2,8 3,2 7,9
 Dania 302,6 2,0% 2,5 38.072,0 26,0 4,4 2,0 3,1
 Irlandia 250,2 1,6% 5,0 46.786,0 25,4 0,3 2,4 5,6
 Finlandia 225,4 1,5% 3,1 36.324,0 35,4 5,3 1,5 6,3
 Portugalia 211,7 1,4% 1,8 23.464,0 63,6 -2,6 2,5 7,4
 Rumunia 187,9 1,2% 6,5 12.285,0 13,0 -2,5 4,5 6,2
 Czechy 160,4 1,1% 4,8 24.679,0 28,7 -1,6 2,9 4,5
 Węgry 125,0 0,8% 2,8 20.700,0 66,0 -5,5 6,4 7,6
 Bułgaria 92,9 0,6% 6,0 12.252,0 18,2 3,4 5,3 5,9
 Słowacja 69,3 0,5% 8,2 19.172,0 29,4 -2,2 2,4 9,8
 Luksemburg 45,8 0,3% 4,6 84.507,0 6,8 2,9 2,1 4,5
 Słowenia 41,1 0,3% 4,5 25.266,0 24,1 -0,1 2,7 4,3
 Litwa 35,4 0,2% 7,0 16.863,0 17,3 -1,2 3,5 4,5
 Łotwa 24,1 0,2% 10,5 17.364,0 9,7 0,0 7,3 5,3
 Cypr 19,9 0,1% 3,9 31.053,0 59,8 3,3 2,1 3,7
 Estonia 19,6 0,1% 9,9 20.114,0 3,4 2,8 4,8 5,5
 Malta 6,2 0,0% 2,3 21.061,0 62,6 -1,8 2,4 5,6

Dane statystyczne: Poziom życia w Unii Europejskiej[edytuj | edytuj kod]

Stopa bezrobocia w styczniu 2009

Kraje Unii Europejskiej składającej się z 27 państw mają łącznie najwyższy na świecie produkt krajowy brutto. Pod względem dochodu na głowę mieszkańca kraje „starej” Unii są w światowej czołówce, niektóre regiony Europy, na przykład Bawaria czy Île-de-France, mają prawie dwukrotnie wyższy niż średni poziom z 27 państwami.

Tabela ilustruje wielkość produktu krajowego brutto ważonego parytetem siły nabywczej w mln euro, wielkość PKB per capita (czyli na osobę) według PSN w euro oraz % średniej UE PKB per capita według PSN dla całej Unii, a także dla każdego z krajów członkowskich, kandydujących i innych. Dane w tabeli to oficjalne informacje opracowane przez Eurostat. Pokazują sytuację z roku 2007. Wyjątkiem są dane oznaczone gwiazdką (*), które są prognozami, ale także na rok 2007. Symbol € przy nazwie kraju oznacza, że należy on do strefy euro. Źródła informacji w tabeli: dane o PKB według PSN całkowitym i per capita, dane o % średniej UE PKB per capita według PSN.

Państwa członkowskie PKB według
PSN
(w mln
euro)
PKB per capita według PSN (euro)  % średniej UE PKB
per capita

według PSN
Unia Europejska Unia Europejska 12.298.749 24.800 100
 Luksemburg 32.922 68.500 276,4
 Irlandia 157.590* 36.300* 146,3*
 Holandia 531.465 32.500 130,9
 Austria 264.327 31.800* 128,2*
 Szwecja 286.230 31.300 126,2
 Dania 166.329 30.500 122,8
 Belgia 311.075 29.300 118,1
 Finlandia 152.345 28.800 116,2
 Wielka Brytania 1.750.742 28.800 116,2
 Niemcy 2.309.811 28.100 113,2
 Francja 1.754.187 27.600 111,3
 Hiszpania 1.189.174 26.500 106,9
 Włochy 1.491.888 25.200 101,4
 Polska 506.526 25.000 95,6
 Grecja 271.207 24.300 97,9
 Cypr 18.110 23.000 92,7
 Słowenia 44.429 22.000 88,8
 Czechy 209.774* 20.300* 82,0*
 Malta 7.826 19.100 77,1
 Portugalia 196.469 18.500 74,7
 Estonia 24.006 17.900 72,1
 Słowacja 91.772 17.000 68,6
 Węgry 158.304 15.700 63,5
 Litwa 50.511 15.000 60,3
 Łotwa 32.721 14.400 58,0
 Rumunia 217.013 10.100* 40,7*
 Bułgaria 72.833 9.500 38,1
 Chorwacja 60.735 13.700* 55,1*
Kandydaci (państwa stowarzyszone)
 Turcja 776.226 10.500* 42,4*
 Macedonia 14.893* 7.300* 29,4*
Inne
 Islandia 9.957 32.000 128,9
 Norwegia 214.975 45.700 184,2
 Szwajcaria 258.793 34.000* 137,3*
 Stany Zjednoczone 11.663.689* 38.600* 155,7*
 Japonia 3.611.524* 28.300* 114,0*

W 2008 wskaźnik zamożności państwa uległ niewielkiej zmianie na korzyść Polski i wynosił m.in. dla Wielkiej Brytanii 115%; Niemiec 112,3%; Francji 105,7%; Hiszpanii 101,7%; Włoch 97,6%; Polski 54,3%[3].

Polityka gospodarcza Unii Europejskiej[edytuj | edytuj kod]

Cztery swobody i jednolity rynek[edytuj | edytuj kod]

Handel[edytuj | edytuj kod]

Handel zewnętrzny[edytuj | edytuj kod]

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Fiński koncern Nokia posiada 36% światowego rynku telefonów komórkowych. Europejskie firmy, jak France Telecom, mają udziały w sieciach telefonicznych na całym świecie. We Francji swoją siedzibę ma jeden z dwóch największych koncernów lotniczych Airbus, w Szwecji produkuje się samoloty Saab. W Europie produkuje się superszybkie pociągi (TGV firmy Alstom).

Rozwinięty też jest przemysł produkujący sprzęt gospodarstwa domowego (Bosch, Electrolux, Zanussi), chemiczny, petrochemiczny (Shell, BP), elektroniczny (Philips), farmaceutyczny, stoczniowy i spożywczy. Ważną funkcję pełnią telekomunikacyjne satelity europejskie Eutelsat i Astra, należąca do luksemburskiego SES S.A.

Przemysł motoryzacyjny[edytuj | edytuj kod]

Niemcy zajmują trzecie miejsce na świecie pod względem produkcji samochodów, cała Unia zaś pierwsze: najważniejsze motoryzacyjne koncerny europejskie to DaimlerChrysler (Mercedes-Benz, Chrysler, Maybach, także udziały w Mitsubishi), BMW, Volkswagen (do tego koncernu należą także Audi, Skoda, Seat, Bentley, Lamborghini i Bugatti), Porsche, MAN AG, PSA (Citroën i Peugeot), Renault, Fiat (także Ferrari i Iveco), Volvo AB (nadal należy do Szwedów). Montownie swoich samochodów mają także amerykański Ford (także samochody osobowe Volvo, Jaguar i DAF) i GM (Opel, Scania i Saab) oraz przedsiębiorstwa azjatyckie.

Energetyka[edytuj | edytuj kod]

Unia Europejska ujednoliciła przepisy dotyczące wytwarzania, przesyłu, dystrybucji i dostaw energii elektrycznej, wzbogacając je o przepisy dotyczące ochrony konsumentów. W celu ulepszenia i zintegrowania konkurencyjnych rynków energii w UE dyrektywą Parlamentu i Rady nr 2009/72/WE ustanowiono zasady dotyczące organizacji i funkcjonowania sektora elektroenergetycznego, otwartego dostępu do rynku, składania ofert, udzielania zezwoleń i eksploatacji systemów. W UE dużą wagę przywiązuje się do produkcji energii ze źródeł odnawialnych. Narodowe cele dotyczące udziału energii pozyskiwanej z tych źródeł w ogólnej ilości energii wytwarzanej w państwach członkowskich określono w dyrektywie 2001/77/WE. Wysiłki państw członkowskich zmierzające do realizacji celów wyznaczonych w tej dyrektywie monitoruje Komisja Europejska.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Zbudowany dzięki dotacjom unijnym Airbus A380
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Francja, Wielka Brytania i Włochy są najczęściej odwiedzanymi krajami na świecie, z czego czerpią ogromne korzyści drobni przedsiębiorcy oraz budżety tych państw, gdyż obcokrajowcy płacą podatek od towarów i usług przy wszelkich zakupach. W Austrii istnieją najdłuższe i najlepsze na świecie trasy narciarskie. Danię odwiedza co roku 5 mln turystów, czyli tyle, ile wynosi liczba mieszkańców.

Nowe technologie[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Media w Unii Europejskiej[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Finanse UE[edytuj | edytuj kod]

Wydatki UE w 2004

Budżet[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Budżet Unii Europejskiej.

Unia Europejska[4] posiada własną samodzielność finansową (od 1970 roku – od traktatu budżetowego). Źródła własne WE to:

  • cła
  • opłaty nakładane na import artykułów rolnych
  • część podatku pośredniego
  • wpłaty państw członkowskich.

Pierwsze dwa źródła stanowią ok. 14% budżetu WE, ok. 35% – wpływy z podatku pośredniego, a 51% – to wpłaty państw członkowskich. Głównym płatnikiem netto są Niemcy, a następnie Wielka Brytania. W latach osiemdziesiątych rządzący w Brytanii brytyjscy konserwatyści uzyskali rabat, ze względu na małą kwotę subwencji rolniczych. Ostatnio zrodził się pomysł stworzenia podatku europejskiego. Miałoby to być na przykład dwa punkty procentowe z podatku od towarów i usług. Wtedy najwięcej płaciłyby te kraje, w których najwięcej się konsumuje. Byłby to sposób na zmniejszenie brytyjskiego rabatu, a Niemcy, ponieważ są największą gospodarką Unii i najbardziej ludnym krajem, pozostałyby największym płatnikiem. Największym odbiorcą funduszów Unii była przez lata Hiszpania: w Madrycie wybudowano za te pieniądze na przykład metro. Francja zaś jest największym odbiorcą dotacji unijnych dla rolnictwa. Same dotacje stanowią zwrot 98% francuskiej kontrybucji brutto. Jeżeli liczyć również zyski francuskich rybaków i zyski mieszkańców Strasburga, Francja jest beneficjentem netto UE.

Państwa członkowskie Całościowa składka
w Euro
Całościowa składka
jako % całościowego budżetu UE
Całościowe wydatki
rok 2006 w Euro
Całościowe wydatki
jako % całościowego budżetu UE
 Unia Europejska 105.259.468.772 100,00% 106.575.500.000 100,00%
 Niemcy 22.218.438.941 21,11% 12.242.400.000 11,49%
 Francja 17.303.107.859 16,44% 13.496.200.000 12,66%
 Włochy 14.359.479.157 13,64% 10.922.300.000 10,25%
 Wielka Brytania 13.739.900.046 13,05% 8.294.200.000 7,78%
 Hiszpania 8.957.286.488 8,51% 12.883.000.000 12,09%
 Holandia 5.552.933.781 5,28% 2.190.400.000 2,06%
 Belgia 4.035.286.807 3,83% 5.625.100.000 5,28%
 Szwecja 2.832.862.800 2,69% 1.573.400.000 1,48%
 Austria 2.308.432.030 2,19% 1.830.100.000 1,72%
 Dania 2.130.860.212 2,02% 1.501.900.000 1,41%
 Polska 2.099.087.114 1,99% 5.305.600.000 4,98%
 Grecja 1.882.611.879 1,79% 6.833.700.000 6,41%
 Finlandia 1.544.832.284 1,47% 1.280.400.000 1,20%
 Portugalia 1.443.049.602 1,37% 3.634.800.000 3,41%
 Irlandia 1.341.281.313 1,27% 2.461.800.000 2,31%
 Węgry 1.003.119.411 0,95% 1.842.200.000 1,73%
 Czechy 932.392.859 0,89% 1.330.000.000 1,25%
 Słowacja 393.148.777 0,37% 696.200.000 0,65%
 Słowenia 299.993.572 0,29% 406.000.000 0,38%
 Luksemburg 241.439.011 0,23% 1.194.800.000 1,12%
 Litwa 221.997.405 0,21% 799.800.000 0,75%
 Cypr 144.556.416 0,14% 239.600.000 0,22%
 Łotwa 115.205.431 0,11% 402.600.000 0,24%
 Estonia 100.756.308 0,10% 300.000.000 0,28%
 Malta 57.409.269 0,05% 157.000.000 0,14%
 Bułgaria Nie była członkiem kiedy zatwierdzano budżet. Nie była członkiem kiedy zatwierdzano budżet. 360.600.000 0,34%
 Rumunia Nie była członkiem kiedy zatwierdzano budżet. Nie była członkiem kiedy zatwierdzano budżet. 693.100.000 0,65%

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Lifeintheeu.png
Unia Europejska na skróty
Wikimedia Commons

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]