Japet (księżyc)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Japet
Zdjęcie jasnej strony księżyca, wykonane przez sondę Cassini.
Zdjęcie jasnej strony księżyca, wykonane przez sondę Cassini.
Planeta Saturn
Odkrył Giovanni Cassini
Data odkrycia 25 października 1671
Charakterystyka orbity
Półoś wielka 3 560 854[1] km
Mimośród 0,0293[1]
Okres obiegu 79,33[1] d
Nachylenie do płaszczyzny Laplace'a 8,298[1]°
Długość węzła wstępującego 81,105[1]°
Argument perycentrum 271,606[1]°
Anomalia średnia 201,789[1]°
Własności fizyczne
Wymiary 1494,2 × 1498 × 1425,2 km
Masa 1,805x1021 kg
Średnia gęstość 1,08 g/cm3
Przyspieszenie grawitacyjne na powierzchni 0,223 m/s2
Prędkość ucieczki 0,572
Okres obrotu wokół własnej osi synchroniczny
Albedo 0,05-0,5
Jasność obserwowana
(z Ziemi)
10,2-11,9m
Temperatura powierzchni 100-130 K
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Japet (Iapetus, Saturn VIII) – trzeci co do wielkości księżyc Saturna, najdalszy spośród dużych lodowych księżyców planety.

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Japet został zaobserwowany po raz pierwszy przez Giovanniego Cassini w roku 1671, kiedy znajdował się po zachodniej stronie planety. Na początku następnego roku astronom bezskutecznie próbował odnaleźć go po wschodniej stronie, lecz udało mu się zaobserwować Japeta dopiero kilka miesięcy później, kiedy księżyc ponownie ukazał się po stronie zachodniej. Dopiero w 1705 r., za pomocą ulepszonego teleskopu, Cassini zdołał zaobserwować go po wschodniej stronie Saturna – po tej stronie księżyc okazał się być dużo ciemniejszy, niż po zachodniej. Uczony wysnuł wniosek, że zwraca się on stale tą samą stroną w kierunku planety, przy czym półkula widoczna po zachodniej stronie planety jest dużo jaśniejsza niż druga. Wniosek ten potwierdziły dalsze obserwacje. Ciemny obszar nazwany został na cześć astronoma Cassini Regio.

Powierzchnia[edytuj | edytuj kod]

Różnica barw obu półkul Japeta jest uderzająca. Tylna (w ruchu dookoła planety) półkula i bieguny księżyca są bardzo jasne, pokryte lodem odbijającym dużą część padającego światła i przez to dużo chłodniejsze niż druga strona. Półkula przednia jest bardzo ciemna, z czerwonawym odcieniem.

Ciemny materiał na powierzchni jest raczej materią przechwyconą z przestrzeni kosmicznej, niż pochodzącą z wnętrza obiektu. Wykazuje on podobieństwo do substancji organicznych obserwowanych na niektórych meteorytach. W strefie "ciemnej" nie widać również tak wielu kraterów meteorytowych jak w jasnej, co świadczy o stałym odnawianiu powłoki i maskowaniu śladów ewentualnych uderzeń meteorów.

Prawdopodobnym źródłem pochodzenia różnic barw na powierzchni księżyca może być odkryty w październiku 2009 roku pierścień Febe[2].

Kształt księżyca[edytuj | edytuj kod]

Zbliżenie równikowego grzbietu górskiego

Niska gęstość księżyca świadczy o tym, że zbudowany jest on w 4/5 z lodu. Księżyc jest dość duży, żeby być w równowadze hydrostatycznej i mieć kształt bliski kulistemu, jednak ze względu na spłaszczenie i niezwykły grzbiet ciągnący się wzdłuż równika, przypomina on kształtem raczej orzech włoski. Grzbiet ten ma do 13 km wysokości, 20 km szerokości i 1300 km długości. Znajduje się głównie po ciemnej stronie księżyca, z przedłużeniem w postaci kilkudziesięciokilometrowej wysokości gór po jasnej stronie. Jego pochodzenie jest nieznane, ale ze względu na dużą liczbę kraterów można stwierdzić, że jest utworem geologicznie starym.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Planetary Satellite Mean Orbital Parameters (ang.). Jet Propulsion Laboratory, 2011-12-14. [dostęp 2012-09-30].
  2. Odkryto nowy olbrzymi pierścień Saturna

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]