Epimeteusz (księżyc)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Epimeteusz
Zdjęcie bieguna południowego Epimeteusza wykonane przez sondę Cassini.
Zdjęcie bieguna południowego Epimeteusza wykonane przez sondę Cassini.
Planeta Saturn
Odkrył R.L. Walker
Data odkrycia 18 grudnia 1966
Charakterystyka orbity
Półoś wielka 151 450[1] km
Mimośród 0,0161[1]
Okres obiegu 0,695[1] d
Nachylenie do płaszczyzny Laplace'a 0,353[1]°
Długość węzła wstępującego 192,762[1]°
Argument perycentrum 88,975[1]°
Anomalia średnia 80,377[1]°
Własności fizyczne
Wymiary 135 × 108 × 105 km
Masa (5,304 ± 0,013) × 1017 kg
Średnia gęstość (0,69 ± 0,11) g/cm3
Przyspieszenie grawitacyjne na powierzchni 0,008 m/s2
Prędkość ucieczki 32 m/s
Okres obrotu wokół własnej osi synchroniczny
Albedo 0,73 ± 0,03
Jasność obserwowana
(z Ziemi)
15 m
Temperatura powierzchni 78 K
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Epimeteusz (Saturn XI) – naturalny satelita Saturna. Nazwa księżyca pochodzi od Epimeteusza, brata Prometeusza i męża Pandory w mitologii greckiej.

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Został odkryty w grudniu 1966 roku przez Richarda Walkera. Trzy dni wcześniej inny astronom, Audouin Dollfus dokonał podobnej obserwacji, odkrywając księżyc Janus. Przez dwanaście lat nie było jasne, czy zaobserwowano w rzeczywistości jeden, czy dwa księżyce. Pewność co do istnienia ich obu przyniosły dopiero zdjęcia z sondy Voyager 1, która przeleciała przez system Saturna 12 listopada 1980 roku. Właściwej interpretacji tych zdjęć dokonał zespół astronomów: J. Fountain, S. Larson, H. Reitsema i B. Smith i oni także są uznawani za odkrywców tego księżyca, podobnie jak księżyca Telesto.

Orbita[edytuj | edytuj kod]

Epimeteusz krąży ruchem prostym wokół Saturna po orbicie zbliżonej do kołowej, dzieląc ją w szczególny sposób z księżycem Janusem. W 2006 roku odkryto również delikatne pasmo pyłu (pierścień) w pobliżu wspólnej orbity księżyców.

Związek z Janusem[edytuj | edytuj kod]

Epimeteusz (na lewo) i Janus sfotografowane 20 marca 2006, dwa miesiące po zamianie orbit. Bliskość księżyców na tym zdjęciu jest złudzeniem optycznym.

Epimeteusz i nieco większy Janus dzielą (prawie) tę samą orbitę, która znajduje się w przerwie między pierścieniami F i G Saturna. Promienie orbit tych księżyców różnią się zaledwie o 50 km. Ponieważ promień zarówno Epimetusza jak i Janusa przekracza 50 km, wydawałoby się, że musi to nieuchronnie doprowadzić do zderzenia. Jednak podczas zbliżenia, wskutek oddziaływania grawitacyjnego między oboma ciałami, dochodzi do wymiany momentu pędu między nimi. Dzięki temu księżyc szybszy (o mniejszej orbicie) staje się księżycem wolniejszym (o większej orbicie), zanim dogoni współorbitalnego towarzysza. W ten sposób, paradoksalnie, przyciągające oddziaływanie grawitacyjne powoduje odepchnięcie się księżyców. W wyniku owej "wymiany orbit", która nie jest ścisłą wymianą ze względu na różnicę mas, te dwa księżyce wcale się nie mijają. Największe zbliżenie wynosi ok. 10 tys. km i zachodzi co ok. 4 lata; w jego wyniku półoś wielka orbity Epimeteusza maleje/rośnie o ok. 80 km, a (czterokrotnie masywniejszego) Janusa rośnie/maleje o 20 km.

Epimeteusz wraz Janusem, krążąc po zewnętrznej stronie pierścienia F, oraz Prometeusz od wewnętrznej strony pełnią funkcję księżyców pasterskich tego pierścienia.

Kratery[edytuj | edytuj kod]

Dwa nazwane kratery na powierzchni Epimeteusza otrzymały swoje nazwy pochodzące z mitologii greckiej w 1982 roku[2].

Krater Pochodzenie nazwy
Hilairea Hilairea, siostra Fojbe, córka Leukipposa (mitologia grecka)
Pollux Polluks, bliźniak Kastora (mitologia grecka)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Planetary Satellite Mean Orbital Parameters (ang.). Jet Propulsion Laboratory, 2011-12-14. [dostęp 2012-08-05].
  2. Kratery na Epimeteuszu(ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]