49 Huculski Pułk Strzelców
| 49 Huculski Pułk Strzelców | |
 |
|
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 1919 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Nazwa wyróżniająca | Huculski |
| Tradycje | |
| Święto | 19 lipca[1] |
| Rodowód | 15 Pułku Strzelców Polskich 40 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | płk franc. Thiery |
| Ostatni | ppłk dypl. Karol Hodała |
| Działania zbrojne | |
| I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Kołomyja |
| Podporządkowanie | 11 Karpacka Dywizja Piechoty |
| Rodzaj wojsk | piechota |
49 Huculski Pułk Strzelców – oddział piechoty Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego II RP.
Pułk stacjonował do września 1939 w Kołomyi.
Spis treści |
[edytuj] Formowanie i tradycje
Pułk powstał na bazie 15 Pułku Strzelców Polskich Armii Polski we Francji gen. Józefa Hallera, składał się w większości z ochotników pochodzących z Huculszczyzny. We wrześniu 1919 roku został przemianowany na 40 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych, a w marcu 1920 na 49 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych.
W pułku zorganizowano specjalną kompanię dla opóźnionych, która szkoliła rekrutów dla potrzeb całego DOK. Żołnierze ci wcześniej z różnych przyczyn opóźnili swoje stawiennictwo w macierzystej jednostce.
12 kwietnia 1937 I batalion otrzymał nazwę wyróżniającą Huculski Batalion Legionów Polskich, na pamiątkę walk kompanii Hucułów pod dowództwem kapitana Szarauca w Karpatach, w składzie Legionów Polskich [2]. W marcu 1938 jednostka przemianowana została na 49 Huculski Pułk Strzelców [3].
Wiosną 1939 pułk został jednostką administracyjną i mobilizującą dla I i II Huculskiego Batalionu ON.
W I rzucie mobilizacji powszechnej pułk sformował Kompanię Kolarzy Nr 62 i Kolumną Taborową Parokonną Nr 610 dla 11 Karpackiej Dywizji Piechoty oraz własny Batalion Marszowy.
[edytuj] Huculscy strzelcy
Dowódcy pułku:
- płk franc. Thiery (22 V - 31 VIII 1919)
- mjr Antoni Bartmański (1 IX 1919 - VI 1920)
- kpt. Adam Tadeusz Nadachowski (VI - 10 VII 1920)
- ppłk Staszkiewicz (10 - 12 VII 1920)
- kpt. Adam Tadeusz Nadachowski (13 VII - 20 VIII 1920)
- kpt. Szyman Kocur (20 - 25 VIII 1920)
- ppłk Łubieński (25 - 31 VIII 1920)
- mjr Baltazar Cezary Niepokojczycki (od 1 IX 1920)
- płk piech. Bernard Mond (1921-1927)
- płk SG Maksymilian Milan-Kamski (1927-1929)
- ppłk dypl. Zygmunt Grabowski (1932)
- ppłk dypl. Karol Hodała (1939)
Oficerowie pułku:
- ppłk SG Tadeusz Alf-Tarczyński (oficer nadetatowy)
- por. piech. Antoni Kasztelan
- ppłk Michał Wyrostek
- ppor. rez. Mieczysław Hołdanowicz
Podoficerowie i podchorążowie rezerwy:
- pchor. rez. Józef Biss
Obsada personalna pułku we wrześniu 1939
dowódca - ppłk dypl. Karol Hodała
- I Huculski Batalion Legionów Polskich - mjr Eugeniusz Litynski
- II batalion- mjr Michał Łapiński
- III batalion - mjr Mieczysław Stecewicz
[edytuj] Działania zbrojne
Pułk we wrześniu 1939 wchodził w skład 11 Karpackiej Dywizji Piechoty, bronił pozycji na linii Wisłoki, Wisłoka oraz Sanu.
1 września 49 pułk został detaszowany do 53 Pułku strzelców, gdzie następnie oba pułki już w składzie 11 Karpackiej Dywizji Piechoty walczyły w zgrupowaniu Armii Karpaty.
10 września w miejscowości Błażowa wchodzący w skład pułku pluton pod dowództwem ppor. Edmunda Szczota w zasadzce napadł na kolumnę samochodów eliminując z niej 11 członków sztabu niemieckiego oraz zdobywając na nieprzyjacielu rozkazy i ważne plany działania.
Podczas przebijania się zgrupowania z Przemyśla do Lwowa 14 września pułk ten wraz z 53 pułkiem strzelców, w nocnej akcji opodal Sądowej Wiszni zaatakował przy użyciu bagnetów sztab i jeden z batalionów doborowego niemieckiego pułku zmotoryzowanego SS-Standarte Germania (jeden z trzech pułków Waffen SS w 1939 - obok SS-Leibstandarte Adolf Hitler i SS-Standarte Totenkopf) i rozbił je w ciągu niecałej pół godziny[4].
19 września 1939 część oddziału dotarła do Lwowa a następnie kapitulowała przed Armią Czerwoną.
 |
 |
[edytuj] Symbole pułkowe
Odznaka
8 listopada 1928 roku Minister Spraw Wojskowych, Marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 49 pp [5]. Odznaka o wymiarach 39x39 mm ma kształt krzyża. Na górnym ramieniu, emaliowanym żłobkowo na czerwono, nałożona miniatura orła wojskowego, na bocznych ramionach pokrytych białą emalią wpisano nazwy pól bitewnych z roku 1920 CHORUPAŃ MŁAWA, na dolnym pokrytym niebiesko biało czerwoną emalią - miniatura odznaki 18 DP. Środek odznaki stanowi okrągła tarcza w otoku wieńca laurowego pokryta granatową emalią, na której wpisano numer 49. Pola między ramionami wypełniają złote promienie. Oficerska - trzyczęściowa, wykonana w srebrze, na rewersie numerowana. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[6].
Barwy i umundurowanie
Głównymi elementami ubioru żołnierzy 11 Karpackiej Dywizji Piechoty w tym 49 pułku strzelców był kapelusz huculski, pióra do rogatywki garnizonowej, peleryna typu podhalańskiego oraz emblemat. W przypadku różnych ważnych rocznic i wizyt w mundurach pułku huculskiego występował również Batalion Stołeczny (kompania reprezentacyjna). W porównaniu do strzelców podhalańskich w orkiestrze pułku huculskiego nie było kobziarzy.
Od 1936 roku żołnierze pułku nosili do munduru specjalne huculskie kapelusze[7]
Przypisy
- ↑ Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
- ↑ Dz. Roz. M.S.Wojsk. z 1937, Nr 3, poz. poz. 42.
- ↑ Dz. Roz. M.S.Wojsk. z dnia 4 marca 1938, Nr 2, poz. 24.
- ↑ Według płk. B. Prugar-Ketlinga w artykule Bronisław Prugar-Ketling. Działania 11 Karpackiej Dywizji Piechoty - wrzesień 1939. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3, s. 257-258, 1957. Warszawa: Wydawnictwo MON.
- ↑ Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. z 8.11.1928 r., Nr 31, poz. 338.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 89.
- ↑ Leonard Ratajczak: Historyczny rodowód polskiego ceremoniału wojskowego. s. 103.
[edytuj] Bibliografia
- Bronisław Prugar-Ketling, "Aby dochować wierności".
- Aleksander Smoliński, Ciekawe dzieje barwy 49 Huculskiego Pułku Strzelców z lat 1937 – 1939, Pro memoria, styczeń 2004.
- St. Komornicki, Z. Bielecki, W. Bigoszewska, A. Jońca: Barwa i broń Wojska Polskiego 1939-1945, Barwa i broń, Warszawa 1990.
- Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny „W”. Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Pruszków 1995, ISBN 83-85621-87-3, s. 39.
- Wojciech B. Moś, Strzelcy Podhalańscy 1918-1939, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1989, ISBN 83-03-02544-9, s. 59-63.
- archiwalne zdjęcia żołnierzy 49hps, lista nazwisk związanych z pułkiem, [1]
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
- Leonard Ratajczak: Historyczny rodowód polskiego ceremoniału wojskowego. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. ISBN 8311065063.
|
|||||||||||||||||||||||
