Kodeks 059

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Vindobonensis Pap. G. 39779, 36112
Uncial 059 (Mk 15,29-33).JPG

Fragment 059 z tekstem Mk 15,29-33
Rodzaj Kodeks majuskułowy
Numer 059, 0215
Zawartość Ewangelia Marka
Data powstania IV/V wiek
Język grecki
Miejsce przechowywania Austriacka Biblioteka Narodowa
Rozmiary 15 × 11 cm
Typ tekstu tekst mieszany
Kategoria III
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła el:Κώδικας 059 w Wikiźródłach
Manuskrypty Nowego Testamentu: papirusy, majuskuły, minuskuły, lekcjonarze

Kodeks 059 (Gregory-Aland no. 059), ε 09 (Soden)[1]grecki kodeks uncjalny Nowego Testamentu z tekstem Ewangelii według Marka, paleograficznie datowany na IV/V wiek. Do tego samego kodeksu należała karta oznakowana symbolem 0215. W końcu XIX wieku oba fragmenty sprowadzone zostały do Wiednia, gdzie są odtąd przechowywane. Jest cytowany w krytycznych wydaniach greckiego Nowego Testamentu. Tekst został zaliczony do III kategorii Alanda.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Zachowały się fragmenty różnych dwóch kart kodeksu. Według rekonstrukcji oryginalne karty miały rozmiar 15 na 11 cm. Tekst jest pisany jedną kolumną na stronę, 19 linijek w kolumnie (według rekonstrukcji)[2][3]. Atrament jest koloru brunatnego[4].

Fragment 059 przekazuje tekst Ewangelii według Marka 15,29-38[3]. Rozmiary fragmentu wynoszą 10,8 na 9,6 cm[4]. Z tego samego rękopisu pochodzi fragment karty oznakowanej pod symbolem 0215, zawierającej tekst Mk 15,20-21.26-27 i przechowywanej w tej samej bibliotece pod numerem Pap. G. 36112[2]. Fragment ma rozmiary 5,3 na 5,6 cm[3].

Z paleograficznego punktu widzenia kodeks jest dobrym przykładem „biblijnej uncjały”. Kształty liter przypominają wczesne wielkie kodeksy[5]. Zachodzą pewne nieregularności w wysokości liter oraz odstępów między literami[5]. Pionowe linie liter są z reguły grubsze od kresek poziomych. Wśród liter wyróżnia się pod względem kształtu epsilon, którego środkowa pozioma kreska pisana jest blisko górnego łuku litery[5].

Stosuje dierezę nad literą iota[5]. Stosuje punktację.

Nomina sacra pisane są skrótami: ΧΣ dla Χριστος (Chrystus), ΙΣ dla Ιησους (Jezus), ΘΣ dla θεος (Bóg). Według rekonstrukcji oryginalny kodeks stosował również skrót ΙΗΛ dla Ισραηλ (Izrael), w utraconej części karty[4]. 059 stosuje staurogram w siódmej linijce strony recto[4]. Niektóre wyrazy na końcu linii są skracane, skrót jest oznakowany przy pomocy ligatur[5].

Tekst[edytuj | edytuj kod]

Grecki tekst kodeksu Kurt Aland zaklasyfikował do kategorii III[2], co oznacza, że jego tekst został skażony przez obce naleciałości, ale jest ważny dla poznania historii tekstu Nowego Testamentu[6].

Na stronie verso fragmentu 059 w linijce 10 w partii uszkodzonej Karl Wessely rekonstruował wariant εις (do), natomiast według Stanleya oraz Wendy Porter oryginalny tekst zawierał wariant τις (kto)[7].

W Marku 15,34 przekazuje wariant ηλι (Eli, Boże mój), w czym jest zgodny z Kodeksem Bezy, Kodeksem Koridethi, minuskułem 565 oraz starołacińskimi rękopisami. Pozostałe rękopisy przekazują wariant ελωι (Eloi, Boże mój). Wariant kodeksu uważany jest za niepoprawny przez krytyków tekstu Nowego Testamentu[8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fragment 0215 z tekstem Marka 15,20-21

Nieznane jest miejsce, w którym powstał kodeks[5][4]. Sugerowany jest Egipt, gdzie zostały odkryte fragmenty 059 i 0215[9]. Fragment 059 trafił do Wiednia w końcu XIX wieku, nabył go Joseph von Karabacek dla cesarskiej biblioteki. Gregory widział go w 1887 roku[10].

Wiek kodeksu jest szacowany w oparciu o paleograficzne porównania z innymi rękopisami o ustalonej dacie i zwykle jest to od połowy IV wieku do połowy V wieku. C.R. Gregory datował go na IV wiek[10]. Stanley i Wendy Porter datują kodeks na IV wiek ze względu na podobieństwo do P.Vindob. G 19888 i P.Vindob. G 39782[5]. Pasquale Orsini datuje kodeks na koniec IV wieku[9]. Instytut Badań Tekstu Nowego Testamentu datuje go na wiek IV/V[2][3].

C.R. Gregory opublikował tekst 059 w 1900 roku, w oparciu o transkrypcję nadesłaną mu przez Karla Wessely[11]. Gregory wciągnął go na listę rękopisów Nowego Testamentu. W 1908 roku dał mu numer 059[1]. W 1912 roku Wessely opublikował faksymile fragmentu[12].

Tekst 0215 opublikował Peter Sanz w 1946 roku[5]. Kurt Aland wciągnął go na listę rękopisów Nowego Testamentu w 1953 roku pod numerem 0215[13]. W 26 wydaniu Nestle-Alanda, wydanym w 1979 roku, 0215 został uznany za część tego samego rękopisu co 059[14].

Guglielmo Cavallo opublikował nowsze wydanie facsimile obu fragmentów[15]. Stanley E. Porter i Wendy J. Porter opublikowali facsimile oraz rekonstrukcję tekstu obu fragmentów. Fragmenty kodeksu badał Pasquale Orsini[16].

W 27 wydaniu Nestle-Alanda 059 został zaliczony do rękopisów cytowanych w pierwszej kolejności, co oznacza, że każdy jego wariant odbiegający od tekstu rezultatywnego jest odnotowywany w aparacie krytycznym[17].

Fragment 059 przechowywany jest w Austriackiej Bibliotece Narodowej, pod numerem katalogowym Pap. G. 39779. Fragment 0215 przechowywany jest pod numerem Pap. G. 36112[2][3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Gregory 1908 ↓, s. 38.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Aland i Aland 1995 ↓, s. 119.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 INTF: Kodeks 059 (GA). W: Liste Handschriften [on-line]. Münster Institute. [dostęp 2012-01-26].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Porter i Porter 2008 ↓, s. 111.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 Porter i Porter 2008 ↓, s. 109.
  6. Aland i Aland 1995 ↓, s. 106, 159.
  7. Porter i Porter 2008 ↓, s. 115.
  8. NA26 1991 ↓, s. 145.
  9. 9,0 9,1 Kodeks 059. LDAB.
  10. 10,0 10,1 Gregory 1900 ↓, s. 73.
  11. Gregory 1900 ↓, s. 74.
  12. Karl Wessely, Griechische und koptische Texte theologischen inhalts, Studien zur Paläographie und Papyruskunde (Leipzig 1912); reprint (Amsterdam 1966), s. 243, no. 186.
  13. Aland i Aland 1995 ↓, s. 74.
  14. NA26 1991 ↓, s. 694.
  15. Cavallo 1967 ↓, s. pl. 46b.
  16. P. Orsini, Manoscritti in maiuscola biblica. Materiali per un aggiornamento, Cassino, Edizioni dell'Università degli Studi di Cassino, 2005 (Collana scientifica, Studi Archeologici, Artistici, Filologici, Letterari e Storici), 28.
  17. NA27 2001 ↓, s. 58*.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wydania tekstu
  • Karl Wessely, Griechische und koptische Texte theologischen inhalts, Studien zur Paläographie und Papyruskunde (Leipzig 1912); reprint (Amsterdam 1966), s. 243, no. 186.
  • Guglielmo Cavallo: Ricerche sulla maiuscola biblica. Firenze: Le Monnier, 1967, s. Plate 46b.
Krytyczne wydania NT
  • E. Nestle K. Aland (pod red.): Novum Testamentum Graece (wyd. 26). Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1991. ISBN 3-438-05100-1. [NA26]
  • Eberhard et Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: B. et K. Aland, J. Karavidopoulos, C.M. Martini, B.M. Metzger. Wyd. 27. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2001. [NA27]
Introdukcje do krytyki tekstu NT
Inne opracowania