Kodeks Athous Lavrensis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kodeks Ławry Atoskiej
Oznaczenie Ψ
Rodzaj kodeks majuskułowy
Numer 044
Zawartość cztery Ewangelie
Data powstania IX wiek
Język grecki
Miejsce przechowywania Wielka Ławra
Rozmiary 21 × 25,3 cm
Typ tekstu tekst mieszany, eklektyczny
Kategoria III
Manuskrypty Nowego Testamentu: papirusy, majuskuły, minuskuły, lekcjonarze

Kodeks Ławry Atoskiej, łac. Codex Athous Lavrensis (Gregory-Aland no. Ψ albo 044), δ 6 (Soden) – grecki kodeks uncjalny Nowego Testamentu, paleograficznie datowany na IX albo X wiek. Tekst jest eklektyczny i mieszany.

Kodeks przechowywany jest w klasztorze Wielka Ławra (B' 52), na górze Athos[1].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Kodeks zawiera 261 pergaminowych kart (21 na 25,3 cm), z tekstem Ewangelii, Dziejów Apostolskich, Listów powszechnych i Listów Pawła. Tekst pisany jedną kolumną na stronę, 31 linijek w kolumnie[1]. Rozmiary tekstu 15 cm by 8,7 cm[2]. Pisany niewielką uncjałą. Stosuje przydechy i akcenty. Zawiera listy κεφαλαια, stosuje podział ewangelicznego tekstu według Sekcji Ammoniusza (w Marku 233), z odniesieniami do Kanonów Euzebiusza, na marginesie oznakowane są teksty używane do czytań liturgicznych. Zawiera noty muzyczne – neumy i jest jednym z najstarszych rękopisów zawierających neumy[2].

Tekst Ewangelii Mateusza, Ewangelii Marka 1,1-9,5 i jedna karta Listu do Hebrajczyków zostały zagubione. Listy powszechne są w niezwykłym porządku (1 Pt, 2 Pt, Jk, 1 J, 2 J, 3 J, Jd)[3].

Tekst[edytuj | edytuj kod]

Grecki tekst kodeksu przekazuje tekst aleksandryjski, z wielką liczbą bizantyńskich[3] oraz pewną liczbą zachodnich naleciałości. Kurt Aland zaklasyfikował go do Kategorii III[1].

Brak tekstu Jan 7,53-8,11[4]. Brak również wierszy Mk 11,26, 15,28[2]. Zawiera dwa zakończenia w Ewangelii Marka, przy czym krótsze zakończenie umieszczone zostało przed dłuższym, podobnie jak w Codex Regius[3]. Posiada nieco unikatowych, sobie tylko właściwych wariantów tekstowych.

Warianty tekstowe

Marek 9,49

Zawiera unikatowy wariant θυσια αναλωθησεται (ogniem spalony) zamiast αλι αλισθησεται (solą osolony)[5].

Marek 10,7

και προσκολληθησεται προς την γυναικα αυτου (i połączy się ze swoją żoną) ominięty, podobnie jak w kodeksach Sinaiticus, Vaticanus, 892, 48, syrs, goth[6].

Marek 10,19

fraza μη αποστερησης opuszczona, podobnie jak w rękopisach Vaticanus (dodane przez drugiego korektora), Cyprius, W, f1, f13, 28, 700, 1010, 1079, 1242, 1546, 2148, 10, 950, 1642, 1761, syrs, arm, geo[7]. Opuszczenie to jest charakterystyczne dla rękopisów tekstu cezarejskiego.

Dzieje 15,23

Zawiera jedną z najdłuższych lekcji tego wiersza γραψαντης επιστολην δια χειρος αυτων εχουσαν τον τυπον τουτον. Inne rękopisy mają:
γραψαντης δια χειρος αυτων\mathfrak{P}^{45}, \mathfrak{P}^{74}, א*, A, B, copbo
γραψαντης δια χειρος αυτων ταδε – אc, E, (33), Byz, syrh
γραψαντης δια χειρος αυτων επιστολην περιεχουσαν ταδε – C, ar, c, gig, w, geo
γραψαντης επιστολην δια χειρος αυτων περιεχουσαν ταδεD, d
γραψαντης δια χειρος αυτων επιστολην και πεμψαντες περιεχουσαν ταδε – 614.[8]

Dzieje 20,28

Zawiera wariant του κυριου (Pana) razem z rękopisami \mathfrak{P}^{74}, A, C*, D, E, 33, 36, 453, 945, 1739, 1891. Rękopisy aleksandryjskiej tradycji zawierają του Θεου (Boga), podczas gdy bizantyjskie rękopisy mają του κυριου και του Θεου (Pana i Boga)[9][10].

1 Tymoteusza 3,16

Jest jednym z najstarszych rękopisów wspierających wariant θεος εφανερωθη (Bóg objawiony)[2].

Historia badań rękpopisu[edytuj | edytuj kod]

Rękopis został odkryty przez C. R. Gregory 26 sierpnia 1886 roku, który sporządził pierwszy jego opis. W 1892 roku widział go i powierzchownie zbadał J. Rendel Harris, który poszukiwał rękopisów Septuaginty. Von Goltz i Wobbermin skolacjonowali tekst Dziejów, Listów powszechnych oraz Listów Pawłowych dla Hermann von Soden. Następnie kodeks był badany przez Kirsopp Lake w 1899 roku, który dokładnie zbadał tekst Ewangelii Marka i dokonał pełnej jego transkrypcji. Ponadto skolacjonował tekst Ewangelii Łukasza oraz Jana. W ogóle nie badał tekstu Dziejów ani Listów ponieważ według opinii von Sodena ich tekst niczym się nie wyróżnia. W 1903 roku Lake opublikował tekst Ewangelii Marka 9,5-16,20, oraz skolacjonowany tekst Ewangelii Łukasza, Jana, oraz Listu do Kolossan w Studia Biblica et Ecclesiastica[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 118. ISBN 978-0-8028-4098-1. (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 C. R. Gregory, „Textkritik des Neuen Testaments“, J.C. Hinrichs’she Buchhandlung: Leipzig 1900, vol. 1, p. 94.
  3. 3,0 3,1 3,2 Bruce M. Metzger, Bart D. Ehrman, The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption and Restoration, Oxford University Press, 2005, s. 84-85.
  4. NA26, p. 273.
  5. NA26, p. 121.
  6. UBS3, s. 164.
  7. UBS3, s. 165.
  8. NA26, p. 366.
  9. NA26, p. 384.
  10. Więcej wariantów tego wiersza: Warianty tekstowe Dziejów Apostolskich.
  11. Kirsopp Lake, Texts from Mount Athos, Studia Biblica et Ecclesiastica, 5 (Oxford 1903).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Kirsopp Lake, Texts from Mount Athos, Studia Biblica et Ecclesiastica, 5 (Oxford 1903), s. 89-185.
  2. Kirsopp Lake, The Text of Codex Ψ in St. Mark, JTS I (1900), s. 290-292.
  3. C. R. Gregory, Textkritik des Neuen Testaments, Hinrichs: Leipzig 1900, Bd. 1, s. 94-95.
  4. M.-J. Lagrange, La critique rationnelle (Paris, 1935), s. 109 f.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]