Lista dzieł El Greca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pokłon Trzech Króli pierwszy obraz wenecki z 1575

Lista dzieł El Greca – lista dzieł El Greca – malarza, rzeźbiarza i architekta hiszpańskiego pochodzenia greckiego, jednego z najwybitniejszych przedstawicieli manieryzmu.

Twórczość El Greca związana jest z późnym manieryzmem. Jego obrazy miały typowe cechy epoki i odznaczały się głęboką religijnością, mistycyzmem i egzystencjalnym niepokojem.

Większość źródeł nie pozwala na dokładne określenie liczby stworzonych przez El Greca dzieł. Na podstawie sporządzanych przez historyków sztuki katalogów można określić, że było ich od 174 (według pierwszego katalogu Manuela Cossío z 1908 roku) do 235 i 385 dzieł (według kolejnych wydań jego prac, z których ostatnie pochodziło z 1928 roku). Niemiecki historyk sztuki August L. Mayer w pracach wydawanych w latach 1911–1931 podawał od 191 do 357 prac, w tym 145 różnych wariantów. W latach 1950–1970 José Camón Aznar skatalogował 803 prace El Greca. Harold Wethey w swojej monografii wymienia 285 dzieł, zaś José Gudiol 312[1][2]. Duża część prac powstała w pracowni El Greca, a wiele dzieł było kopiowanych przez jego uczniów i naśladowców, w tym przez jego syna Jorge Manuela. Największą trudność historykom sztuki sprawia datowanie obrazów El Greca, ponieważ malarz przeważnie nie opatrywał swoich dzieł datą. Pomocny dla ustalenia chronologii jego dzieł jest sposób sygnowania obrazów i proces zmian, jakim ulegał podpis malarza z biegem czasu.

Okres kreteński[edytuj | edytuj kod]

Historycy sztuki w większości uznają obrazy Zaśnięcie Marii i Święty Łukasz malujący Marię z Dzieciątkiem za pierwsze ważne dzieła El Greca[3][4]. Oba powstały jeszcze na Krecie, gdzie artysta dorastał i stawiał pierwsze kroki w sztuce, rysując ikony. Tradycyjne wykształcenie w ramach malarstwa ikonowego widoczne jest w kilku pierwszych pracach. Oba wymienione wyżej obrazy malowane temperą na desce są sygnowane CHEIR DOMENIKOU. Również dwie kolejne prace, Pokłon Trzech Króli i Tryptyk modeński były sygnowane w ten sam sposób. Harold Wethey – jeden z pierwszych historyków sztuki, który skatalogował dzieła El Greca – wysunął hipotezę, iż w tym samym czasie działał inny artysta o imieniu Domenikos i to on jest autorem tych dzieł[5][6]

Obrazy z pola zaznaczonego kolorem mają podważaną atrybucję
Obrazy z pola zaznaczonego kolorem nie występują w katalogu Gudiola
Obrazy zaznaczone link= T są wymieniane w katalogu jako dzieła El Greca
Okres kreteński
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Rozmiar
(cm)
Kolekcja Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Mayer Wethey Davies Hänsel Marías Kolekcja Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
Davies
2004
Hänsel
2012
Marías
2013
1 Zaśnięcie Marii (brak datowania) 1567 1567 1566 61,4 x 45 Kościół św. Mikołaja w Ermupoli link= T link= T Obraz odkryty w 1982 roku, nie występuje we wcześniejszych monografiach
2 Święty Łukasz malujący Marię z Dzieciątkiem (brak datowania) 1567 (1560-67) 1565 (1560-67)[7] 41,6 x 33 Muzeum Benaki w Atenach link= T
nr kat. 1
?
nr kat. X-400
link= T
nr kat. 1
link= T link= T tempera i pozłota na płótnie naciągniętym na deskę

Okres wenecki (1567–1570)[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec 1566 roku El Greco sprzedał wykonaną przez siebie ikonę pt. Pasja, a za otrzymane pieniądze wiosną lub wczesnym latem 1567 roku wyjechał do Wenecji. Zachował się list z 18 sierpnia 1568 roku, w którym wspomniane jest dostarczenie serii rysunków Manolisowi Dakyprisowi, które miały być przekazane Giorgiowi Siderisowi z Krety, kartografowi znanemu jako Calapodas[8]. W Wenecji El Greco namalował serię obrazów w stylu naśladującym ówczesnych najważniejszych artystów: Tycjana, Tintoretta oraz Jacopa Bassana. Zamiast deski zaczął używać płótna, ale z braku zamówień malował głównie małe obrazy. Pierwszą pracą, w której porzucił postbizantyjski styl na rzecz europejskiego malarstwa z łacińską tradycją był Tryptyk modeński. W Wenecji El Greco namalował od 6 do 17 obrazów.

Okres wenecki (1567)
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Rozmiar
(cm)
Kolekcja Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Mayer Wethey Lassaigne Davies Hänsel Marías Kolekcja Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
Davies
2004
Hänsel
2012
Marías
2013
3 Pokłon Trzech Króli (1550-75) (1567-69) 1567 (1565-67)[9] 40 x 45 Muzeum Benaki w Atenach link= T ?
nr kat. X-1
link= T link= T wg Wethey'a: autor Master Domenikos
4 Pokłon Trzech Króli (1550-75) 1570 45 x 52 Museo Lázaro Galdiano ?
nr kat. X-2
wg Wethey'a: autor Master Domenikos
5 Pokłon Trzech Króli (1550-75) Lozanna
kolekcja prywatna
?
nr kat. X-3
wg Wethey'a: autor Master Domenikos
6 Tryptyk modeński
Zwiastowanie
Napomnienie Adama i Ewy(tył – prawe skrzydło)
Widok góry Synaj - (tył – środek)
Chrzest Chrystusa (przód – prawe skrzydło),
Pokłon pasterzy (przód – lewe skrzydło),
Koronacja chrześcijańskiego rycerza
(brak
datowania)
(1561-65) (1560-65) (1568-69) (brak
datowania)[10]
37 x 23,8
część środkowa

24 x 18
skrzydła
Galleria Estense
Modena
link= T ?
nr kat. X-54
link= T link= T[11] link= T
7 Ostatnia Wieczerza (1567-68) 1568 51,5 x 42,9 Pinacoteca Nazionale di Bologna ?
nr kat. X-112
link= T link= T wg Wethey'a: autor Master Domenikos[12]
8 Złożenie do grobu ok. 1560 1570 (1568-70)[13] 41,6 x 33 Galeria Narodowa w Atenach link= T link= T
9 Pokłon pasterzy (1570-80) 1567 (1569-70) (1568-69)[14] 63,5 x 76 J.F. Willumsens Museum
Frederikssund
?
nr kat. X-8
link= T Wethey atrybucję przypisuje artystom skupionych wokół szkoły weneckiej
10 Pokłon pasterzy (z 1570) (brak
datowania}
1565 1570 1572 114 x 105 The Duke of Buccleuch Collection link= T link= T link= T link= T Obraz znajduje się w Boughton House[15]
11 Pokłon pasterzy (brak
datowania}
(1570-75)[16] 25 x 17 San Diego Museum of Art ?
nr kat. X-10
link= T
12 Góra Synaj (brak
datowania)
(1570-72) (1570-72) 1570[17] 41 x 47,5 Muzeum Historyczne na Krecie link= T ?
nr kat. X-157
link= T link= T
13 Wypędzenie przekupniów ze świątyni (Waszyngton) przed 1570 (1599-1604) (1560-65) (1566-71) (1571-71) 1570 ok. 1570[18] 65,4 x 83,2 National Gallery of Art link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
14 Pieta 1570 (1577-80) (1570-72) 1570 (1565-70) (1565-70)[19] 28,9 x 20 Philadelphia Museum of Art link= T link= T link= T link= T link= T link= T
15 Święty Franciszek otrzymujący stygmaty 1570 1560 1570 1560 28,8 x 20,6 Museo d'arte della fondazione Pagliara link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
16 Święty Franciszek otrzymujący stygmaty ok. 1570 1560 29 x 20 Museo di Capodimonte link= T link= T
17 Ucieczka do Egiptu 1570 (1565-70) 1569 ok. 1570[20] 15,9 x 21,6 Prado link= T link= T link= T link= T link= T link= T Lassaigne datuje obraz na lata 1561-1565[21]
18 Chrystus uzdrawiający ślepca 1570 (1568-70) 1565 (1567-69) 1565 1571 (1565–70) 65,6 × 84 Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie link= T link= T link= T link= T link= T link= T
19 Święty Franciszek otrzymujący stygmaty (Bergamo) (1567-70) (1570-80)[22] 40,9 x 53,3 Accademia Carrara ?
nr kat. X-256
link= T

Okres rzymski (1570–1576)[edytuj | edytuj kod]

W 1569[23] lub w 1570[24][25] El Greco przybył do Rzymu. W drodze do Wiecznego Miasta zatrzymał się w kilku miejscowościach m.in. w Weronie, Mantui, gdzie oglądał freski Giulia Romano, Florencji, Perugii, Reggio, gdzie w kaplicy kościoła św. Prospera oglądał dzieła Correggia Święta Noc i Matka Boska z Dzieciątkiem, św. Katarzyną i św. Sebastianem. Twórczość Correggia wpłynęła na jego późniejsze obrazy[26]. O pobycie w Rzymie dowodzi list polecający z 16 listopada 1570 od Giulia Clovia adresowany do mecenasa, kardynała Alessandra Farnase. Według Hänsela, El Greco z wdzięczności za protekcję Clovia, namalował jego portret, który jest uważany za najstarszy zachowany portret wykonany przez artystę[24][27]. El Greco przebywając na dworze księcia Farnase uczestniczył w dekorowaniu jego willi w Caprarola. Pobyt w Rzymie umożliwił mu poznanie wielu znaczących mecenasów rzymskich m.in. humanisty i bibliotekarza Fulvio Orsiniego, który w swojej kolekcji posiadał siedem jego obrazów. W Rzymie, malarz podjął popularny wówczas temat Chłopca zapalającego świeczkę, malując kilka jego wersji. Poza wspomnianym iluminacyjnym motywie, El Greco namalował szereg portretów, które miały mu pomóc w uzyskaniu uznania w licznym kręgu rzymskich artystów.

Okres rzymski
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Rozmiar
(cm)
Kolekcja Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Mayer Wethey Lassaigne Hänsel Marías Kolekcja Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
Davies
2004
Hänsel
2012
Marías
2013
20 Wypędzenie przekupniów ze świątyni (z Minneapolis) (1570-75) (1570-75) 1572 (1570-75) 1572 1570[28] 116 x 149,9 Minneapolis Institute of Arts link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
21 Pieta (1570-75) 1577 (1574-76) 1575 66 x 48 Hispanic Society of America link= T link= T link= T link= T link= T link= T
22 Chrystus uzdrawiający ślepca (1570-75) (1571-76) 1570 (1570-750 (1571-72) 50 x 61 Galleria Nazionale di Parma link= T link= T link= T link= T link= T link= T Lassaigne datowanie: (1567-1569)
23 Chrystus uzdrawiający ślepca (1570-75) (1577-78) 1570[29] 119.4 × 146.1 Metropolitan Museum of Art link= T link= T link= T link= T
24 Zwiastowanie (z Prado) (1570-75) 1577 (1570-75) 1575 1572 1570[30] 26 x 19 Prado link= T link= T link= T link= T link= T link= T
25 Zwiastowanie (z Madrytu) (1570-75) (1570-75) ok.1576[31] 117 x 98 Muzeum Thyssen-Bornemisza link= T link= T link= T
26 Zwiastowanie (z Barcelony) (1570-75) (1570-75) 107 x 93 była kolekcja Julia Muñoza[a] link= T link= T link= T
27 Chrystus na krzyżu (1570-75) 1580 28 x 19 Madryt
kol. prywatna
Gregorio Maraňona
?
X-66
link= T
28 Chłopiec zapalający świeczkę (1570-75) (1571-76) (1570-75) 1575 1572 (1570-72)[32] 60,5 x 50,5 Museo di Capodimonte link= T link= T link= T link= T link= T link= T
29 Chłopiec zapalający świeczkę (1570-75) (1570-75) 61 x 51 Nowy Jork
kol. prywatna
Charles S. Payson
link= T link= T link= T link= T
30 Bajka (1570-75) (1570-75) 1580[33] 50 x 64 Prado link= T link= T link= T link= T link= T
31 Portret Giulia Clovia ok.1570 (1571-73) 1570 1570 ok.1570 1572 (1571-72)[34] 58 x 86 Museo di Capodimonte link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T Vallentin datuje obraz na rok 1569[35]
32 Portret mężczyzny z rodziny Oddi 1570 Nowy Jork
kol. prywatna
Knoedler&Co
link= T
33 Stary mężczyzna trzymający czapkę 1573 Londyn
kolekcja
prywatna
link= T
34 Portret mężczyzny (1570-75) 1576 1570 1574 (1570-75)[36] 116 x 98 Państwowe Muzeum Sztuki w Kopenhadze link= T link= T link= T link= T link= T
35 Portret Charles'a de Guise 1572 1572[37] 178,5 x 94,5
202 x 117,5[38]
Kunsthaus Zürich link= T
36 Portret Vincentia Anastagiego ok.1575 (1571-77) 1576 (1571-76) 1575 (1571-76)[39] 188 x 126,7 Frick Collection link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T

Okres hiszpański[b][edytuj | edytuj kod]

Adoracja imienia Jezus Pierwszy obraz El Greca w Hiszpanii.

Pod koniec 1575 roku lub w 1576, El Greco pojawił się w Madrycie. Głównym powodem była chęć znalezienia się wśród artystów zatrudnionych do dekorowania powstającego na zlecenia króla kompleksu klasztorno-pałacowego – Escorialu. Otrzymanie takiego zlecenia dawało nie tylko duże korzyści finansowe, ale także rozgłos. El Greco mimo protekcji m.in. Luisa de Castilla[40] nie został zatrudniony. Wyjechał do Toledo, gdzie przyjął zlecenie na wykonanie ołtarza głównego dla tamtejszego klasztoru Santo Domingo el Antiguo. Miało to być tymczasowe zajęcie w drodze do kariery na dworze królewskim. By ukazać swój talent i zaskarbić względy króla namalował dla niego obraz pt. Adoracja imienia Jezus. 11 czerwca 1579 roku nadarzyła się okazja do zaprezentowania pracy królowi, który przybył do Toledo na obchody święta Bożego Ciała. Filip II przebywał w mieście do 20 czerwca; zatrudnił dwóch rzeźbiarzy: Włocha Pompeo Leoniego i Juana Bautistę Monegra. Kilka miesięcy przed przybyciem władcy do Toledo zmarł jego malarz nadworny Juan Fernández de Navarrete zwany El Mudo i ten wakat chciał zająć El Greco[41]. Filip po obejrzeniu innowacyjnego płótna zlecił mu namalowanie obrazu do retabulum bazyliki w Escorialu pt. Męczeństwo świętego Maurycego. Niestety dzieło artysty nie doczekało się uznania w oczach monarchy i tym samym droga do Escorialu i królewskich zleceń zamknęła się. El Greco już na zawsze pozostał w Toledo, ale jego renoma za sprawą dzieła pt. Obnażenie z szat zwanego jako Expolio była już ugruntowana.

1576–1579[edytuj | edytuj kod]

Okres hiszpański (1576-1579)
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Rozmiar
(cm)
Kolekcja Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Mayer Wethey Lassaigne Davies Hänsel Marías Kolekcja Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
Davies
2004
Hänsel
2012
Marías
2013
37 Adoracja Imienia Jezus (1576-79) (1582-86) 1578 późne
1570
późne
1570
(1579-82) późne
1570[42]
55,1 x 33,8 National Gallery w Londynie link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
38 Adoracja Imienia Jezus (1576-79) 1580 1579 (1576-77) (1577-79) (1577-79) (1579-82) 140 x 110 Escorial link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
39 Święty Sebastian (1577-78) (1577-80) (1577-78) (1577-78) (1577-78) 1579 191 x 152 Katedra św. Antonina z Pamiers w Palencji link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
40 Chrystus na krzyżu adorowany przez donatorów (1576-79) (1584-86) 1580 (1580-90) 1580 ok.1580 (1577-80) brak
datowania[43]
260 x 171[c] Luwr link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
41 Portret szlachcica z ręką złożoną na piersi (1576-79) (1578-80) (1578-80) 1580 1579 (1583-85) 1580[44] 81 x 66 Prado link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T (1577–1584) wg Łysiaka[45]
(1578-1580) Mayer
42 Pokutująca Maria Magdalena (1577-80) (1578-80) 1580 ok.1576 1576 (1576-77)[46] 156,5 x 121 Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie link= T link= T link= T link= T
43 Pokutująca Maria Magdalena (1590-95) (1580-85) 60 x 45 Museo de Montserrat[47] link= T Obraz wypożyczony z kolekcji prywatnej Josepa Sala Ardiza
44 Pokutująca Maria Magdalena (1576-1579) 1577 1580 ok.1577[48] 108 x 101,3 Worcester Art Museum link= T link= T link= T link= T
45 Chusta Weroniki 1580 (1577-78) 1580 51 x 66 Collezione Basil Goulandris link= T link= T link= T link= T
46 Święty Franciszek (1576-79) (1577-80) 87 x 60 kol. prywatna
Nowy Jork[49]
link= T link= T link= T wcześniej w kolekcji Henri Rouart w Paryżu
47 Święty Franciszek (1576-79) (1577-80) (1577-80) (1577-80) (1577-80)[50] 89 x 57 Museo Lázaro Galdiano link= T link= T link= T link= T link= T
48 Portret świętego Antoniego z Padwy (1576-79) (1586-94) (1580-85) 1580[51] 104 x 79 Prado link= T link= T link= T link= T link= T
49 Św. Weronika trzymająca chustę (1576-79) 1579 1580 1580 84 x 91 Museo de Santa Cruz link= T link= T link= T link= T link= T link= T
50 Święta Weronika trzymająca chustę (1576-79) (1577-78) 1580 1579 105 x 108 Japonia
kolekcja
prywatna
link= T link= T link= T link= T link= T link= T
51 Wizja świętego Wawrzyńca (1576-79) (1578-80) (1578-81) 119 x 102 Museo de Nosa Señora da Antiga[52] link= T link= T link= T link= T link= T
52-57 Ołtarz główny w kościele Santo Domingo el Antiguo
*1 Wniebowzięcie Marii
*2 Święty Jan Chrzciciel
*3 Święty Jan Ewangelista
*4 Trójca Święta
*5 Święty Bernard
*6 Święty Benedykt
*7 Zwieńczenie z chustą św. Weroniki (w zwieńczeniu nad świętymi).
1577






(1577-79)
1577






(1577-79)
1577






(1577-79)
(1577-79) (1577-79) (1577-79)[53] 401 x 229
212 x 78
212 x 78
300 x 178
116 x 81
116 x 81
90 x 139
*1 Art Institute of Chicago
*2 Klasztor św. Dominika z Silos (el Antiguo)
*3 Klasztor św. Dominika z Silos (el Antiguo)
*4 Prado[54]
*5 miejsce nieznane
*6 Prado[55]
*7 kolekcja prywatna
link= T link= T link= T link= T link= T link= T
58-59 Ołtarze boczne w kościele Santo Domingo el Antiguo
*1 Pokłon pasterzy
*2 Zmartwychwstanie Chrystusa (z prawej)
(1603-07)
(1577-79)
(1577-79) (1612-14) (1612-14)[56] 319 x 180
210 x 128

*1Prado
*2Klasztor św. Dominika z Silos (el Antiguo)
link= T link= T link= T link= T
60 Pokłon pasterzy (1577-79) (1577-79) (1577-79) (1577-79) 210 x 128 Colección Santander[57] link= T link= T link= T link= T link= T link= T
61 Chusta Weroniki (1577-79) (1586-95)[58] 71 x 54 Prado link= T link= T link= T link= T
62 Chusta Weroniki (1577-79) 76 x 55 Madryt
kol. prywatna
Juan March Servera Collection
link= T link= T link= T link= T
63 Obnażenie z szat (1577-79) 1579 (1577-79) (1577-79) (1577-79) (1577-79) 285 x 173 Katedra w Toledo link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
64 Obnażenie z szat (1577-79) (1577-80) (1579-82) [59] 0,55 x 0,33 Upton House link= T link= T link= T link= T link= T link= T
65 Obnażenie z szat (1577-79) 1580 (1577-80) (1572-75) 0,56 x 0,32 kolekcja Stanley Moss link= T link= T link= T link= T link= T wypożyczony z Contini Bonacossi Collection
66 Obnażenie z szat (1577-79) (1580-85) 72,1 x 44,2 kol. Hugo Moser
Nowy Jork
link= T link= T link= T link= T link= T
67 Obnażenie z szat (szkoła) ok. 1580 1,40 x 1,65 dawna Colección Cenia
Madryt
link= T link= T link= T W 1906 u Señores Veri z Marratxi (Majorka)[60][61]
68 Obnażenie z szat (szkoła) (1577-79) ok. 1580 1,29 × 1,60 Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie link= T Obraz wymieniany jest przez Lassaigne
69 Portret damy w futrzanej etoli (1577-79) (1577-78) (1577-78) (1577-79) (157-80)[62] 62,5 x 58,9 Kelvingrove Art Gallery and Museum link= T link= T link= T link= T link= T link= T
70 Portret damy (1577-79) ok.1570 5,8 x 4,3 była kolekcja Julia Muñoza[d] link= T ?
X-204
link= T
71 Portret damy (1578-81) (1577-80) (1577-80)[63] 39,7 x 32,1 Philadelphia Museum of Art link= T link= T link= T
72 Portret rzeźbiarza 1576 (1576-78)[64] 94 x 87 kolekcja
prywatna
link= T
73 Ekstaza świętego Franciszka (1578)[65] Muzeum Diecezjalne w Siedlcach

1579–1586[edytuj | edytuj kod]

Okres hiszpański (1579-1586)
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Rozmiar
(cm)
Kolekcja Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Mayer Wethey Lassaigne Davies Hänsel Marías Kolekcja Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
Davies
2004
Hänsel
2012
Marías
2013
74 Męczeństwo świętego Maurycego (1580-82) (1581-84) (1580-82) (1580-82) (1580-82) (1580-82) 448 x 301 Escorial link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
75 Studium głowy świętego Maurycego 1580 (1592-97) 1580 26 x 20 Montreal
kol. prywatna
W. van Horne
link= T link= T ?
X-424
link= T link= T wcześniej kolekcja Antonio Vives, Madryt
76 Pożegnanie Jezusa z Matką (1578-80) 64 x 93 kolekcja
prywatna
link= T
77 Chrystus z krzyżem 1585 67 x 50,5 kolekcja
prywatna
link= T link= T link= T link= T
78 Pożegnanie Jezusa z Matką (1580-85) 100 x 118 Museum Boijmans Van Beuningen
Rotterdam
link= T link= T link= T (1580-1585) (Lassaigne)
79 Niepokalane Poczęcie kontemplowane przez Jana Ewangelistę (1580-86) 1585 1595 236 x 117 Museo de Santa Cruz link= T link= T link= T link= T link= T
80 Pokutująca Maria Magdalena (1579-86) (1580-85) (1580-85) (1580-85) (1580-1585)[66] 104,6 x 84,3 Nelson-Atkins Museum of Art link= T link= T link= T link= T link= T
81 Święty Paweł (1579-86) (1578-80) 1585 118 x 91 kol. Marquesa de Narros
Madryt[67]
link= T link= T link= T link= T
82 Głowa Chrystusa (1579-86) (1590-97) (1579-86)[68] 50 x 39 McNay Art Museum link= T link= T link= T link= T
83 Święty Franciszek (1579-86) 90 x 80 kolekcja
prywatna
Toledo
?
X-280
link= T
84 Święty Franciszek z bratem Leonem (1579-86) 26 x 18 kol. Alejandro Pidal
Madryt
link= T link= T ?
X-338
link= T link= T
85 Święty Franciszek z bratem Leonem (1579-86) 155 x 100 Museo de Nosa Señora da Antiga link= T link= T ?
X-321
link= T link= T
86 Ekstaza świętego Franciszka (1579-86) 43 x 34 kol. Milicua
Barcelona
link= T
87 Ekstaza świętego Franciszka (1579-86) (1580-86) 1580 108 x 83 Marquis of Pidal Collection
Madryt
link= T link= T link= T link= T link= T wcześniej kol. Dalborgo de Primo, Madryt
88 Ekstaza świętego Franciszka (1579-86) 57 x 44 Muzeum Sztuk Pięknych w Bilbao link= T link= T ?
X-266
link= T link= T
89 Madonna karmiąca (1579-86) (1590-95) (1580-85) 1580 106 x 87,5 Hispanic Society of America link= T link= T link= T link= T link= T
90 Łzy św. Piotra (1579-86) (1585-90) 1580 (1580-89)[69] 108 x 89,6 Bowes Museum link= T link= T link= T link= T link= T
91 Mężczyzna z domu Leiva (1579-86) (1580-86) 1580 (1580-85) (1580-85)[70] 88 x 69 Muzeum Sztuk Pięknych w Montrealu link= T link= T link= T link= T link= T link= T
92 Święty Alojzy Gonzaga (1579-86) 1582 74 x 57 kol. Converse
Santa Barbara
link= T link= T link= T link= T link= T wcześniej Pablo Bosch, Madryt
93 Portret mężczyzny (obraz El Greca z 1600) (1579-86) (1605-1609) (1595-1600) (1590-1600) (1590-1600) (1590–1600)[71] 59 x 46 Metropolitan Museum of Art link= T link= T link= T link= T link= T link= T Cossio datuje obraz na lata 1584-1604
94 Portret lekarza (1579-86) (1580-86) (1585-89) (1585-89) 1588 (1582-85)[72] 93 x 82 Prado link= T link= T link= T link= T link= T link= T
95 Pogrzeb hrabiego Orgaza 1586 1586 (1586-88) (1586-1588) (1586-88) 460 x 360 Escorial link= T link= T link= T link= T link= T link= T

1587–1597[edytuj | edytuj kod]

Okres hiszpański (1587-1597)
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Rozmiar
(cm)
Kolekcja Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Mayer Wethey Lassaigne Davies Hänsel Marías Kolekcja Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
Davies
2004
Hänsel
2012
Marías
2013
96 Madonna w żałobie 63 x 48 Rohocz Castle Collection
Lugano
1590 - występuje tylko u Goldscheidera
97 Portret mężczyzny (miniatura) 102 x 131 Hispanic Society of America link= T wg Goldscheidera (1588)
98 Chrystus w Ogrójcu (1600-10) 1590 1590[e][73] 102 x 131 National Gallery w Londynie link= T link= T link= T link= T link= T
99 Chrystus na krzyżu (1585-90)[74] 57 x 33 Rijksmuseum
100-102 Obrazy z Talavera La Vieja
*1Koronacja Matki Boskiej
*2Święty Andrzej
*3 Święty Piotr
(1591-92) (1591-92) (1591-92) 105 x 80
126 x 46
Museo de Santa Cruz link= T link= T link= T link= T
103 Koronacja Matki Boskiej (1591-92) (1600-04) (1591-92)[75] 99 x 101 Prado link= T link= T link= T link= T link= T
104 Studium głowy (brak
datowania)
(1600-10) (1602-05) 1595[76] 49,5 x 42,5 Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie link= T link= T ?
X-370
link= T
105 Święty Jakub Młodszy (1600-10) 1595[77] 62.9 × 50.2 Hyde Collection ?
X-368
106 Łzy św. Piotra (1587-96)[78] 96,5 × 79 Museo Soumaya
107 Łzy św. Piotra (1585-95) wczesny XVII w.[79] 20,3 x 15,9 National Gallery w Londynie Obraz wymieniany w katalogu muzeum i J. Lassaigne
108 Łzy św. Piotra (1585-95) 93 x 75 Stavros Niarchos Collection Obraz wymieniany przez J. Lassaigne
109 Święty Franciszek pogrążony w modlitwie (1585-90) 90 x 70 Hospital de Tavera Obraz wymieniany przez Lassaigne
110 Święty Ludwik król Francji (1587-97) (1594-97) (1585-90) (1585-90) 1590 1590 117 × 95 Luwr link= T link= T link= T link= T link= T link= T 1588 (Goldscheider)
(1586-1594) Bronstein
111 Święci Piotr i Paweł (1587-97) (1586-90) (1605-08) (1587-92)[80] 120 x 92 Ermitaż[81] link= T link= T link= T link= T 1592 (Goldscheider)
112 Madonna karmiąca (1587-97) (1590-98) (1590-95) 1585 (1590-95) 1595[82] 127 × 106 Hospital de Tavera link= T link= T link= T link= T link= T link= T (1594-1604) Cossio
113 Pieta (1587-97) (1590-94) (1580-82) (1575-85) 120 x 145 Stavros Niarchos Collection[83] link= T link= T link= T link= T
114 Pokłon pasterzy (1587-97) 1605 (1603-04) 1605 (1603-05)[84] 141 x 111
135 x 116 [85]
Museo del Patriarca link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
115 Święta Rodzina z św. Anną (1587-97) (1590-1595)[86] 132 x 100 Cleveland Museum of Art link= T link= T link= T link= T link= T
116 Święty Franciszek otrzymujący stygmaty (z 1590) (1587-97) (1584-90) (1585-90) 107 x 87 Escorial link= T link= T link= T link= T link= T
117 Święty Franciszek otrzymujący stygmaty (z 1590) (1587-97) (1585-90) (1585-90)[87] 102 x 97 Walters Art Museum link= T link= T link= T
118 Święty Franciszek medytujący (1587-97) (1580-85) 116 x 102 Joslyn Art Museum link= T link= T link= T
119 Święty Franciszek medytujący (1587-97) (1590-95) 103 x 87 kol. prywatna
Frederico Torello
link= T link= T link= T link= T link= T
120 Święty Franciszek medytujący (1587-97) (1590-97) 105 x 87 kol. prywatna
Montesions Collection
Walencja
link= T link= T link= T link= T link= T
121 Święty Franciszek medytujący 100,7 x 88 kol. prywatna ?
X-311[f]
link= T wcześniej Bernheim Jeune, Paryż, 1919-20; V. Aker, Oslo.
122 Święty Franciszek otrzymujący stygmaty (1587-97) (1604-14) (1600-05) 1595 203 x 148 Szpital Matki Bożej z Góry Karmel link= T link= T link= T link= T link= T (1600-1605)[40]
123 Święty Franciszek otrzymujący stygmaty (1591-92) (1600-10) (1600-05)[88] 194 x 150 Museo Cerralbo link= T link= T link= T link= T link= T (1600-1605)[40]
124 Święty Franciszek pogrążony w modlitwie (1587-97) (1585-90) (1585-90) 105,5 x 86,5 Muzeum Sztuk Pięknych w Bilbao link= T link= T link= T
125 Święty Dominik Guzman pogrążony w modlitwie (1587-97) (1586-90) (1585-90) (1586-90) 118 x 86 kol. prywatna
Placido Arango Collection
Madryt
link= T link= T link= T link= T link= T
126 Święty Dominik modlący się w celi (1587-97) (1590-94) (1595-1600) 59 x 57 nieznana
kol. prywatna
link= T link= T link= T link= T
127 Głowa Chrystusa (1587-97) 61 x 46 Muzeum Narodowe w Pradze link= T link= T link= T
128 Mater Dolorosa (1587-97) (1597-1600) 1590 (1590-1600)[89] 53 x 37 Musée des beaux-arts de Strasbourg link= T link= T link= T link= T link= T 1595 (Goldscheider)
129 Święci Andrzej i Franciszek (1587-97) (1590-95) (1590-95) 1595[90] 167 x 113 Prado link= T link= T link= T 1608 (Goldscheider)
130 Święty Andrzej (1590-95) 1610[91] 167 x 113 Metropolitan Museum of Art link= T
131 Święty Hieronim jako kardynał (1587-97) (1595-1600) (1590-1600)[92] 111 x 96 Frick Collection link= T link= T link= T link= T link= T 1600 (Goldscheider)
132 Święty Hieronim jako kardynał (1587-97) (1594-1600) (1590-1600)[93] 58 × 47 National Gallery w Londynie link= T link= T link= T link= T link= T 1600 (Goldscheider)
(1571-1576) Cossio
133 Święty Hieronim jako kardynał (1587-97) 65 × 54 Madryt
kol. prywatna
Conde de Adanero y de Castro Serna Collection
link= T link= T link= T link= T
134 Święty Hieronim jako kardynał (1587-97) (1600-10) 1595 (1577-1584)[94] 30 × 24 Musée Bonnat-Helleu link= T link= T link= T link= T link= T
135 Święty Hieronim jako kardynał (1587-97) (1594-1600) (1600-10) (1604-10) (1600-14) (1600-14) 108 x 87 Metropolitan Museum of Art link= T link= T link= T link= T link= T link= T
136 Chrystus niosący krzyż (1585-90) 111,5 x 72,5 kol. prywatna[g] link= T Prawdopodobnie pracownia El Greca[95]
137 Chrystus niosący krzyż (1587-97) (1590-95) (1590-95)[96] 105 x 67 Museu Nacional d'Art de Catalunya link= T link= T link= T link= T link= T
138 Chrystus niosący krzyż (1587-97) (1585-90) 1580 105 x 79 Metropolitan Museum of Art link= T link= T link= T link= T
139 Chrystus niosący krzyż (1587-97) 115 x 71 Pałac Peleş link= T link= T link= T link= T
140 Chrystus niosący krzyż (1587-97) (1590-95) koniec XVI wieku[97] 81 x 59 Museo Nacional de Arte Decorativo link= T link= T link= T link= T
141 Chrystus z krzyżem (1587-97) (1590-95) koniec XVI w.[98] 48 x 38 Museo Diocesano de Arte Religioso link= T link= T link= T link= T
142 Chrystus z krzyżem (1587-97) (1590-95)[99] 66 x 52,5 Muzeum Thyssen-Bornemisza link= T link= T link= T link= T (1587-1596) Álvarez Loper
143 Chrystus z krzyżem (1587–97) (1590–95) (1590–95) 63 x 52 Oscar B Cintas Fundation[100] link= T link= T link= T link= T
144 Pożegnanie Jezusa z Matką (1587–97) 1595 131 × 87 Museo de Santa Cruz link= T link= T ?
X-69
link= T link= T link= T
145 Pożegnanie Jezusa z Matką (1587–97) (1580-85) 24 x 21 Pałac Peleş link= T link= T link= T link= T 1592 (Goldscheider) (1580-1585) (Lassaigne)
146 Pożegnanie Jezusa z Matką (1587–97) (1585–90) 109 x 99 kol. prywatna
R.E. Danielson Collections w Groton
link= T link= T link= T link= T link= T
147 Pokutująca Maria Magdalena (1587-97) (1585-90) 109 x 96 Museo Cau Ferrat link= T link= T link= T link= T link= T
148 Chrystus na krzyżu (1587-97) (1605-10) (1600-10)[101] 193 x 116 Cleveland Museum of Art link= T link= T link= T link= T
149 Chrystus na krzyżu (1587-97) (1585-90) 178 x 104 kol. prywatna
Marques de Motilla
Sewilla
link= T link= T link= T link= T
150 Chrystus na krzyżu (1587-97) (1604-14) 64 x 37 Museo de Santa Cruz link= T link= T ?
X-53
link= T link= T
151 Chrystus na krzyżu (1587-97) 95 x 61 National Museum of Western Art[102] link= T link= T ?
X-50
link= T link= T wcześniej w Wildenstein Galleries.
152 Chrystus na krzyżu (1590-95) 122 x 97 Musée des beaux-arts de Lille Wymieniany tylko przez Lassaigne.
153 Obnażenie z szat (1587-97) (1582-84) (1583-84) (1606-08)[103] 165 x 99 Stara Pinakoteka
Monachium
link= T link= T link= T link= T link= T (1583-1584)[104]
154 Obnażenie z szat (1587-97) (1580-84) 136 x 162 kol. prywatna link= T link= T ?
X-94
link= T link= T
155 Julian Romero z patronem (1587-97) (1586-94) (1585-90) (1612-18)[105] 207 x 128 Prado link= T link= T link= T link= T link= T
156 Portret młodego mężczyzny (1587-97) (1609-1614) (1600-10) (1600) (1600-05)[106] 64 x 51 Prado link= T link= T link= T link= T link= T link= T
157 Portret nieznanego mężczyzny (1587-97) (1586-90) (1600-05)[107] 66 x 55 Prado link= T link= T link= T link= T link= T
158 Portret Rodriga Vázqueza (1587-97) (1585-90) (1596-1600) ok. 1600[108] 76 × 63 Prado link= T link= T ?
X-197
link= T link= T link= T 1604 (Goldscheider)
159 Sędziwy mężczyzna (1587-97) (1586-90) (1585-90) (1584-94) (1580-90) (1587-1600)[109] 46 x 43 Prado link= T link= T link= T link= T 1594 (Goldscheider)
(1584-1594) Cossio
160 Bajka (1587-97) ok. 1590 (1580-85)[110] 67,3 x 88,6 National Gallery of Scotland link= T link= T link= T link= T link= T
161 Bajka (1587-97) 1570 XVI w.[111] 65 x 90 Harewood House link= T link= T link= T link= T link= T

1597–1603[edytuj | edytuj kod]

Okres hiszpański (1597-1603)
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Rozmiar
(cm)
Kolekcja Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Mayer Wethey Lassaigne Davies Hänsel Marías Kolekcja Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
Davies
2004
Hänsel
2012
Marías
2013
162-163 Kaplica św. Józefa
Święty Józef z Dzieciątkiem Jezus
Koronacja Matki Boskiej
(1597-99) (1597-99) (1597-99) (1597-99) 289 x 147
120 x 147
kościół św. Jana
Toledo
link= T link= T link= T link= T link= T
164-165 Kaplica św. Józefa (obrazy boczne)
Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Martyną i Agnieszką
Święty Marcin i żebrak
(1597-99) (1597-99) (1597-99) (1597-99) (1597-99) (1597-99)[112] 193,5 x 103
193,5 x 103
National Gallery of Art link= T link= T link= T link= T link= T link= T
166 Święty Jakub Starszy jako pielgrzym (z 1599) (1597-99) (1595-1600) 43 x 37 Hispanic Society of America link= T link= T link= T link= T
167 Święty Józef z Dzieciątkiem Jezus (1597-99) (szkic) 109 x 56 Museo de Santa Cruz link= T link= T link= T link= T
168 Święty Franciszek pogrążony w modlitwie pocz. XVII w. 100,7 x 88,3 kolekcja
prywatna
?
X-311
link= T Obraz występuje tylko w muzealnej ewidencji
169 Święci Piotr i Paweł (1595-1600) (1590-1600)[113] 116 × 91,8 Museu Nacional d'Art de Catalunya Obraz występuje tylko w muzealnym katalogu
170 Święty Paweł (1598-1600)[114] 70,5 x 56,5 Saint Louis Art Museum Obraz występuje tylko w muzealnym katalogu
171 Portret mnicha ok.1600[115] 35 x 26 Prado Obraz występuje tylko w muzealnym katalogu
172 Święty Hieronim z krzyżem (brak datowania) (1586-90) (1595-1600) (1595-1600)[116] 104,2 x 96,5 National Gallery of Scotland link= T
173 Święty Hieronim z krzyżem (1600-05) 1600 105 x 90 Królewska Akademia Sztuk Pięknych Św. Ferdynanda link= T link= T link= T link= T
174 Święty Hieronim z krzyżem brak datowania 1600 1600[117] 80 x 65 Hispanic Society of America link= T link= T link= T link= T
175 Święty Jan Ewangelista ze świętym Franciszkiem 1600[118] 110 x 86 Uffizi Obraz występuje tylko w muzealnej ewidencji
176 Święty Jan Ewangelista ze świętym Franciszkiem 1595 1600[119] 64 x 50 Prado Obraz występuje tylko w muzealnej ewidencji
177 Święty Jan Chrzciciel ze świętym Franciszkiem (wersja barcelońska) przełom XVI-XVII w.[120] 81,5 x 60,5 Museu Nacional d'Art de Catalunya Obraz występuje tylko w muzealnej ewidencji
178 Święty Franciszek (wersja toledańska) 1580 130 x 52 Museo San Vincente Obraz wymienia Lassaigne
179 Zwiastowanie (z Madrytu (2)) (1597-1600) 1596 1576[121] 114 x 67 Muzeum Thyssen-Bornemisza link= T link= T link= T
180 Zwiastowanie (z Bilbao) (1597-1600) (1596-1600) (1596-1600)[122] 113,8 x 65,4 Muzeum Sztuk Pięknych w Bilbao link= T link= T link= T link= T Wethey klasyfikuje dzieło jako praca z pracowni El Greca.
181 Zwiastowanie (z Barcelony) (1597-1600) (1596-1600) 315 x 174 Biblioteca Museu Víctor Balaguer link= T link= T link= T link= T link= T
182 Chrzest Jezusa (1597-1600) (1594-1600) (1597-1600) (1596-1600)[123] 111 x 47 Galleria Nazionale d'Arte Antica link= T link= T link= T link= T Wethey klasyfikuje dzieło jako praca z pracowni El Greca.
183-188 Obrazy z Retabulum doñi Marii de Aragón

*1Pokłon pasterzy

*2 Zwiastowanie (z Colegio)
*3 Chrystus na krzyżu
*4 Zesłanie Ducha Świętego
*5 Chrzest Jezusa
*6 Zmartwychwstanie




(1597-1600)


(1597-1600)

(1603-1607)

(1603-1607)

(1597-1600)


(1603-1607)
(1590-94) (1596-1600)






(1600-05)
(1590-95) (1596-1600)






1600
(1597-1600)[124]



*2[125]
*3[126]
*4[127]
*5[128]
*6[129]
*1(46 x 137)
*2 (315 x 174)
*3 (312 x 169)
4* (275 x 127)
*5 (350 x 144)
*6 (275 x 127)
Muzeum Sztuk Pięknych w Bukareszcie


Prado
link= T link= T link= T link= T link= T link= T
189 Pokłon pasterzy (1597-1600) (1594-1600) (1596-1600) (1597-1600) (1596-1600)[130] 111 x 47 Galleria Nazionale d'Arte Antica link= T link= T link= T link= T Wethey klasyfikuje dzieło jako praca z pracowni El Greca.
190 Widok Toledo przed 1597 (1610-1614) (1595-1600) (1595-1610) 1600 (brak
datowania)[131]
121,3 x 108,6 Metropolitan Museum of Art link= T link= T link= T link= T link= T link= T
191 Zwiastowanie (z Budapesztu) (1597-1603) (1599-1603) (1610-20) (1600-05) [132][133] 91 x 66,5 Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie link= T link= T link= T link= T Według Wethey'a obraz powstał w pracowni El Greca
192 Zwiastowanie (z Toledo) (1597-1603) (1600-05) 128 x 83 Toledo Museum of Art link= T link= T link= T link= T Według Wethey'a obraz powstał w pracowni El Greca.
Brak w katalogu muzealnym
193 Zwiastowanie (z San Paulo) (1597-1603) (1600-05) 107 × 74 Museu de Arte de São Paulo link= T link= T link= T link= T
194 Święta Rodzina ze św. Anną i małym św. Janem (1597-1603) (1595-1600) (1595-1600)[134][135] 52 x 33 National Gallery of Art link= T link= T link= T
195 Święta Rodzina ze św. Anną i małym św. Janem (1597-1603) 1600 (1580-85) 1585 1590 1595 178 x 105 Museo de Santa Cruz link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
196 Święta Rodzina ze św. Anną i małym św. Janem (1597-1603) (1580-85) 90 x 80 Wadsworth Atheneum link= T link= T link= T
197 Święta Rodzina ze św. Anną i małym św. Janem (1597-1603) (1600-1604) (1595-1600) 1590 ok. 1600[136] 107 x 69 Prado link= T link= T link= T link= T link= T link= T
198 Jan Chrzciciel (1597-1603) 1600 ok.1600[137] 111 x 66 California Palace of the Legion of Honor link= T link= T link= T wcześniej Discalced Carmelites, Malagon
199 Jan Chrzciciel (1597-1603) 105 x 64 Museo del Patriarca link= T link= T link= T wcześniej Condesa de Ripalda Collection, Walencja
200 Święty Hieronim pogrążony w modlitwie (1597-03) (1610-14) (1612-14) (1610-14)[138] 168 x 110,5 National Gallery of Art link= T link= T link= T link= T link= T
201 Święty Franciszek z bratem Leonem (1597-1603) (1600-1605) 1600 168,5 x 103,2 National Gallery of Canada link= T link= T link= T link= T link= T
202 Święty Franciszek z bratem Leonem (1597-1603) (1600-1605) 155 x 100 kol. Max G. Bollag
Zurych
link= T link= T link= T link= T
203 Święty Franciszek z bratem Leonem (1597-1603) (1600-05) (1600–05)[139] 122 x 80 Barnes Foundation link= T link= T
204 Święty Franciszek z bratem Leonem (1597-1603) (1590-1600)[140] 47 x 38,7 Norton Simon Museum link= T
205 Święty Franciszek z bratem Leonem 1600 83 x 58 Katedra w Toledo Obraz wymieniany przez Lassaigne
206 Ekstaza świętego Franciszka (z 1603) 43,2 x 36,8 kol. prywatna link= T link= T link= T link= T Obraz o wątpliwej atrybucji
207 Ekstaza świętego Franciszka (z 1603) (1597-1603) (1605-10) 50 x 40 kol. Fernández Aroaz
Madryt
link= T link= T link= T link= T Wethey: El Greco i pracownia
208 Ekstaza świętego Franciszka (z 1603) (1597-1603) (1609-14) (1595-1600) 100 x 89 kol. Blanco Solder
Madryt
link= T link= T link= T link= T link= T Wethey: El Greco i pracownia
209 Święty Franciszek w ekstazie (1603) (1597-1603) (1590-95) 75 x 57 Musée des beaux-arts de Pau link= T link= T link= T
210 Święty Franciszek w ekstazie (1603) (1597-1603) 60 x 48 kol. Dr. Miquela
Barcelona
link= T
211 Święty Franciszek w ekstazie (1603) (1597-1603) (1594-1600) 110 x 87 Toledo
kol. prywatna
Conde de Guendulain y del Vado
link= T link= T link= T link= T link= T
212 Święty Franciszek w ekstazie (1603) 1600[141] 72 x 55 Museu de Arte de São Paulo Obraz występuje tylko w muzealnej ewidencji
213 Święty Franciszek pogrążony w modlitwie (1597-1603) (1595-1600) 147,3 x 105,4 California Palace of the Legion of Honor link= T link= T link= T
214 Święty Franciszek pogrążony w modlitwie (1597-1603) (1595-1600)[142] 93 x 74 Art Institute of Chicago link= T link= T link= T link= T link= T
215-216 Obrazy z kościoła San Nicolas w Toledo
Święty Augustyn
Święty Jakub Starszy jako pielgrzym (z 1603)
(1597-1603) 140 x 56

123 x 70
Museo de Santa Cruz link= T link= T link= T link= T link= T
217 Alegoria zakonu kamedułów (1597-1603) 1597 1597 1597 124 x 90 Instituto Valencia de Don Juan link= T link= T link= T link= T link= T link= T
218 Alegoria zakonu kamedułów (1597-1603) 1597 1597 138 x 108 Museo del Patriarca link= T link= T link= T
219 Chrystus w Ogrójcu (1597-1603) (1590-1595) (1590-1595) 1590[143] 102,2 x 113,7 Toledo Museum of Art link= T link= T link= T link= T link= T
220 Wypędzenie przekupniów ze świątyni (z Nowego Jorku) (1597-1603) (1602-1605) (1595-1600) (1595-1605) 42 x 52 Frick Collection link= T link= T link= T link= T link= T
221 Wypędzenie przekupniów ze świątyni (z Nowego Jorku) (1597-1603) 107 x 124 San Sebastián
kol. prywatna
link= T link= T link= T link= T
222 Wypędzenie przekupniów ze świątyni (z Nowego Jorku) (1597-1603) (1590-1600) (1600-1605) 1600 (1600)[144] 106 x 130 National Gallery w Londynie link= T link= T link= T link= T link= T
223 Kardynał (1597-1603) (1596-98) 1600 (1600-04) (1600–04)[145] 170,8 x 108 Metropolitan Museum of Art link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
224 Portret Diego de Covarrubias (1597-1603) (1604-14) 1600 (1586-1600) (1600)[146] 67 x 55 Museo del Greco link= T link= T link= T link= T link= T link= T
225 Portret Antonia de Covarrubias (1597-1603) (1597-1604) (1600-02) 1600 (1586-1600) 65 x 52 Luwr link= T link= T link= T link= T link= T link= T
226 Portret Antonia de Covarrubias (1597-1603) 1600 1600[147] 67 x 55 Museo del Greco link= T link= T link= T link= T
227 Portret nieznanego mężczyzny (obraz El Greca z 1605) (1597-1603) (1604-10) (1600-05) 1600 (1600-05)[148] 64 x 51 Prado link= T link= T link= T link= T link= T link= T
228 Portret księcia Benavente (1597-1603) (1580-85) 1585 101 x 76 Musée Bonnat-Helleu link= T link= T link= T link= T link= T niepewna identyfikacja
229 Zwiastowanie (1597-1603)[149] 109,1 x 80,2 Muzeum Sztuki Ōhara Obraz występuje tylko w muzealnej ewidencji
230 Święty Marcin i żebrak (1600-13) (1597-1600)[150] 110 x 63 Art Institute of Chicago link= T x
402

1603–1607[edytuj | edytuj kod]

Okres hiszpański (1603–1607)
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Rozmiar
(cm)
Kolekcja Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Mayer Wethey Lassaigne Davies Hänsel Marías Kolekcja Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
Davies
2004
Hänsel
2012
Marías
2013
231 Portret artysty 1603 (1604-14) (1600-05) (1600-05) (1600-05) 74 x 51,5 Muzeum Sztuk Pięknych w Sewilli link= T link= T link= T link= T link= T link= T
232 Święty Bernardyn ze Sieny 1603 1603 1603 1603 (1603-04) 1603[151] 269 x 144 Museo del Greco link= T link= T link= T link= T link= T link= T
233 Mater Dolorosa (1595–1600) (1594–1604)[152] 52 x 41 Prado link= T
234-237 Obrazy z Talavera La Vieja
*1Madonna Miłosierna
*2 Zwiastowanie (z Illescas)
*3Boże Narodzenie
*4Koronacja Matki Boskiej
*5Święty Ildefons
(1603-05) 1603 *1-4) (1603-05)
*5) 1600
*1-4) (1603-1605)
*5) (1605-10)
(1603-05) 184 x 124
128(tondo)
128(tondo)
163 x 220
187 x 102
Hospital de la Caridad de Illescas link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T Wethey jako współautora wymienia Jorga Manuela
238 Koronacja Matki Boskiej (1603-05) 1603 57 x 74 kol. prywatna link= T link= T link= T do 1991 roku w kol. Max Epstein w Chicago; wcześniej kol. Julius Böhler w Monachium
239 Święty Franciszek z bratem Leonem (1600-05) 110 × 67 Pinakoteka Brera[153] link= T Obraz nie wymieniany w katalogach
240 Święty Franciszek z bratem Leonem 110 x 64,5 kol. prywatna[154] link= T ?
X-196
Cossio datuje obraz na lata 1604-1614
241 Święty Dominik pogrążony w modlitwie (1603-05) 101 x 55 Museo de Santa Cruz link= T link= T Wymieniany przez Bronsteina[155]
242 Chrystus na krzyżu (1600-05) (1600-05)[156] 159,4 x 98,4 Philadelphia Museum of Art link= T
243 Chrystus na krzyżu (1600-05) (1603-05)[157] 107,6 x 70,5 Ringling Museum
244 Pokłon pasterzy (1603-07) (1603-07) (1612–14)[158] 111 x 65 Metropolitan Museum of Art link= T ?
X-7
link= T link= T
245 Święty Piotr (1603-07) (1602-10) (1610-14) (1605-10) 209 x 106 Escorial link= T link= T link= T link= T link= T
246 Święty Ildefons (1603-07) (1602-10) (1610-14) (1605-10) 219 x 105 Escorial link= T link= T link= T link= T link= T
247 Święty Sebastian (1603-07) (1600-04) 89 x 68
(owal)
Muzeum Sztuk Pięknych w Bukareszcie link= T link= T link= T link= T link= T
248 Pokutująca Maria Magdalena (1610) (1603-07) (1605-10) [159] 30,8 x 25 Muzeum Sztuk Pięknych w Bilbao link= T link= T link= T
249 Święty Dominik Guzman pogrążony w modlitwie (1603-07) (brak
datowania)
(1600-05) (1596-1603) 120 x 88 Katedra w Toledo link= T link= T link= T link= T link= T
250 Święty Dominik Guzman pogrążony w modlitwie (1603-07) (1600-10) 73 x 57 Uffizi[160] link= T link= T link= T
251 Święty Dominik Guzman pogrążony w modlitwie (1603-07) (1605-10) ok 1605[161] 105 x 83 Museum of Fine Arts w Bostonie link= T link= T link= T link= T link= T
252 Chrystus niosący krzyż (1603-07) (1584-1590) (1596-1604) (1600-05)[162] 108 x 78 Prado link= T link= T link= T link= T link= T
253 Chrystus niosący krzyż (1603-07) (1584-90) 94 x 78 Iglesia de Sant Esteve
Olot[163]
link= T link= T link= T link= T link= T
254 Chrystus niosący krzyż (1603-07) (1598-1602)[164] 101 x 80 Museo Parroquial de el Bonillo link= T link= T link= T
255 Święty Jan Ewangelista i święty Jan Chrzciciel (1603-07) (1597-04) (1605-10) 110 x 87 Museo de Santa Cruz link= T link= T link= T link= T link= T
256 Łzy św. Piotra (1603-05) (1600-05)[165] 93,7 x 75,2 Phillips Collection link= T link= T link= T link= T link= T
257 Łzy św. Piotra (1603-07) (1610-14) (1585-95) po 1590[166] 102 x 79,5 Narodowe Muzeum Sztuki, Architektury i Projektowania link= T link= T link= T link= T link= T
258 Łzy św. Piotra (1603-05) (1612-14) (1605-10) (1585-95) [167] 102 x 84 Hospital de Tavera link= T link= T link= T link= T link= T
259 Łzy św. Piotra (1603-05) (1590-95) (1590-95)[168] 125,1 x 107,6 San Diego Museum of Art link= T link= T link= T link= T link= T
260 Święci Piotr i Paweł (1603-05) (1605-08) 124 x 93,5 Nationalmuseum[169] link= T link= T link= T link= T link= T
261 Zwiastowanie (1603-05) 152 x 99 Katedra Najświętszej Marii Panny w Sigüenzie link= T link= T link= T link= T link= T
262 Chrystus w Ogrójcu (1603-07) (1605-10) 100 x 143 Felix Valdes Izaguirre Collection
Bilbao
link= T link= T link= T
263 Chrystus w Ogrójcu (1603-07) (1602-09) (1605-10) pocz. XVII w.[170] 86 x 50 Museo Diocesano de Arte Religioso link= T link= T link= T link= T
264 Chrystus w Ogrójcu (1603-07) (1605-10) 169 x 112 Iglesia de Santa Maria la Mayo
Andújar
link= T link= T link= T
265 Chrystus w Ogrójcu (1603-07) (1604-10) (1605-10) 1605 170 x 112,5 Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie link= T link= T link= T link= T
266 Chrystus w Ogrójcu (1603-07) (1605-10) (1600-07)[171] 110 x 76 Państwowe Muzeum Sztuk Pięknych w Buenos Aires link= T link= T link= T link= T
267 Chrystus w Ogrójcu 1605 161 x 91 Musée des beaux-arts de Lille Obraz wymieniany przez J. Lassaigne
268 Święty Franciszek z zakonnikiem (1603-07) 170 x 140 Fundacja E.G. Bührlego
Zurych[h]
link= T
269 'Święty Franciszek z bratem Leonem (1603-07) 1590 (1600–1614)[172] 152 x 113 Prado link= T
271 Kobieta z kwiatem we włosach (1603-07) (1595-1600) (1595-1600) 1595 50 x 42 Nowy Jork
kolekcja
prywatna
link= T link= T link= T link= T link= T link= T
272 Portret starego mężczyzny (1603-07) 47 x 39 kolekcja
prywatna
link= T ?
X-196
link= T link= T
273 Portret mężczyzny (1603-07) 108 x 86 Mediolan
kolekcja
prywatna
link= T ?
X-175
link= T link= T
274 Portret nieznanego mężczyzny (1603-07) 74 x 47 Glasgow
Maxwell MacDonald
kolekcja
prywatna
link= T link= T link= T link= T

1608–1614[edytuj | edytuj kod]

Okres hiszpański (1608–1614)
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Rozmiar
(cm)
Kolekcja Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Mayer Wethey Lassaigne Hänsel Marías Kolekcja Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
Davies
2004
Hänsel
2012
Marías
2013
275 Wniebowzięcie Matki Boskiej 1607 (1608-13) (1607-13) 347 x 174 Museo de Santa Cruz link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
276 Nawiedzenie 1607 (1607-13) (1610-13)[173] 96 x 72,4 Dumbarton Oaks link= T link= T link= T link= T link= T
277 Chrystus na krzyżu (obrazy El Greco) (1600-10)[174] 82,6 x 51,8 J. Paul Getty Museum Obraz występuje tylko w muzealnej ewidencji
278 Chrystus na krzyżu (1595-1600) (1605-10) (1605-10)[175] 206,4 x 103,5 Philadelphia Museum of Art link= T
279 Święty Franciszek pogrążony w modlitwie (1605-10)[176] 105,5 x 86,5 Meadows Museum of Arts Obraz występuje tylko w muzealnej ewidencji
280 Wniebowzięcie Matki Boskiej (1607-10) (1608-14)[177] 108 x 82 Muzeum Thyssen-Bornemisza link= T link= T link= T link= T link= T
281 Wniebowzięcie Matki Boskiej 1607 (1608-14)[178] 109 x 57 Fundacja Selgas-Fagalde link= T link= T link= T Prawdopodobnie jest to studium do innego obrazu o tym samym tytule
282 Chrzest Jezusa dla szpitala Tavera (1608-14) (1608-14) (1608-14) (1608-14)[179] 330 x 211 Hospital de Tavera link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
283 Otwarcie piątej pieczęci Apokalipsy 1614 (1608-31)[i]
(1606-14)
(1614[181] 225 x 193 Metropolitan Museum of Art link= T link= T link= T link= T link= T
284 Zwiastowanie (z Santander) (1608-14) (1608-14) (1608-14)[182] 112 x 205 Colección Santander link= T link= T link= T link= T link= T
285 Laokoon (1608-14) (1609-14) (1610-14) 1609 1610 (1610-14)[183] 137,5 x 172,5 National Gallery of Art link= T link= T link= T link= T link= T link= T
286 Widok Toledo z planem (1610-14) (1610-14) (1608-14) (1610-14)[184] 132 x 228 Museo del Greco link= T link= T link= T link= T link= T
287 Pokłon pasterzy (kopia z 1605) (1603-08) (1609-14) (1603-05) ok. 1610[185] 144,5 x 101,3 Metropolitan Museum of Art link= T link= T link= T link= T link= T
288 Chrystus u Szymona trędowatego w Betanii (1608-14) (1608-10) (1610-14) (1605-14) (1608-14)[186] 143,3 x 100,4 Art Institute of Chicago link= T link= T link= T link= T link= T wg: Wethey'a współautorem obrazu jest Jorge Manuel
289 Chrystus u Szymona trędowatego w Betanii (1608-14) (1604-14) (1605-10) 150 x 104 Oscar B. Cintas Fundation[187] link= T link= T link= T link= T wg: Wethey'a współautorem obrazu jest Jorge Manuel
290 Wypędzenie przekupniów ze świątyni (z Madrytu) (1608-14) (1610-14) 106 x 104 Kościół San Ginés link= T link= T link= T link= T
291 Święta Weronika trzymająca chustę (1608-14) 112 x 83 Buenos Aires
kol. prywatna
Bonifacia del Carrila
link= T link= T link= T ?
X-459
link= T
292 Święta Weronika trzymająca chustę 103 x 79,2 Stara Pinakoteka Obraz wymienia Lassaigne
datowany (1580-85)[188]
293 Madonna z Dzieciątkiem (1608-14) (1605-10) 90 x 71 Marquesa de Campo Real
Madryt
link= T link= T link= T link= T
294 Adoracja Madonny z Dzieciątkiem przez świętego Hiacynta (1608-14) (1605-10) (1605-10) (1605–10)[189] 158 x 98 Barnes Foundation link= T link= T link= T link= T
295 Święta Katarzyna (1608-14) 1610 (1610–14)[190] 100,5 x 63,8 Museum of Fine Arts w Bostonie link= T link= T link= T link= T
296 Święta Katarzyna (1608-14) (1604-09) 57 x 48 Nowy Jork
kol. prywatna
link= T link= T link= T link= T
297 Święta Katarzyna (1580-85) 100 x 77 Museo Cau Ferrat Obraz wymieniany przez Lassaigne
298 Narodziny Marii (1608-14) 62 x 36 Zurych
kol. prywatna
link= T link= T ?
X-33
link= T
299 'Święty Sebastian (1608-14) (1610-14) (1610-14) (1610-14)[191] 115 x 85 Prado link= T link= T link= T link= T link= T
300 Portret Jeronima de Cevallosa (1608-14) (1605-10) (1605-14) 1605 1613[11][192] 70,8 x 62,7 Prado link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
301 Portret ojca Hortensia (1608-14) 1609 1609 1609 1611 1609[193] 112,1 x 86,1 Museum of Fine Arts w Bostonie link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
302 Portret kardynała Tavera 1608 (1608-14) (1608-14) (1608-14) ok. 1610[194] 103 x 83 Hospital de Tavera link= T link= T link= T link= T link= T link= T
303 Święty Jakub Starszy jako pielgrzym (z 1610) (1610-14) 68 x 53,5 Nationalmuseum[195] link= T Wethey:pracownia El Greca
304 Święty Jakub Starszy jako pielgrzym 62 x 32 Hispanic Society of America[196] Obraz nie wymieniany w katalogach.
305 Chrystus na krzyżu (1610-16)[197] 104 x 62 Cincinnati Art Museum Obraz występuje tylko w muzealnej ewidencji
306 Portret zakonnika trynitarzy (1610-14) (1605-10) (1610-12) 1609[198] 92,39 x 85,41 Nelson-Atkins Museum of Art link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
307 Portret nieznanego mężczyzny (1610-14) (1595-1605) 79 x 64 Musée de Picardie
Amiens
link= T link= T link= T link= T
308 Portret Francisca de Pisy (1610-14) 1606 (1610–14)[199][134] 107 x 90 Kimbell Art Museum link= T link= T link= T link= T link= T link= T link= T
309 Portret Garcii Ibañeza Múgica de Bracamonte (1610-14) 120 x 100 Katedra Chrystusa Zbawiciela w Ávila link= T link= T link= T link= T link= T
310 Chrystus na krzyżu (1604-14) (1604-14)[200] 111 × 69 Colección Santander link= T link= T
311 Święty Ildefons 1603 (1600-05) (1608-14)[201] 112 x 65,8 National Gallery of Art link= T link= T ?
X-361
Wethey: pracowania El Greca
312 Koncert aniołów (1608-14)[202] 115 x 217 Galeria Narodowa w Atenach
313 Święta Rodzina z św. Anną (1608-14)[203] 123 x 102,3 Museo Soumaya
314 Zaślubiny Marii Panny (1608-14) (1613-14)[204] 110 x 83 Muzeum Sztuk Pięknych w Bukareszcie link= T link= T link= T link= T link= T
Obrazy z pola zaznaczonego kolorem mają podważaną atrybucję
Obrazy z pola zaznaczonego kolorem nie występują w katalogu Gudiola

Apostołowie[edytuj | edytuj kod]

El Greco wykonał trzy serie obrazów pod wspólną nazwą Apostołowie, znane również jako seria apostołów Henkego, seria apostołów Almadrones i seria apostołów San Feliza. Namalował także dwie niezachowane w całości serie apostołów, z których jedna znajduje się w katedrze w Toledo, a druga w Museo del Greco oraz kilka pojedynczych portretów apostołów.

Osobne wizerunki apostołów[edytuj | edytuj kod]

Apostołowie – pojedyncze portrety
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Rozmiar
(cm)
Kolekcja Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Mayer Wethey Davies Hänsel Kolekcja Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
Davies
2004
Hänsel
2012
315 Święty Piotr (1600-07) (1600-07)[205] 68,5 x 53 Galeria Narodowa w Atenach link= T link= T link= T link= T link= T
316 Apostoł Andrzej 1610 70 x 53,5 Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie link= T X
234
317 Apostoł Andrzej 1610 74 x 57 Rhode Island School of Design link= T link= T link= T X
235
link= T
318 Święty Jan Ewangelista (1603-14) 1605[206] 99,7 x 78 Prado link= T link= T link= T link= T link= T
319 Święty Łukasz (1603-14) 71 x 53 Hispanic Society of America[207] link= T link= T link= T link= T link= T
320 Święty Jakub Młodszy (1603-14) (1600-1604)[208] 103 x 83 Muzeum Sztuki w Bazylei link= T link= T X
362
link= T
321 Święty Paweł (1598–1600)[209] 70,5 x 56,5 Saint Louis Art Museum link= T link= T link= T link= T link= T Obraz sygnowany greckimi literami
322 Chrystus jako Zbawca (1608-14) 1600[210] 72 x 57 National Gallery of Scotland link= T link= T link= T link= T link= T Sygnowany greckimi literami
323 Święty Łukasz (1600-05) Museo Municipal de Bellas Artes link= T Wethey: pracowania El Greca
324 Święty Bartłomiej późny XVII w. (1608-14)[211] 70 x 56 Prado ?
X-239
link= T Wethey: pracowania El Greca
325 Święty Bartłomiej Museo de Santa Cruz link= T

Wizerunki apostołów w Museo del Greco[edytuj | edytuj kod]

Apostołowie – seria trzynastu portretów apostołów, pełna wersja z Museo del Greco ze szpitala Santiago. Wszystkie portrety mają rozmiar 97 x 77 cm
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Kolekcja Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Wethey Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
326 Święty Andrzej (1608-14) (1610-14) Museo del Greco link= T link= T link= T link= T link= T El Greco - Apostle St Andrew - WGA10593.jpg
327 Święty Filip (Wszystkie El Greco - Apostle St Philip - WGA10596.jpg
328 Święty Jakub Starszy wizerunki El Greco - Apostle St James the Greater - WGA10594.jpg
329 Święty Jakub Młodszy pochodzą El Greco - St. James the Less - Google Art Project.jpg
330 Święty Jan Ewangelista z San Juan Evangelista El Greco 1610.jpg
331 Święty Juda Tadeusz Museo del Greco) El Greco - St. Jude Thaddeus - Google Art Project.jpg
332 Święty Mateusz El Greco - St. Matthew - Google Art Project.jpg
333 Święty Paweł El Greco - Apostle St Paul - WGA10603.jpg
334 Piotr Apostoł El Greco - St. Peter - Google Art Project.jpg
335 Święty Szymon El Greco - St. Simon - Google Art Project.jpg
336 Święty Tomasz El Greco - St. Thomas - Google Art Project.jpg
337 Święty Bartłomiej El Greco - St. Bartholomew - Google Art Project.jpg
338 Chrystus jako Zbawca El Greco - Christ as Saviour - Google Art Project.jpg

Wizerunki apostołów z katedry w Toledo[edytuj | edytuj kod]

Apostołowie – seria trzynastu portretów apostołów z katedry w Toledo. Wszystkie portrety mają rozmiar 100 x 76 cm
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Kolekcja Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Wethey Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
339 Święty Andrzej (1608-14) (1605-10) Katedra w Toledo link= T link= T link= T link= T link= T
340 Święty Filip (Wszystkie
341 Święty Jakub Starszy wizerunki
342 Święty Jakub Młodszy pochodzą
343 Święty Jan Ewangelista z
344 Święty Juda Tadeusz katedry w Toledo)
345 Święty Mateusz
346 Święty Paweł
347 Piotr Apostoł
348 Święty Szymon
349 Święty Tomasz
350 Święty Łukasz
351 Chrystus jako Zbawca

Wizerunki apostołów z Oviedo[edytuj | edytuj kod]

Apostołowie z San Feliz – seria apostołów z dawnego klasztoru San Pelayo w Oviedo. Komplet dwunastu wizerunków apostołów znajdował się następnie w kolekcji prywatnej rodziny Valdeterrazo z skąd została sprzedana za kwotę osiemnastu milionów euro Państwu jako spłata długu i podarowany do Muzeum Sztuk Pięknych w Oviedo[212][213].
Wszystkie obrazy maja wymiary 70 x 53 cm i wzorowane są na tych od Artache. Niektóre portrety mają błędne inskrypcje.

Apostołowie z San Feliz
(wszystkie obrazy mają wymiary 70 x 53 cm).
Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Kolekcja
(Wszystkie wizerunki
znajdują się
w Muzeum Sztuk Pięknych
w Oviedo)
Publikacje / rok wydania Uwagi
Gudiol Wethey Mayer
1916
Cossío
1909
Camón
1950
Wethey
1962
Gudiol
1983
352 Święty Andrzej (1603-08) (1610-1615) link= T link= T link= T X
207
link= T
353 Święty Filip link= T link= T link= T X
216
link= T Błędna inskrypcja
"Święty Mateusz"
Obraz sygnowany
greckimi inicjałami
354 Święty Jakub Starszy link= T link= T link= T X
208
link= T Obraz sygnowany
greckimi inicjałami
355 Święty Jakub Młodszy link= T link= T link= T X
209
link= T Obraz sygnowany
greckimi inicjalami
356 Święty Jan Ewangelista link= T link= T link= T X
210
link= T
357 Święty Juda Tadeusz link= T link= T link= T X
211
link= T
358 Święty Mateusz link= T link= T link= T X
213
link= T Błędna inskrypcja
"Święty Filip"
359 Święty Paweł link= T link= T link= T X
214
link= T Obraz sygnowany
greckimi inicjałami
360 Piotr Apostoł link= T link= T link= T X
215
link= T
361 Święty Szymon link= T link= T link= T X
217
link= T Błędna inskrypcja
"Święty Bartłomiej"
362 Święty Tomasz link= T link= T link= T X
218
link= T Obraz sygnowany
greckimi inicjałami
363 Święty Łukasz link= T link= T link= T X
212
link= T Błędna inskrypcja
"Święty Szymon"

Wizerunki apostołów Artechego[edytuj |