Melonowiec właściwy

Papaja
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	klad różowych
Rząd	kapustowce
Rodzina	melonowcowate
Rodzaj	melonowiec
Gatunek	melonowiec właściwy
Nazwa systematyczna
Carica papaya L. Sp. pl. 2:1036. 1753
Synonimy
Carica peltata Hook. & Arn., Carica posoposa L., Papaya carica Gaertn.
Zdjęcia i grafiki w Commons

Melonowiec właściwy (Carica papaya L.), nazywany przeważnie papają, czasami melonowym drzewem – gatunek rośliny z rodziny melonowcowatych (Caricaceae). Pochodzi z Ameryki Południowej, Środkowej i południowych rejonów Ameryki Północnej (Meksyk, Floryda). Obecnie uprawiany w tropikach i subtropikach.

Morfologia

Pokrój

Bylina o drzewiastym pokroju. Ma pień o wysokości 5-10 m, ale bez gałęzi. Dolna część pnia posiada charakterystyczne „blizny” po starych (odpadniętych) liściach i owocach.

Liście

Długie liście są spiralnie rozmieszczone na szczycie pnia. Długoogonkowe liście o średnicy 50-70 cm mają siedem długich „wcięć”.

Kwiaty

Roślina jest zasadniczo dwupienna. Kwiaty wyrastają w zagłębieniach liści (na połączeniu z pniem). Drobniejsze kwiaty męskie zebrane są w grona, większe żeńskie wyrastają po 3. Mają 5-krotny kielich, białawą koronę (w męskich kwiatach jest lejkowata, 5-płatkowa, w żeńskich 5-płatkowa), 1 słupek.

Owoc

Owalne lub gruszkowate jagody o długości do 45 cm i średnicy do 30 cm. Owoce kiedy są dojrzałe stają się miękkie i zmieniają kolor z zielonego na pomarańczowy lub ciemnożółty. Wnętrze owocu zawiera dużą ilość małych, kulistych i jadalnych nasion.

Zastosowanie

• Rośliny owocowe. Jest powszechnie uprawiana w krajach tropikalnych. Owoce dojrzewają już na jednorocznych roślinach.
• Kulinaria. Miąższ owocu jest jadalny, bogaty w witaminy i ubogi w kwasy. Dzięki dużej zawartości papainy ułatwiają trawienie. Jadalna jest także skórka owoców. Owoce mogą być spożywane na surowo, nadają się również na przetwory. Wytwarza się z nich marmoladę, napój alkoholowy, kandyzuje się je oraz konserwuje w puszkach. Jadalne są także niedojrzałe owoce, które przed spożyciem należy ugotować.

Wartość odżywcza

Owoce zawierają:

• 9% cukrów (w równych ilościach glukozę, fruktozę i sacharozę);
• dużo karotenów;
• witaminy C (60 mg/100 g), A, z grupy B;
• mało kwasów (0,2% – kwas cytrynowy i jabłkowy);
• 100 g owocu dostarcza 38 kilokalorii.

Drzewo

Carica papaya

Papaya sunset

Bibliografia

1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
2. Jens Rohwer: Atlas roślin tropikalnych. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-378-9.