Most Karola w Pradze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Most Karola w Pradze
Most Karola w Pradze
Poprzednie nazwy Kamienny Most, Praski Most
Długość całkowita 516 m
Państwo  Czechy
Miejscowość Praga
Podstawowe dane
Przeszkoda Wełtawa
Szerokość:
• całkowita

9,50 m
Zbudowano XV wiek
Projektant Peter Parler
Położenie na mapie Pragi
Mapa lokalizacyjna Pragi
Most Karola w Pradze
Most Karola w Pradze
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Most Karola w Pradze
Most Karola w Pradze
Ziemia 50°05′11″N 14°24′42″E/50,086389 14,411667Na mapach: 50°05′11″N 14°24′42″E/50,086389 14,411667
Commons-logo.svg Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa mostu
Jedna z figur na moście
Most Karola w dzień

Most Karola (czes. Karlův most, niem. Karlsbrücke) – most na Wełtawie w Pradze czeskiej łączący dzielnice Malá Strana i Staré Město, będący jedną z najsłynniejszych i najczęściej odwiedzanych atrakcji turystycznych miasta.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Most ma prawie 516 m długości i ok. 9,50 m szerokości. Jego 17 łęków spoczywa na 15 filarach. Jest to najstarszy zachowany most kamienny świata o tej rozpiętości przęseł. Początkowo nazywano go Kamiennym lub Praskim Mostem. Nazwa Most Karola przyjęła się dopiero od mniej więcej 1870 roku. Do 1741 roku był jedynym mostem na Wełtawie w mieście. Most jest obecnie otwarty tylko dla ruchu pieszego, choć dawniej kursował po nim tramwaj konny, w latach 1905-1908 tramwaj elektryczny, a do 1965 normalny ruch samochodowy.

Budowę mostu rozpoczęto w 1357 r. za panowania cesarza Karola IV. Stanął on na miejscu wcześniejszego (również kamiennego) mostu z XII w., zniszczonego przez powódź w 1342. Poprzedni most, romański, nosił nazwę „mostu Judyty” na cześć drugiej żony księcia czeskiego Władysława II i przebiegał odrobinę na północ od miejsca, w którym znajduje się Most Karola. Posiadał wieże na obu końcach, z których małostrańska, choć przebudowana, istnieje do dziś.

Budowę zlecono 28-letniemu wówczas Peterowi Parlerowi. Dla wzmocnienia konstrukcji do zaprawy dodano białka jajek. W okresie baroku most ozdobiono 30 posągami świętych, dziełami m.in. Matthiasa Bernarda Brauna i rodziny Brokoff (Jan Brokoff, Michał Jan Józef Brokoff, Ferdynand Maksymilian Brokoff). W 1787 ustawiono tu także posąg cesarza Józefa II (projekt ustawienia tu także posągu Karola VI nie został zrealizowany). Na jednej z balustrad umieszczono tablicę pamiątkową poświęconą św. Janowi Nepomucenowi – 20 marca 1393 w tym miejscu według tradycji wrzucono go z rozkazu króla Wacława IV do Wełtawy.

Na wschodnim końcu mostu stoi staromiejska wieża mostowa z umieszczonymi na niej siedzącymi postaciami cesarza Karola IV, jego syna Wacława IV oraz św. Wita, św. Wojciecha i św. Zygmunta. Rzeźby te pochodzą z lat 80. XIV w. Na zachodnim krańcu mostu znajdują się dwie wieże. Początki niższej wieży sięgają jeszcze czasów pierwszego mostu z XII w. Natomiast wyższa wieża została zbudowana dopiero w XV w. za panowania króla Jerzego z Podiebradów jako pendant dla wieży staromiejskiej.

Most mocno ucierpiał podczas powodzi w II połowie XIX wieku – zawaleniu uległo wówczas kilka przęseł (powódź z 1890 zniszczyła m.in. posągi św. Ignacego Loyoli oraz św. Franciszka Ksawerego – pierwszy posąg na most już nie wrócił). Również w czasie powodzi w 2002 istniało realne zagrożenie zniszczenia mostu, ale na szczęście ocalał.

W sierpniu 2007 r. rozpoczęto, zaplanowany na 3 lata, kolejny remont połączony z badaniami archeologicznymi. W trakcie badań pojawiło się przypuszczenie, że twórcą mostu był magister pontis, praski mieszczanin Oto lub Otlin, a nie jak sądzono, Peter Parler[1].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Kamień węgielny nowego kamiennego mostu wmurował Karol IV Luksemburski 9 lipca 1357 o godzinie 5:31 rano. Powodem wyboru tej godziny był odpowiedni układ gwiazd (koniunkcja Słońca z Saturnem)[2]. Inna wersja mówi o tym, że data odpowiada układowi wszystkich cyfr nieparzystych 1-3-5-7-9-7-5-3-1[3] (jest ona palindromem – czytana z obydwu stron brzmi tak samo).

Polonica[edytuj | edytuj kod]

Most Karola w Pradze jest stylistycznie powiązany z nieodległym gotyckim, kamiennym mostem w Kłodzku. Powstał on w latach 1280-1390 za panowania czeskiego na ziemi kłodzkiej. W późniejszym czasie wybudowano przy nim kilka kamieniczek, wyglądem zbliżonych do domów na Złotej Uliczce w Pradze.

Przypisy

  1. red. Ewa Kosiba, Miasta Marzeń: Praga, Wydawnictwo Mediaprofit, Warszawa, 2009, ISBN 978-83-60174-91-3, str. 159
  2. Historie Karlova mostu (mosty.cz) (cz.)
  3. Letos uplyne 650 let od položení základního kamene Karlova mostu (radio.cz) (cz.)