National Basketball Association

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z NBA)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „NBA”. Zobacz też: NBA (ujednoznacznienie).
National Basketball Association
Uchwycony w tej pozycji Jerry West znajduje się w logo NBA od 1969
Uchwycony w tej pozycji Jerry West znajduje się w logo NBA od 1969
Sports current event.svg 2014/15
Państwo Stany ZjednoczoneStany Zjednoczone
KanadaKanada
Oficjalny skrót NBA
Dyscyplina koszykówka
Data założenia 1946
Poprzednia nazwa Basketball Association of America
Przekształcona
na zawodową
1946
Partner TV ABC, ESPN, TNT, NBA TV, FOX SPORT, CBS
Rozgrywki
Liczba drużyn 30
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca Philadelphia Warriors
Obecny zwycięzca San Antonio Spurs
Najwięcej zwycięstw Boston Celtics (17 tytułów)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Oficjalna strona internetowa

National Basketball Association (skrót ang. NBA) – amerykańsko-kanadyjska liga koszykarska, o charakterze profesjonalnym. Tworzą ją 30 zespołów, w tym: 29 ze Stanów Zjednoczonych i jeden z Kanady. Liga jest aktywnym członkiem USA Basketball, oddziału Fédération Internationale de Basketball na terytorium Stanów Zjednoczonych. Jej komisarzem od 1 lutego 2014 roku jest Adam Silver[1]. NBA jest jedną z czterech największych północnoamerykańskich zawodowych lig sportowych (oprócz niej NFL, NHL i MLB). Gracze NBA są najlepiej opłacanymi sportowcami świata (w średniej rocznych zarobków)[2].

Liga została założona w Nowym Jorku 6 czerwca 1946 jako Basketball Association of America[3], a nazwę National Basketball Association przybrała jesienią 1949, po połączeniu z rywalizującą National Basketball League. Siedziba władz ligi, skąd dokonuje się wszystkich ruchów związanych z działalnością NBA, znajduje się na Piątej Alei 645 w Nowym Jorku. NBA Entertainment i studia NBA TV mieszczą się w pobliskim Secaucus w stanie New Jersey.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powstanie i fuzja[edytuj | edytuj kod]

Basketball Association of America została utworzona w 1946 roku, przez właścicieli największych aren hokejowych w północno-wschodnich i środkowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. 1 listopada 1946, w Toronto w Kanadzie, Toronto Huskies podejmowali New York Knickerbockers w Maple Leaf Gardens, w meczu, który uważany jest za pierwszy w historii NBA[4]. Chociaż istniały wtedy już American Basketball League i NBL, BAA było pierwszą profesjonalną ligą koszykarską, która zamierzała rozgrywać swoje mecze przede wszystkim w dużych miastach. Podczas pierwszych lat istnienia poziom gry w BAA nie odróżniał się od tego prezentowanego w konkurencyjnych ligach, czy niezależnych zespołach, jak Harlem Globetrotters. Na przykład, finalista ABL z 1948 roku Baltimore Bullets przenieśli się do BAA i w tym samym roku zdobyli mistrzostwo w tejże lidze, a mistrzowie NBL z 1948 roku - Minneapolis Lakers zdobyli mistrzostwo BAA w 1949 roku.

Siedziba National Basketball Association na Piątej Alei 645 w Nowym Jorku[5].

W dniu 3 sierpnia 1949 roku, władze BAA przystały na fuzję z NBL, tworząc nową ligę, o nazwie National Basketball Association[6]. Nowa liga posiadała 17 zespołów, zlokalizowanych w mieszance małych i dużych miast, i rozgrywających swoje mecze w dużych arenach, jak i miejskich gimnazjach[6]. W 1950, NBA zmniejszała się do liczby jedenastu zespołów, a proces ten trwał do sezonu 1953–54, gdy liga przybrała najmniejszy rozmiar w historii, wynoszący dziewięć drużyn. Wszystkie z nich mieściły się w dużych miastach (New York Knicks, Boston Celtics, Golden State Warriors, Los Angeles Lakers, Royals/Kings, Detroit Pistons, Atlanta Hawks, oraz Nationals/76ers). Proces zmniejszania ligi polegał na odbieraniu koncesji małym miastom i przenoszeniu ich do dużych. Hawks przeniesieni zostali do Atlanty z "Tri-Cities" (obszar znany Quad Cities), w 1951 roku do Milwaukee, a cztery lata później do St. Louis w stanie Missouri; Royals z Rochester, przez Nowy Jork do Cincinnati (w 1957); i Pistons z Fort Wayne, przez Indianę do Detroit (w 1957).

Amerykanin japońskiego pochodzenia, Wataru Misaka, podczas gry w New York Knicks w sezonie 1947/48, "złamał" barierę etniczną w NBA. Ten rok przyniósł także dołączenie pierwszych afroamerykańskich graczy przez kilka zespołów, Chucka Coopera przez Celtics, Nathaniela "Sweetwatera" Cliftona przez Knicks, i Earla Lloyda przez Washington Capitols. Podczas tego okresu, prowadzeni przez centra George'a Mikana Minneapolis Lakers, wygrali pięć mistrzostw NBA, zyskując pozycję pierwszej dynastii ligi[7]. Aby zachęcić zespoły do rzucania, i zniechęcić do długiego rozgrywania akcji, władze ligi wprowadziły w 1954 roku, zegar ograniczający budowanie akcji do 24 sekund[8]. Jeśli drużyna w tym czasie nie trafiła rzutu lub piłka nie dotknęła kosza, zegar zostawał restartowany, a piłka przekazywana drużynie przeciwnej.

NBA Conferences Divisions.PNG

Rozgrywki[edytuj | edytuj kod]

Drużyny podzielone są na dwie Konferencje: Wschodnią i Zachodnią. Konferencje podzielone są z kolei na trzy dywizje każda.

Rozgrywki składają się z sezonu zasadniczego i rozgrywek pucharowych (play-off).

W sezonie zasadniczym drużyny z tej samej dywizji rozgrywają ze sobą po 4 mecze (16 gier), po 3 lub 4 z drużynami innych dywizji tej samej konferencji (w sumie 52 mecze w obrębie konferencji), zaś pozostałe 30 meczów z drużynami drugiej konferencji. W ten sposób każda drużyna gra z każdą w zasadniczej części sezonu, "u siebie" i "na wyjeździe". Minusem jest to, że z oddalonymi drużynami z drugiej konferencji rozgrywa się co roku prawie dwa razy więcej meczów niż z ekipami z własnej dywizji, co wywołuje zmęczenie podróżami (30 wobec 16 meczów).

W fazie play-off najpierw wyłaniani są mistrzowie poszczególnych konferencji. W pojedynkach ośmiu najlepszych zespołów rozstawieni są zwycięzcy poszczególnych dywizji oraz drużyna z najlepszym bilansem zwycięstw spośród pozostałych. Zwycięzcy finałów konferencji spotykają się ze sobą w finale ligi. W pojedynkach fazy play-off gra się do czterech zwycięstw.

Drużyny[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie występujące w lidze[edytuj | edytuj kod]

Konferencja Wschodnia[edytuj | edytuj kod]

Dywizja Drużyna Miasto, stan USA lub prowincja Kanady Barwy Hala Data założenia
Atlantycka Boston Celtics Boston, Massachusetts zielone, białe TD Garden 1946
Brooklyn Nets Brooklyn, Nowy Jork, Nowy Jork czarno, białe Barclays Center 1967*
New York Knicks Manhattan, Nowy Jork, Nowy Jork pomarańczowe, niebieskie, białe Madison Square Garden 1946
Philadelphia 76ers Filadelfia, Pensylwania czerwone, białe, niebieskie Wells Fargo Center 1939*
Toronto Raptors Toronto, Ontario czerwone, czarne, srebrne Air Canada Centre 1995
Centralna Chicago Bulls Chicago, Illinois czerwone, czarne, białe United Center 1966
Cleveland Cavaliers Cleveland, Ohio czerwone, białe, złote Quicken Loans Arena 1970
Detroit Pistons Auburn Hills, Michigan czerwone, białe, niebieskie The Palace of Auburn Hills 1941*
Indiana Pacers Indianapolis, Indiana jasnoniebieskie, żółte, szare Bankers Life Fieldhouse 1967
Milwaukee Bucks Milwaukee, Wisconsin zielone, czerwone, srebrne BMO Harris Bradley Center 1968
Południowo-wschodnia Atlanta Hawks Atlanta, Georgia czerwone, czarne, żółte Philips Arena 1946*
Charlotte Hornets Charlotte, Karolina Północna pomarańczowe, niebieskie, czarne, srebrne Time Warner Cable Arena 2004
Miami Heat Miami, Floryda czarne, czerwone, białe AmericanAirlines Arena 1988
Orlando Magic Orlando, Floryda niebieskie, czarne, srebrne Amway Center 1989
Washington Wizards Waszyngton, Dystrykt Kolumbii niebieskie, czewone, srebrne Verizon Center 1961*

Konferencja Zachodnia[edytuj | edytuj kod]

Dywizja Drużyna Miasto, stan USA Barwy Hala Data założenia
Południowo-zachodnia Dallas Mavericks Dallas, Teksas niebieskie, srebrne, zielone American Airlines Center 1980
Houston Rockets Houston, Teksas czerwone, białe, srebrne Toyota Center 1967*
Memphis Grizzlies Memphis, Tennessee niebieskie, złote FedEx Forum 1995*
New Orleans Pelicans Nowy Orlean, Luizjana czerwone, złote, granatowe Smoothie King Center 1988*
San Antonio Spurs San Antonio, Teksas czarne, srebrne AT&T Center 1967*
Północno-zachodnia Denver Nuggets Denver, Kolorado niebieskie, białe, złote Pepsi Center 1967
Minnesota Timberwolves Minneapolis, Minnesota niebieskie, czarne, srebrne, zielone Target Center 1989
Portland Trail Blazers Portland, Oregon czarne, czerwone, srebrne Moda Center 1970
Oklahoma City Thunder Oklahoma City, Oklahoma niebieskie, czerwone, pomarańczowe Chesapeake Energy Arena 2008
Utah Jazz Salt Lake City, Utah niebieskie, srebrne EnergySolutions Arena 1974*
Pacyfiku Golden State Warriors Oakland, Kalifornia jasnoniebieskie, pomarańczowe, złote Oracle Arena 1946*
Los Angeles Clippers Los Angeles, Kalifornia czerwone, niebieskie Staples Center 1970*
Los Angeles Lakers Los Angeles, Kalifornia fioletowe, żółte ,granatowe, białe Staples Center 1946*
Phoenix Suns Phoenix, Arizona fioletowe, pomarańczowe, szare US Airways Center 1968
Sacramento Kings Sacramento, Kalifornia fioletowe, czarne, srebrne Sleep Train Arena 1945*

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

Nieistniejące obecnie zespoły[edytuj | edytuj kod]

Prezydenci i komisarze NBA[edytuj | edytuj kod]

Zwycięzcy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Finały_NBA#Historia.

Klasyfikacja medalowa[edytuj | edytuj kod]

Logo Finałów NBA.
Drużyna Mistrzostwa Wicemistrzostwa Lata zwycięstw
Boston Celtics 17 4 1957, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1968, 1969, 1974, 1976, 1981, 1984, 1986, 2008
Los Angeles Lakers 16 15 19491, 19501, 19521, 19531, 19541, 1972, 1980, 1982, 1985, 1987, 1988, 2000, 2001, 2002, 2009, 2010
Chicago Bulls 6 0 1991, 1992, 1993, 1996, 1997, 1998
San Antonio Spurs 5 1 1999, 2003, 2005, 2007, 2014
Philadelphia 76ers 3 6 1955³, 1967, 1983
Detroit Pistons 3 4 1989, 1990, 2004
Golden State Warriors 3 3 1947², 1956², 1975
Miami Heat 3 2 2006, 2012, 2013
New York Knicks 2 6 1970, 1973
Houston Rockets 2 2 1994, 1995
Baltimore Bullets 1 3 19487
Atlanta Hawks 1 3 19584
Seattle Supersonics/Oklahoma City Thunder 1 3 19798
Portland Trail Blazers 1 2 1977
Dallas Mavericks 1 1 2011
Milwaukee Bucks 1 1 1971
Washington Wizards 1 0 19786
Sacramento Kings 1 0 19515
New Jersey Nets 0 2
Orlando Magic 0 2
Phoenix Suns 0 2
Utah Jazz 0 2
Cleveland Cavaliers 0 1
Indiana Pacers 0 1
Chicago Stags 0 1
Washington Capitols 0 1

1 jako Minneapolis Lakers
2 jako Philadelphia Warriors
3 jako Syracuse Nationals
4 jako St. Louis Hawks
5 jako Rochester Royals
6 jako Washington Bullets
7 drużyna obecnie nieistniejąca (występowała w NBA w latach 1947 – 1955, nie mają powiązania z późniejszymi Baltimore Bullets – obecnie Washington Wizards)
8 obecnie Oklahoma City Thunder

Najlepiej punktujący zawodnicy[edytuj | edytuj kod]

Stan na 01.11.2014r.

Mj. Zawodnik Kluby Lata gry Łączne punkty Trafione rzuty za 2 punkty Trafione rzuty za 3 punkty Trafione rzuty wolne
1 Kareem Abdul-Jabbar Milwaukee Bucks, Los Angeles Lakers 1969-1989 38 387 15 837 1 6 712
2 Karl Malone Utah Jazz, Los Angeles Lakers 1985-2004 36 928 13 528 85 9 787
3 Michael Jordan Chicago Bulls, Washington Wizards 1984-1993, 1995-1998, 2001-2003 32 292 12 192 581 7 327
4 Kobe Bryant Los Angeles Lakers od 1996 31 771 11 055 1 640 7 950
5 Wilt Chamberlain Golden State Warriors, Philadelphia 76ers, Los Angeles Lakers 1959-1973 31 419 12 681 0 6 057
6 Shaquille O'Neal Orlando Magic, Los Angeles Lakers, Miami Heat, Phoenix Suns, Cleveland Cavaliers, Boston Celtics 1992-2011 28 596 11 330 1 5 935
7 Moses Malone Los Angeles Clippers, Houston Rockets, Philadelphia 76ers, Washington Wizards, Atlanta Hawks, Milwaukee Bucks, Philadelphia 76ers, San Antonio Spurs 1976-1995 27 409 9 435 8 8 531
8 Elvin Hayes Houston Rockets, Washington Wizards, Houston Rockets 1968-1984 27 313 10 976 5 5 356
9 Hakeem Olajuwon Houston Rockets, Toronto Raptors 1984-2002 26 946 10 749 25 5 423
10 Dirk Nowitzki Dallas Mavericks 0d 1998 26 825 9 407 1 471 6 501

Zawodnicy według zdobytych mistrzostw[edytuj | edytuj kod]

Mj. Zawodnik Mistrzostwa Lata zwycięstw Mistrzowskie kluby
1 Bill Russell 11 1957, 1959-1966, 1968-1969 Boston Celtics
2 Sam Jones 10 1959-1966, 1968-1969 Boston Celtics
3 Tom Heinsohn 8 1957, 1959-1965 Boston Celtics
K. C. Jones 8 1959-1966 Boston Celtics
Satch Sanders 8 1961-1966, 1968-1969 Boston Celtics
John Havlicek 8 1963-1966, 1968-1969, 1974, 1976 Boston Celtics
7 Jim Loscutoff 7 1957, 1959-1964 Boston Celtics
Frank Ramsey 7 1957, 1959-1964 Boston Celtics
Robert Horry 7 1994, 1995, 2000-2002, 2005, 2007 Houston Rockets, Los Angeles Lakers, San Antonio Spurs
10 Bob Cousy 6 1957, 1959-1963 Boston Celtics
Kareem Abdul-Jabbar 6 1971, 1980, 1982, 1985, 1987-1988 Milwaukee Bucks, Los Angeles Lakers
Michael Jordan 6 1991-1993, 1996-1998 Chicago Bulls
Scottie Pippen 6 1991-1993, 1996-1998 Chicago Bulls

Polacy[edytuj | edytuj kod]

Od sezonu 2007-2008 w NBA występuje Marcin Gortat, który podpisał dwuletni kontrakt z Orlando Magic na sumę 1,1 mln USD. Gortat wybrany został w drafcie 2005 z 57 numerem przez Phoenix Suns i natychmiast przekazany do Orlando. W składzie Magic pojawił się dopiero w 2007 roku, a pierwszy mecz rozegrał 1 marca 2008. Wiosną rozegrał osiem meczów w fazie play-off. W grudniu 2008 roku, jako pierwszy z Polaków, wyszedł na boisko w pierwszej piątce swego zespołu. Marcin Gortat nie był podstawowym zawodnikiem swojej drużyny, najczęściej wchodził na boisko jako zmiennik Dwighta Howarda. Przeciętnie zaliczał ok. 12 minut meczu, zdobywając ok. 3 punktów, 4 zbiórek i 1 blok. Jest pierwszym Polakiem, który grał w finałach NBA, w 2009 roku. 18 grudnia 2010 Marcin Gortat uczestniczył w wymianie między Orlando Magic a Phoenix Suns. Do klubu ze stolicy stanu Arizona razem z Marcinem Gortatem przeszli Vince Carter i Mickaël Piétrus, natomiast w odwrotną stronę powędrowali Jason Richardson, Hidayet Türkoğlu oraz Earl Clark. Po zmianie drużyny Marcin Gortat coraz więcej czasu spędzał na parkiecie, czasami wychodząc w pierwszej piątce. 30 stycznia w meczu z New Orleans Hornets pobił swój rekord występów w NBA zdobywając 25 punktów będąc zarazem rezerwowym w tym meczu. W 2013 roku Gortat zmienił klub z Phoenix Suns na Washington Wizards.

Przed Marcinem Gortatem w NBA grało dwóch Polaków:

We wrześniu 2007 roku wstępny kontrakt z Indiana Pacers podpisał też Łukasz Obrzut, za sezon miał otrzymać stawkę minimalną 450 tys. dolarów. W październiku zwolniono go jednak[9]. Jako 35. w drafcie NBA w 2003 roku Milwaukee Bucks wybrało Szymona Szewczyka, jednak dotychczas nie zagrał w najlepszej lidze świata. Ponadto w NBA grał Rubén Wolkowyski posiadający także polskie obywatelstwo, jednak grający dla reprezentacji Argentyny. Jeff Nordgaard grał w NBA, ale polskie obywatelstwo otrzymał później.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Najwyższy wynik w historii NBA to 186:184 dla Detroit Pistons w meczu z Denver Nuggets, który odbył się 13 grudnia 1983 roku i trwał łącznie 191 minut (3 dogrywki). [10][11]
  • Najniższy wynik w historii NBA to 19:18 dla Fort Wayne Pistons w meczu z Mineapolis Lakers, który odbył się 22 listopada 1950 roku.[12]
  • 2 marca 1962 Wilt Chamberlain zdobył 100 punktów dla Philadelphia Warriors w wygranym 169:147 meczu z New York Knicks.[13][14][15]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło NBA w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Adam Silver - Commissioner - National Basketball Association (ang.). nba.com. [dostęp 15 czerwca 2014].
  2. REVEALED: The world’s best paid teams, Man City close in on Barca and Real Madrid (ang.). [dostęp 2013-01-08].
  3. The First Game (ang.). W: NBA [on-line]. [dostęp 5 sierpnia, 2010].
  4. History of Basketball in Canada (ang.). NBA Media Ventures, LLC. [dostęp 2007-04-13].
  5. National Basketball Association, Inc. (ang.). Copyright © 2012, Hoover's Inc., All Rights Reserved. [dostęp 2012-04-29].
  6. 6,0 6,1 NBA is born (ang.). [dostęp 29 lipca, 2010].
  7. 1949–51: Lakers Win First NBA Finals (ang.). [dostęp 30 lipca, 2010].
  8. NBA Rules History (ang.). 8 maja, 2008. [dostęp 30 lipca, 2010].
  9. Pacers | The Indianapolis Star | indystar.com
  10. [1]
  11. [2]
  12. [3]
  13. [4]
  14. [5]
  15. [6]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]