Pielnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pielnia
Pielnia
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Zarszyn
Liczba ludności (2012) 1050
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38 – 530
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0363004
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Pielnia
Pielnia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pielnia
Pielnia
Ziemia 49°32′34″N 22°03′32″E/49,542778 22,058889Na mapach: 49°32′34″N 22°03′32″E/49,542778 22,058889
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Pielnia 2004.jpg

Pielniawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Zarszyn.

Pielnia leży nad rzeką Pielnica, dopływem Wisłoka, przy drodze z Nowotańca do Pisarowiec. Okolica podgórska, pokryta od zachodu lasem Retkowem, na Pogórzu Bukowskim.

Dawne nazwy[edytuj | edytuj kod]

Historyczne nazwy wsi to: Pewel 1427, Iohannes Peluelski de Pella 1429, Pella Inferior 1434, Pyella 1450, Pella 1523, Pielli 1561, Pielle 1653, Pielnia XIX i XX w. Lustracja Województwa ruskiego z 1577 wymienia trzy części wsi: "Piella Superior, Piella Inferior, Piella Skalczyna". Sugerować można związek nazwy wsi z niem. n. osob. Pella, łem. Pelnia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pielnia historycznie graniczy od południa z Nadolanami, na zachodzie z Odrzechową, na południu z miejscowością Długie i Nowosielcami a na wschodzie z Jędruszkowcami (Andruszkowce), Dudyńcami i Pobiednem. Pierwsze wzmianki pochodzą z 1400, osadźcą był wówczas Skalka de Pella, kolonizacja na prawie niemieckim, układ zabudowy wsi w formie łańcuchówki niemieckiej. W 1437 własność Mikołaja Burzyńskiego z Bzianki. Wójtostwo Pielnia zostaje następnie odsprzedane przez Mikołaja Burzyńskiego Janowi Balowi na jeden rok za 110 grzywien, po czym odkupuje wieś tenże Bal za 250 grzywien na własność. Po jakimś czasie wójtostwo powraca pod zarząd Mikołaja Burzyńskiego. W tym okresie większe niwy nosiły nazwy Kartjanow las i Radkow pole. Pod koniec XV w. własność Stanisława Zarszyńskiego, następnie jego córki Anny zamężnej za Jakuba Pieniążka dziedzica Jaćmierza. Po Pieniążku właścicielem był Jan Morochowski. Od 10 listopada 1634 własność Wacława i Jerzego Stano, a po nim jego córki zamężnej za Pawła Brzeskiego.

Do 1772 wieś leżała administracyjnie w ziemi sanockiej województwa ruskiego. Od 1772 należała do cyrkułu leskiego, a następnie sanockiego. Po reformie administracyjnej w 1864, powiat sądowy sanocki, gmina wiejska Sanok w kraju Galicja. W 1898 wieś liczyła 1002 osób zamieszkujących 181 domów. Własność szlachecka – dobra Leopoldyny de Ścibor-Rylski Horodeńskiej.

W okresie rzezi galicyjskiej z rąk chłopów zginął właściciel Pielni Horodyński. Jego żona Leopoldyna ufundowała później kościół w Dudyńcach oraz ochronkę ss. Służebniczek NMP ze Starej Wsi w Pielni.

Ostatnim właścicielem majątku był Eustachy Rylski. Po 1944 większość Rusinów wyjechała na Ukrainę (rejon tarnopolski) lub została przesiedlana na Ziemie Odzyskane. Wieś palona przez UPA w 1946 dwa razy, z pożogi ocalało 10 domów[1]. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim.

Przypisy

  1. Artur Bata "Bieszczady w ogniu", Rzeszów 1987 s. 152-153

Wyznania[edytuj | edytuj kod]

Bracia polscy[edytuj | edytuj kod]

Od co najmniej połowy XVII wieku we wsi znajdował się zbór braci polskich, któremu patronował ówczesny właściciel Paweł Brzeski oraz jego synowie Wacław i Paweł (do 1653 ius patronus zboru w Nowotańcu), który przeszedł z kalwinizmu na to wyznanie. Jego zięciem był słynny teolog i astronom Stanisław Lubieniecki. Zbór braci polskich upadł po ich wygnaniu z Polski w 1662.

Katolicy obrządku greckiego[edytuj | edytuj kod]

Parafia greckokatolicka (historyczna) pw. Św. Jana Ewangelisty obejmowała niegdyś zasięgiem miejscowości:

Na miejscu pozostał stary cmentarz greckokatolicki.

Katolicy obrządku łacińskiego[edytuj | edytuj kod]

Dawniej Pielnia należała do parafii w Nowotańcu. W 1946 we wsi została erygowana rzymskokatolicka parafia pw. Matki Boskiej Wspomożenia Wiernych należąca do dekanatu Sanok I w archidiecezji przemyskiej.

Mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

Nazwiska mieszkańców XIX w.: Bednarczyk, Brechun, Burnatoski, Czajkowski, Czupil, Drozd, Dziadyk, Furtak, Fornal, Gagatko, Glistak, Jakubowski, Jankowski, Jurczyk, Juszik, Kocoń, Koncik, Kotlarz, Kowalczyk, Kuzmak, Laskowski, Lipka, Lisnak, Łuczka, Maczużak, Miedziuch, Martyniak, Mołocznik, Moskalewicz, Ołowiany, Orybkiewicz, Pałuk, Paskanik, Patrylak, Pich, Pluskwa Pluskwik, Polnyj, Polywka, Proćko, Prokopyk, Pyrkan, Pospolitak, Przystasz, Rasewicz, Seńko, Słysz, Sokołowski, Struś, Suszko, Świstak, Szajnak, Szczerba, Szerda, Wajs, Warcholak, Wasylenko, Watral, Wiewiorski,Piszczyński

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • metryki rzymskokatolickie od 1784
  • metryki greckokatolickie z lat 1784-1876

Architektura[edytuj | edytuj kod]

W Pielni znajdowała się do 1945 greckokatolicka cerkiew parafialna pw. św. Jana Ewangelisty, erygowana w 1805. Obecnie we wsi znajduje się kościół rzymskokatolicki pw. Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych, erygowany po 1946. We wnętrzu późnobarokowy ołtarz główny i dwa boczne klasycystyczne. Ambona rokokowa. Na ścianach epitafia, patronów świątyni, kolatorów: Stanisława i Magdaleny Truskolaskich z 1806. W miejscu zabudowań dworskich stoi dziś Dom Ludowy i siedziba OSP.

Pielnia, 1852

We wsi znajduję się również XIX w. kaplica. Do lat 70. XX w. odprawiane tam były nabożeństwa majowe, teraz została wpisana do rejestru zabytków. W sierpniu 2007 odnowiona i ponownie oddana do użytku.

Drogi krajowe[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona jest 4 km od drogi krajowej 28 ZatorWadowiceNowy SączGorliceBieczJasłoKrosnoSanokMedyka.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]