Przejście Północno-Zachodnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Częściej używane szlaki Przejścia Północno-Zachodniego

Przejście Północno-Zachodnie – morska droga z Europy do wschodniej Azji prowadząca drogami wodnymi wewnątrz Archipelagu Arktycznego. Istnienie tego szlaku zostało teoretycznie udowodnione przez angielskich geografów w końcu XV wieku[1].

Pierwszym, który poszukiwał przejścia północno-zachodniego był John Cabot[1], a następnymi Martin Frobisher[2], John Davis[3], James Cook[4] i Henry Hudson[5]. W pierwszej połowie XIX w. wiele fragmentów obecnego Przejścia Północno-Zachodniego zostało poznanych cząstkowo przez szereg działających tam ekspedycji morskich, m.in. Johna Rossa, Williama E. Parry’ego i Jamesa C. Rossa[6]. Od strony lądu eksplorację prowadziły wyprawy kierowane przez Johna Franklina, George Backa, Petera W. Dease’a, Thomasa Simpsona i Johna Rae’a[6]. W 1826 Frederick William Beechey badał północne wybrzeża Alaski, odkrywając Przylądek Barrow[6]. Kolejne liczne, lecz bezskuteczne, próby przepłynięcia przejścia przyczyniły się do gruntownego poznania terenów arktycznych Ameryki Północnej. Pierwszym, który pokonał przejście, lecz w kilku etapach w latach 1903–1906 był Roald Amundsen (dokonał tego na statku Gjøa)[6]. Pierwszym, który przepłynął cały szlak w ciągu jednego sezonu nawigacyjnego, był Henry Larsen na statku St. Roch w 1944 (wyprawa trwała 86 dni – w czasie pierwszej wyprawy w latach 1940-1942 pokonanie przejścia zajęło mu 28 miesięcy)[7][8][9][10]. Mimo udowodnienia, przynajmniej okresowej żeglowności przejścia, nie nabrało ono dotychczas komercyjnego znaczenia.

W wyniku narastającego efektu cieplarnianego i cofania się lodów na Oceanie Arktycznym, szlak ten może okazać się bardziej atrakcyjny w przyszłości. W porównaniu do trasy przez Kanał Panamski, Przejściem Północno-Zachodnim można skrócić drogę z Europy na Daleki Wschód o 4000 km[11]. W związku z tym, przejście nabrało znaczenia politycznego: Kanada utrzymuje, że leży ono wewnątrz kanadyjskich wód terytorialnych, lecz Stany Zjednoczone nie respektują tej zwierzchności. W 1985 lodołamacz amerykańskiej Straży Wybrzeża przepłynął przejściem, a USA demonstracyjnie nie prosiły rządu Kanady o zgodę[12]. W 1986 Kanada ponownie zadeklarowała, że przejście leży na jej wodach terytorialnych[12]. W 2005 nowo wybrany premier Kanady, Stephen Harper, potwierdził zamiar traktowania przejścia jako wód kanadyjskich. W 2006 Kanadyjskie Siły Zbrojne ogłosiły, że przejście będą nazywały Kanadyjskimi Wodami Wewnętrznymi (ang. Canadian Internal Waters, fr. Eaux intérieures canadiennes)[12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Vanessa Collingridge: Captain Cook. Ebury Press, 2002. ISBN 0091888980.
  2. John M Bumsted: The Peoples of Canada: A Pre-Confederation History. Oxford University Press.
  3. John Davis w Encyklopedia Britannica.
  4. Nicholas Thomas: Discoveries: The Voyages of Captain Cook. Penguin, 2004. ISBN 0141002794.
  5. Carl Waldman i Alan Wexler: Encyclopedia of Exploration, Vol. 1. New York: 2004. ISBN 0816046786.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Pierre Berton: The Arctic Grail: The Quest for the North West Passage and the North Pole, 1818–1909. Toronto: Random House of Canada Ltd., 1988. ISBN 1585741167.
  7. Time Magazine U.S. Canada at War: THE ARCTIC: Northwest Passage, 1944.
  8. The Canadian Encyclopedia.
  9. Historia St. Roch.
  10. RCMPV ST. ROCH.
  11. Arctic Marine Transport.
  12. 12,0 12,1 12,2 Parliament of Canada Library of Parliament Research Publications.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]