Barad-dûr

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Barad-dûr, Czarnej Wieży z Środziemia. Zobacz też: Czarna wieża, powieść P. D. Jamesa.
Rondador, Barad-dûr, rysunek zainspirowany filmem Petera Jacksona

Barad-dûr – fikcyjna twierdza ze stworzonej przez J. R. R. Tolkiena mitologii Śródziemia.

Była to główna siedziba Saurona, wzniesiona przy pomocy Pierścienia. Pojawia się we Władcy Pierścieni, pewne informacje na jej temat można też znaleźć w Dodatkach do trzeciego tomu tej powieści oraz w Silmarillionie.

Barad-dûr jest zaznaczone i podpisane na mapach Śródziemia dołączonych do Władcy Pierścieni[1].

  • W angielskim oryginale – Barad-dûr / Dark Tower / Lugbúrz / Great Tower
  • Przekład Marii SkibniewskiejBarad-dûr (Barad-dur)[2] / Czarna Wieża / Lugbúrz (Lugburz)[3] / Wspaniała Wieża
  • Przekład Jerzego ŁozińskiegoBarad-dûr / Mroczna Wieża / Lugbúrtz / Wielka Wieża
  • Przekład Marii i Cezarego FrącówBarad-dûr / Mroczna Wieża / Lugbúrz / Wielka Wieża

Barad-dûr[edytuj | edytuj kod]

Najważniejsza twierdza Władcy Ciemności, jego główna siedziba w Mordorze. Położona była na długiej, skalnej ostrodze gór Ered Lithui, wysuniętej w kierunku południowo-zachodnim od głównego pasma.

Budowa i losy twierdzy w Drugiej Erze[edytuj | edytuj kod]

Sauron rozpoczął jej budowę około 1000 roku Drugiej Ery[4] i ukończył ją w sześćset lat później, około 1600 roku. Całą fortecę utrzymywała moc Jedynego Pierścienia i dopóki ten istniał, twierdzy nie dało się całkowicie zniszczyć. Barad-dûr w ciągu Drugiej i Trzeciej Ery było najpotężniejszą warownią w całym Śródziemiu.

Sauron opuścił fortecę, gdy poddał się Ar-Pharazônowi i udał się z nim do Númenoru (3262 rok). Powrócił do niej po zagładzie wyspy w 3319 roku i tam stworzył sobie nową cielesną powłokę, bowiem poprzednia przepadła wraz z Númenorem.

W trakcie wojny z Ostatnim Sojuszem elfów i ludzi Sauron, pokonany w bitwie na Dagorlad (3434 rok), został oblężony w Barad-dûr. Bronił się tam przez siedem lat (3434 – 3441). Ostatecznie forteca została zburzona po zwycięskiej dla sojuszników walce na stokach Orodruiny. Jednakże Pierścień, zdobyty przez Isildura, nie został zniszczony i przez to fundamenty Barad-dûr przetrwały.

Trzecia Era i Wojna o Pierścień[edytuj | edytuj kod]

Dzięki temu Sauron, powróciwszy do Mordoru w 2951 roku Trzeciej Ery, mógł odbudować fortecę i ponownie tam osiąść. W Barad-dûr umieszczono wtedy jeden z magicznych, dalekowidzących kryształów, palantír Ithilu, zdobyty wcześniej przez Nazgûle. Właśnie w tej twierdzy Gollum był więziony w latach 3009 – 3017 i torturowany, gdy został pojmany w pobliżu Mordoru. Podczas Wojny o Pierścień stamtąd Sauron kierował ruchami swoich wojsk.

W trakcie swojej misji Frodo Baggins zobaczył siedzibę Władcy Ciemności po raz pierwszy z Amon Hen, dzięki mocy Jedynego Pierścienia:

Quote-alpha.png
Wreszcie (...) ujrzał zwarte, spiętrzone blanki, czarną niepokonaną wartownię, górę żelaza, stalową bramę, niezdobytą wieżę. To była Barad-dûr – forteca Saurona[5].

Drugi raz widział ją z oddali, gdy wraz z Samem Gamgee wspinał się na szczyt Góry Przeznaczenia:

Quote-alpha.png
Frodo zobaczył czarne, ciemniejsze niż otaczające ją ogromne ciemności, groźne iglice i żelazną koronę na szczycie najwyższej wieży Barad-dûr[6].

Gdy wreszcie unicestwiono Jedyny Pierścień (25 marca 3019 roku)[7] Barad-dûr runęło i uległo całkowitemu zniszczeniu.

Wygląd twierdzy[edytuj | edytuj kod]

Niewiele można powiedzieć na temat wyglądu twierdzy. Zapewne została wzniesiona z czarnego kamienia. Jej centralnym punktem była wysoka wieża na szczycie której znajdowało się okno Oka Saurona. W opasującym całą fortecę murze było kilka dużych bram. Ze strony północnej i wschodniej twierdzy znajdowała się głęboka przepaść nad którą przerzucono kilka żelaznych mostów.

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa fortecy we Wspólnej Mowie brzmiała Czarna Wieża, co jest tłumaczeniem sindarińskiego miana Barad-dûr[8].

Z kolei w Czarnej Mowie zwano ją Lugbúrz, co znaczy Mroczna wieża[9], natomiast Rzecznik Saurona określał twierdzę mianem Wspaniała Wieża.

Ekranizacja P. Jacksona[edytuj | edytuj kod]

Na potrzeby ekranizacji Władcy Pierścieni, reżyserowanej przez Petera Jacksona, Barad-dûr zaprojektował John Howe, znany ilustrator dzieł Tolkiena, opierając się przy tym na swoich wcześniejszych pracach. Wedle jego rysunków wykonano dużych rozmiarów model, który następnie przy pomocy specjalnych kamer i techniki komputerowej odpowiednio powiększano, by w filmie sprawiał wrażenie prawdziwej budowli. Siedziba Saurona pojawia się we wszystkich częściach filmowej trylogii.

Drużyna Pierścienia:

  • scena po wyjeździe Gandalfa z Bag End – pokazano niższe partie warowni
  • scena na Amon Hen – Frodo dzięki Pierścieniowi na palcu widzi całą twierdzę, od bram po sam szczyt z Okiem Saurona

Dwie Wieże:

  • scena na Emyn Muil – przez ułamek sekundy Frodo widzi szczyt wieży i Oko Saurona
  • scena z Sarumanem – Czarodziej przez palantír komunikuje się z Sauronem (kamera powoli pokazuje całą twierdzę)
  • rozmowa Galadrieli z Elrondem – krotka migawka z Czarną Wieżą i latającymi wokół niej Nazgûlami
  • zakończenie filmu – kamera zostawia wędrującego Froda i jego towarzyszy, po czym biegnie w górę, by na końcu pokazać panoramę Mordoru z Barad-dûr

Powrót Króla:

  • twierdza Saurona pojawia się w kolejnych scenach wędrówki Froda i Sama przez Mordor
  • w trakcie bitwy pod Morannonem Aragorn i jego żołnierze widzą, z zajmowanych przez siebie pozycji, Czarną Wieżę przez cały czas i są świadkami jej zniszczenia po unicestwieniu Pierścienia

Przypisy

  1. Zobacz: J. R. R. Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. M. Skibniewska. T. 1: Drużyna Pierścienia. Warszawa: 2002, s. 539.
  2. Taka pisownia, bez litery diakrytyzowanej, występuje w wydaniach Władcy Pierścieni sprzed 1996 roku i w wydaniach Silmarillionu sprzed 2006 roku.
  3. Pisownia bez litery diakrytyzowanej występuje w wydaniach Władcy Pierścieni sprzed 1996 roku.
  4. Wszystkie daty w tym artykule podano za: Dodatek B Kronika Lat (Kronika Królestw Zachodnich). W: J. R. R. Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. M. Skibniewska. T. 3: Powrót Króla. Warszawa: 2002, s. 468, 469, 470, 480, 482, 489.
  5. J. R. R. Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. M. Skibniewska. T. 1: Drużyna Pierścienia. Warszawa: 2002, s. 525 (księga druga, rozdział 10 Rozstanie).
  6. J. R. R. Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. M. Skibniewska. T. 3: Powrót Króla. Warszawa: 2002, s. 274 (księga szósta, rozdział 3 Góra Przeznaczenia).
  7. Wedle kalendarza hobbitów z Shire’u był to dzień 25 miesiąca Rethe roku 1419. Jedynie z grubsza odpowiada on marcowi, bowiem ten kalendarz nie jest tożsamy z gregoriańskim. Dodać należy, iż hobbici daty roczne liczyli od osiedlenia się w swoim kraju (rok 1601 Trzeciej Ery).
    Według kalendarza stosowanego w innych częściach Śródziemia (tzw. Kalendarz Namiestników) miesiąc ten zwał się Súlimë. Dokładne informacje o kalendarzach Śródziemia zawarte są w Dodatku D Kalendarz Shire’u, w trzecim tomie powieści.
  8. Tłumaczenie nazwy podano za: A. Kubala: Przewodnik po nazwach miejscowych Śródziemia czyli Tłumaczenie i etymologia nazw miejscowych Śródziemia Trzeciej i Czwartej Ery według J. R. R. Tolkiena. Warszawa: 2003, s. 21 (hasło Barad-dûr).
  9. Tłumaczenie nazwy podano za: A. Kubala: op.cit.. s. 91 (hasło Lugbúrz).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • John Ronald Reuel Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. Maria Skibniewska. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, 2002. ISBN 83-7319-172-0.
  • Pierścienie Władzy i Trzecia Era. W: John Ronald Reuel Tolkien: Silmarillion. przeł. Maria Skibniewska. Wyd. 10. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2004, s. 261-280. ISBN 83-241-1515-3.

---

  • Arkadiusz Kubala: Przewodnik po nazwach miejscowych Śródziemia czyli Tłumaczenie i etymologia nazw miejscowych Śródziemia Trzeciej i Czwartej Ery według J. R. R. Tolkiena. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2003. ISBN ISBN 83-241-1143-3.
  • Fran Walsh, Philippa Boyens, Peter Jackson: The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring. Screenplay based on the novels by J.R.R Tolkien. 2001.
  • Fran Walsh, Philippa Boyens, Stephen Sinclair, Peter Jackson: The Lord of the Rings: The Two Towers. Screenplay based on the novels by J.R.R Tolkien. 2002.
  • Fran Walsh, Philippa Boyens, Peter Jackson: The Lord of the Rings: The Return of the King. Screenplay based on the novels by J.R.R Tolkien. 2003.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]