Jerzy Łoziński (tłumacz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy filozofa. Zobacz też: Jerzy Zygmunt Łoziński.
Jerzy Łoziński
Data urodzenia 1947
Zawód pracownik Uniwersytetu Warszawskiego, tłumacz
Tytuł naukowy doktor filozofii

Jerzy Łoziński (ur. 1947) – polski tłumacz, doktor filozofii, wieloletni pracownik Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego[1][2].

Znawca filozofii europejskiej XIX i XX wieku. Znany z kontrowersyjnych przekładów Władcy Pierścieni J.R.R. Tolkiena oraz cyklu Kroniki Diuny Franka Herberta (częściowo pod pseudonimem "Ładysław Jerzyński"). Był członkiem PZPR[3].

Prace[edytuj | edytuj kod]

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Liczne kontrowersje wzbudził przekład Władcy Pierścieni J.R.R. Tolkiena. Czytelnicy krytykowali szczególnie tłumaczenia nazw własnych z powieści (m.in. Włości zamiast Shire, Bagosz zamiast Baggins, Dołek zamiast Holman) oraz wprowadzenie nowych tłumaczeń nazw w miejsce przyjętych we wcześniejszych przekładach (m.in. Łazik zamiast Obieżyświat, Starzyk zamiast Dziadunio, Sępna Puszcza zamiast Mroczna Puszcza). Istnieją tłumaczenia ww. nazw na inne języki, np. we francuskim Shire przetłumaczono na La Comte, w hiszpańskim na La Comarca, co można tłumaczyć jako Włość[4]. W wydaniu hiszpańskim nazwisko Baggins przetłumaczono na Bollson, w niemieckim – Beutlin, w brazylijskiej odmianie portugalskiego – Bolseiro, we francuskim – Sacquet; większość tłumaczeń w innych językach również wprowadziła własne nazwy.

Krytycznie o tłumaczeniu Władcy Pierścieni wypowiadali się także literaturoznawcy, m.in. Agnieszka Sylwanowicz, tłumaczka i znawczyni twórczości Tolkiena[5], która jednak zajmowała się wyłącznie tłumaczeniem Skibniewskiej. Kontrowersje te spowodowały rewizję tłumaczenia i powrót do wielu oryginalnych nazw[6]. Z podobną, nieco mniejszą, krytyką spotkało się również tłumaczenie Diuny Franka Herberta.

Nieprzychylne przyjęcie tłumaczeń znalazło wyraz w obraźliwym neologizmie łozizm, popularnym zwłaszcza na forach internetowych, oznaczającym niezręczne, zbyt oryginalne lub odmienne od tradycyjnych tłumaczenie[7]. Obrońcy tłumaczeń Łozińskiego zwracają uwagę na wspaniały styl i używanie prostego, łatwego do zrozumienia języka.[8]

W przeciwieństwie do tłumaczeń twórczości Tolkiena i Herberta, tłumaczenia Roalda Dahla spotykały się z pozytywnym przyjęciem czytelników.[potrzebne źródło]

Prace autorskie[edytuj | edytuj kod]

Tłumaczenia i redakcje[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Frankfurcka (tom I, część 1-2: 1985; tom II, część 1-2: 1987)
  • Zygmunt Bauman, Socjologia (1996)
  • Frederick Copleston, Historia filozofii (tom 6: 1996, tom 7: 1995)
  • Peter Vardy, Paul Grosch, Etyka: poglądy i problemy (1995)
  • J.R.R. Tolkien, Władca Pierścieni (tom 1: Bractwo Pierścienia; tom 2: Dwie wieże; tom 3: Powrót króla; 1996-1997 - wiele wydań w następnych latach)
  • Ted Honderich (red.), Encyklopedia filozofii (tom 1: 1998, tom 2: 1998)
  • Anthony Kenny (red.), Oksfordzka Ilustrowana Historia Filozofii (2001)
  • Niklas Luhmann, Semantyka miłości: o kodowaniu intymności (2003)
  • Roald Dahl, Fantastyczny pan Lis (2003)
  • Roald Dahl, Charlie i wielka szklana winda (2004)
  • Roald Dahl, Charlie i fabryka czekolady (2004)
  • Roald Dahl, Danny mistrz świata (2005)
  • George Steiner, Gramatyki tworzenia: na podstawie wygłoszonych w roku 1990 wykładów imienia Gifforda (2004)
  • Klaus von Beyme, Współczesne teorie polityczne (2005)
  • Ulrich Beck, Władza i przeciwwładza w epoce globalnej: nowa ekonomia polityki światowej (2005)
  • Ken Kesey, Czasami wielka chętka (1995)
  • William Diehl, Władca piekieł (2003)
  • John Fowles, Daniel Martin (1977)
  • Tiziano Terzani, Powiedział mi wróżbita. Lądowe podróże po Dalekim Wschodzie (2008)

Przypisy

  1. Strona pracownika Uniwersytetu Warszawskiego. [dostęp 2011-12-09].
  2. Jerzy Łoziński w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)
  3. J. Mantel-Niećko, Próba sił. Źródła do dziejów Uniwersytetu Warszawskiego po 13 grudnia 1981, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1991. s. 198
  4. Le Seigneur des anneaux, t. 1: La comunaute de l'Anneau, F. Sedoux, wyd. Christian Bourgois, Cul-de-Sac 1972.
  5. Agnieszka Sylwanowicz: Nowy przekład Władcy Pierścieni
  6. J.R.R. Tolkien, Władca Pierścieni, Zysk i S-ka, Poznań 2001; ISBN 83-7298-156-6
  7. Wprost - Horror przekładów, Wprost, nr 28/2001 (972) [dostęp 23-02-2012]
  8. Ostatni Przyjazny Dom