Jerzy Łoziński (tłumacz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy filozofa. Zobacz też: Jerzy Zygmunt Łoziński.
Jerzy Łoziński
Data urodzenia 1947
Zawód pracownik Uniwersytetu Warszawskiego, tłumacz
Tytuł doktor filozofii

Jerzy Łoziński (ur. 1947) – tłumacz, doktor filozofii, wieloletni pracownik Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego[1][2].

Znawca filozofii europejskiej XIX i XX wieku. Znany z kontrowersyjnych przekładów Władcy Pierścieni J.R.R. Tolkiena oraz cyklu Kroniki Diuny Franka Herberta (częściowo pod pseudonimem "Ładysław Jerzyński"). Był członkiem PZPR [3].

Prace[edytuj | edytuj kod]

Prace autorskie[edytuj | edytuj kod]

Tłumaczenia i redakcje[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Frankfurcka (tom I, część 1-2: 1985; tom II, część 1-2: 1987)
  • Zygmunt Bauman, Socjologia (1996)
  • Frederick Copleston, Historia filozofii (tom 6: 1996, tom 7: 1995)
  • Peter Vardy, Paul Grosch, Etyka: poglądy i problemy (1995)
  • J.R.R. Tolkien, Władca pierścieni (tom 1: Bractwo Pierścienia; tom 2: Dwie wieże; tom 3: Powrót króla; 1996-1997 - wiele wydań w następnych latach)
  • Ted Honderich (red.), Encyklopedia filozofii (tom 1: 1998, tom 2: 1998)
  • Anthony Kenny (red.), Oksfordzka Ilustrowana Historia Filozofii (2001)
  • Niklas Luhmann, Semantyka miłości: o kodowaniu intymności (2003)
  • Roald Dahl, Fantastyczny pan Lis (2003)
  • Roald Dahl, Charlie i wielka szklana winda (2004)
  • Roald Dahl, Charlie i fabryka czekolady (2004)
  • Roald Dahl, Danny mistrz świata (2005)
  • George Steiner, Gramatyki tworzenia: na podstawie wygłoszonych w roku 1990 wykładów imienia Gifforda (2004)
  • Klaus von Beyme, Współczesne teorie polityczne (2005)
  • Ulrich Beck, Władza i przeciwwładza w epoce globalnej: nowa ekonomia polityki światowej (2005)
  • Ken Kesey, Czasami wielka chętka (1995)
  • William Diehl, Władca piekieł (2003)
  • John Fowles, Daniel Martin (1977)
  • Tiziano Terzani, Powiedział mi wróżbita. Lądowe podróże po Dalekim Wschodzie (2008)

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Liczne kontrowersje wzbudził przekład Władcy Pierścieni J.R.R.Tolkiena. Czytelnicy krytykowali szczególnie tłumaczenia nazw własnych z powieści (m.in. Włości zamiast Shire, Bagosz zamiast Baggins, Dołek zamiast Holman) oraz wprowadzenie nowych tłumaczeń nazw, w miejsce przyjętych we wcześniejszych przekładach (m.in. Łazik zamiast Obieżyświat, Starzyk zamiast Dziadunio, Sępna Puszcza zamiast Mroczna Puszcza), pomimo iż tłumacz wzorował się na tłumaczeniach z innych krajów, np. we francuskim Shire tłumaczy się jako La Comte, a w hiszpańskim La Comarca, co podobnie jak Shire, można tłumaczyć jako Włość[potrzebne źródło], oraz nazwisko Baggins jako Bollson, co zaowocowało Bagoszem u Jerzego Łozińskiego.

Krytycznie o tłumaczeniu Władcy Pierścieni wypowiadali się także literaturoznawcy, m.in. Agnieszka Sylwanowicz, tłumaczka i znawczyni twórczości Tolkiena[4]. Kontrowersje te spowodowały rewizję tłumaczenia i powrót do wielu oryginalnych nazw.[5]

Z podobną, nieco mniejszą, krytyką spotkało się również tłumaczenie Diuny F.Herberta.

Nieprzychylne przyjęcie tłumaczeń znalazło wyraz w pogardliwym neologizmie łozizm, popularnym zwłaszcza na forach internetowych, a oznaczającym niezręczne, zbyt oryginalne lub odmienne od tradycyjnych tłumaczenie[6].

Obrońcy tłumaczeń Łozińskiego zwracają uwagę na wspaniały styl[7] i używanie prostego, łatwego do zrozumienia języka.

W przeciwieństwie do tłumaczeń twórczości Tolkiena i Herberta, tłumaczenia Roalda Dahla spotykały się z pozytywnym przyjęciem czytelników.[potrzebne źródło]

Przypisy

  1. Strona pracownika Uniwersytetu Warszawskiego. [dostęp 2011-12-09].
  2. Jerzy Łoziński w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)
  3. J. Mantel-Niećko, Próba sił. Źródła do dziejów Uniwersytetu Warszawskiego po 13 grudnia 1981, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1991. s. 198
  4. Agnieszka Sylwanowicz: Nowy przekład Władcy Pierścieni
  5. J. R. R. Tolkien, Władca Pierścieni, Zysk i S-ka, Poznań 2001; ISBN 83-7298-156-6
  6. Wprost - Horror przekładów, Wprost, nr 28/2001 (972) [dostęp 23-02-2012]
  7. Ostatni Przyjazny Dom