Władca Pierścieni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy książki. Zobacz też: inne znaczenia tego wyrażenia.
Władca Pierścieni
The Lord of the Rings
Ilustracja
Jedyny Pierścień
Autor John Ronald Reuel Tolkien
Typ utworu powieść przygodowa, high fantasy
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Wielka Brytania Wielka Brytania
Język angielski
Data wydania 1954–1955
Wydawca Allen & Unwin
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego 1961–1963
Wydawca Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”
Przekład Maria Skibniewska, Cezary Frąc i Maria Frąc, Jerzy Łoziński

Władca Pierścieni (ang. The Lord of the Rings) – powieść high fantasy J.R.R. Tolkiena, której akcja rozgrywa się w mitologicznym świecie Śródziemia.

Jest ona kontynuacją innej powieści tego autora zatytułowanej Hobbit, czyli tam i z powrotem.

Sześć ksiąg[edytuj]

Władca Pierścieni jest często mylnie nazywany trylogią, choć w rzeczywistości jest to powieściowa całość, podzielona na sześć ksiąg. Ze względu na swoją dużą objętość została wydana w trzech tomach z powodu nacisków wydawcy[1]; nie było to jednak oryginalne zamierzenie Tolkiena. Powieść składa się z sześciu części:

Wydane w tomie I – Drużyna Pierścienia (The Fellowship of the Ring)
  1. Powrót Cienia (Return of the Shadow)
  2. Drużyna Pierścienia (The Fellowship of the Ring).
Wydane w tomie II – Dwie wieże (The Two Towers)
  1. Zdrada Isengardu (The Treason of Isengard)
  2. Podróż do Mordoru (The Journey to Mordor)
Wydane w tomie III – Powrót króla (The Return of the King)
  1. Wojna o Pierścień (The War of the Ring)
  2. Powrót króla (The Return of the King).

Geneza[edytuj]

Pisaną przez ok. 12 lat[2] (m.in. w czasie II wojny światowej) powieść wydano w Wielkiej Brytanii w latach 1954–1955. W połowie lat sześćdziesiątych Władca Pierścieni stał się fenomenem wydawniczym w krajach anglosaskich, a następnie na całym świecie. Książkę przetłumaczono na dziesiątki języków (w Polsce ukazała się w latach 1961–1963). Jej sukces spowodował gigantyczny rozwój powieści fantasy.

Fabuła[edytuj]

Akcja powieści rozpoczyna się 60 lat po wydarzeniach opisanych w Hobbicie. Czarodziej Gandalf po przybyciu do Shire, kraju hobbitów odkrywa że magiczny pierścień będący w posiadaniu hobbita Bilbo Bagginsa to w rzeczywistości Jedyny Pierścień stworzony przez władcę ciemności, Saurona który pozwala kontrolować inne Pierścienie Władzy. Jeśli Sauron odzyska pierścień całe Śródziemie czeka zagłada, a jedynym sposobem na jego zniszczenie jest wrzucenie go w czeluście Orodruiny gdzie został wykuty. Zadania tego podejmuje się krewny Bilba, Frodo. Przydzielona zostaje mu drużyna która ma go wspomagać. Jednak wskutek różnych wypadków jej członkowie rozdzielają się a Frodo tylko ze swoim najwierniejszym przyjacielem Samem dalej kontynuuje swą niebezpieczną misję. Jest to o tyle trudne zadanie że Jedyny Pierścień budzi silne pożądanie w swoich posiadaczach którzy nie mają dostatecznie silnej woli by mu się przeciwstawić. Ich przewodnikiem zostaje Gollum, stwór który był kiedyś w posiadaniu pierścienia i za wszelką cenę chce go odzyskać. Tymczasem reszta Śródziemia na czele z Gandalfem i następcą tronu Gondoru, Aragornem szykuje się na wojnę z armiami Saurona. Losy Śródziemia zależą jednak od dwójki hobbitów i ich misji.

Główne motywy i interpretacje[edytuj]

Tolkien potwierdził że Władca Pierścieni jest dziełem chrześcijańskim. Jedyny Pierścień symbolizuje grzech. Frodo Baggins decyduje się nieść to brzemię przez Śródziemie po to by zniszczyć go w ogniu Góry Przeznaczenia, jak Jezus Chrystus dźwigał krzyż i grzechy ludzkości w drodze na Golgotę by tam je zgładzić. Pierścień ma większy lub mniejszy wpływ na każdą istotę w Śródziemiu (poza owianą tajemnicą postacią Toma Bombadila), jednak osoby wyjątkowo mądre lub proste potrafią się oprzeć jego mocy. Ci co ulegli mocy Pierścienia mogą odpokutować (Boromir). W powieści poruszany jest również wątek wolnej woli i łaski. W poprzedniej powieści Tolkiena, Hobbit, Bilbo Baggins oszczędził życie Gollumowi. Pod koniec Władcy Pierścieni to właśnie Gollum przyczynia się do zniszczenia Pierścienia.

Powieść była też interpretowana pozareligijnie. Jedyny Pierścień miał być również alegorią potężnej siły, która znalazła się w niepowołanych rękach nieumiejących dobrze jej wykorzystać takiej jak bomba atomowa (Władca Pierścieni był pisany głównie w latach 40. XX wieku) badź wyniszczających uzależnień jak narkotyki. Pod wpływem uzależnienia od Pierścienia, Smeagol, hobbit zmienił się w odrażającego stwora, Golluma.

Wreszcie w powieści dopatrzeć się można wątków pro-ekologicznych i antytechnologicznych. Saruman symbolizuje tu postać pokładającą ufność w technologii przemysłowej, jednocześnie by podnieść poziom industrializacji przyczynia się do zagłady lasów. W końcu prowadzi to do jego klęski, gdyż Isengard zostaje zdobyty przez enty.

Przekłady na język polski[edytuj]

Adaptacje[edytuj]

Władca Pierścieni został sfilmowany dwa razy. W latach 1977–1979 wytwórnia Warner Brothers podjęła próbę ekranizacji książki w postaci filmu animowanego. Przeniesienia powieści na ekran podjął się znany twórca animacji filmowych Ralph Bakshi, który nakręcił pierwszą część filmu Władca Pierścieni, obejmującą ok. półtora tomu powieści, ale wskutek konfliktu Bakshi'ego z producentami ekranizacja nie została ukończona. Powodem konfliktu był podział dochodów uzyskanych po premierze. Film kosztujący osiem milionów dolarów przyniósł zysk w wysokości trzydziestu milionów dolarów. Za kontynuację uważa się film wytwórni Rankin/Bass Productions pod tytułem Powrót króla z 1980 roku.

Największym problemem z ekranizacją filmu było wiarygodne przedstawienie świata opisanego przez Tolkiena. Dopiero pojawienie się rozwiniętej grafiki komputerowej pozwoliło na nakręcenie dobrego filmu. Filmowe adaptacje kolejnych tomów ukazały się w kinach, w około rocznych odstępach, w 2001, 2002 i 2003 roku, pod postacią trylogii Władca Pierścieni Petera Jacksona, bijąc rekordy oglądalności. W 2001 roku (w Polsce w lutym 2002) na ekrany wszedł film Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia. Kolejna część – Władca Pierścieni: Dwie wieże, ukazała się w 2002 (w Polsce w styczniu 2003). Ostatnia – Władca Pierścieni: Powrót króla, weszła na ekrany 16 grudnia 2003 (w Polsce 1 stycznia 2004) i zdobyła 11 statuetek nagród Amerykańskiej Akademii Filmowej, w tym za najlepszy film roku 2003.

Radio BBC wyprodukowało w oparciu o Władcę Pierścieni kilka słuchowisk radiowych.

Gry komputerowe[edytuj]

W oparciu o powieść i filmy Władca Pierścieni powstało również wiele gier komputerowych, głównie przygodowe, strategiczne i akcji.

Tytuł Rok Wydawca Producent Platformy
The Hobbit (1982) 1982 Melbourne House Beam Software Amstrad CPC, ZX Spectrum, Commodore 64, BBC, Dragon 32, Oric Atmos, MSX, Apple II, IBM PC
Lord of the Rings: Game One (AKA: The Fellowship of The Ring) 1985 Melbourne House Beam Software ZX Spectrum, Commodore 64, BBC, Dragon 32, Macintosh, Apple II, IBM PC
The Shadows of Mordor 1987 Melbourne House Beam Software Amstrad CPC, Commodore 64, ZX Spectrum, Apple II, IBM PC
War in Middle-earth 1988 Melbourne House Melbourne House C64, Spectrum, Amstrad CPC, Amiga, Atari ST, IBM PC
The Crack of Doom 1989 Melbourne House Beam Software Commodore 64, IBM PC
The Lord of the Rings Volume 1 1990 Interplay,
Electronic Arts
Interplay, Chaos Studios (Amiga) Amiga, IBM PC
The Lord of the Rings Volume 2 1991 Interplay Interplay IBM PC
J.R.R. Tolkien’s Riders of Rohan 1991 Konami, Mirrorsoft Beam Software, Papyrus IBM PC
The Lord of the Rings Volume 1 1994 Interplay Interplay Super NES
Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia 2002 Vivendi Universal Games Surreal Software MS Windows, PlayStation 2
The Whole Experience Xbox
Pocket Studios Game Boy Advance
Władca Pierścieni: Dwie wieże 2002 Electronic Arts Stormfront Studios
Hypnos Entertainment (GCN)
PlayStation 2, Xbox, GameCube
Griptonite Games Game Boy Advance
Władca Pierścieni: Powrót króla 2003 Electronic Arts
Aspyr (OS X)
Electronic Arts,Hypnos Entertainment (GCN & Xbox)
Beenox (OS X)
MS Windows, PlayStation 2, Xbox, GameCube, OS X
Electronic Arts Griptonite Games Game Boy Advance
Władca Pierścieni: Wojna o Pierścień 2003 Sierra Liquid Entertainment MS Windows
The Hobbit 2003 Sierra Midway Austin MS Windows, PlayStation 2, Xbox, GameCube
Saffire Game Boy Advance
Władca Pierścieni: Trzecia Era 2004 Electronic Arts Electronic Arts PlayStation 2, Xbox, GameCube
Władca Pierścieni: Trzecia Era (GBA) 2004 Electronic Arts Griptonite Games Game Boy Advance
Władca Pierścieni: Bitwa o Śródziemie 2004 Electronic Arts EA Los Angeles MS Windows
The Lord of the Rings: Tactics 2005 Electronic Arts Amaze PlayStation Portable
Władca Pierścieni: Bitwa o Śródziemie II 2006 Electronic Arts EA Los Angeles MS Windows, Xbox 360
Władca Pierścieni: Bitwa o Śródziemie II – Król Nazguli 2006 Electronic Arts EA Los Angeles MS Windows
The Lord of the Rings Online: Shadows of Angmar 2007 Turbine, Inc., Midway Turbine, Inc. MS Windows
The Lord of the Rings Online: Mines of Moria 2008 Turbine, Inc., Midway Turbine, Inc. MS Windows
Władca Pierścieni: Podbój 2009 Electronic Arts Pandemic Studios Xbox 360, PlayStation 3, MS Windows, Nintendo DS
The Lord of the Rings Online: Siege of Mirkwood 2009 Turbine, Inc. Turbine, Inc. MS Windows
Władca Pierścieni: Wyprawa Aragorna 2010 Warner Bros. Interactive Entertainment Headstrong Games
TT Fusion
Wii, Nintendo DS, PlayStation 2, PlayStation Portable, PlayStation 3
Władca Pierścieni: Wojna na Północy 2011 Warner Bros. Interactive Entertainment Snowblind Studios PlayStation 3, MS Windows, Xbox 360
The Lord of the Rings Online: Rise of Isengard 2011 Warner Bros. Interactive Entertainment Turbine, Inc. MS Windows
The Lord of the Rings Online: Riders of Rohan 2012 Warner Bros. Interactive Entertainment Turbine, Inc. MS Windows
Guardians of Middle-earth 2012 Warner Bros. Interactive Entertainment Monolith Productions Xbox 360, PlayStation 3
LEGO The Lord of the Rings: Władca Pierścieni 2012 Warner Bros. Interactive Entertainment Traveler's Tales Microsoft Windows, Wii, Nintendo 3DS, PlayStation Vita, PlayStation 3, Nintendo DS, Xbox 360
The Hobbit: Kingdoms of Middle-earth 2012 Warner Bros. Interactive Entertainment Kabam Android, iOS
Śródziemie: Cień Mordoru 2014 Warner Bros. Interactive Entertainment Monolith Productions Microsoft Windows, Xbox 360, PlayStation 3, Xbox One, PlayStation 4

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Gumkowski M., Nota wydawcy w: J.R.R. Tolkien, Władca Pierścieni. Drużyna Pierścienia, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza SA s. 7
  2. Humphrey Carpenter, J.R.R. Tolkien: wizjoner i marzyciel, przeł. A. Sylwanowicz, Warszawa 1997, s. 193.
  3. Gumkowski M., Nota wydawcy w: J.R.R. Tolkien, Władca Pierścieni. Drużyna Pierścienia, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza SA, Warszawa 2005, s. 7.