Rudki (Ukraina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta na Ukrainie. Zobacz też: Rudki.
Rudki
Ratusz miejski
Ratusz miejski
Herb
Herb Rudek
Państwo  Ukraina
Obwód lwowski
Rejon samborski
Populacja (2001)
• liczba ludności

5000
Nr kierunkowy (00 380 3236) 455-20
Kod pocztowy 81440
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Rudki
Rudki
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Rudki
Rudki
Ziemia 49°39′10″N 23°29′13″E/49,652778 23,486944
Portal Portal Ukraina

Rudki[1][2] (ukr. Рудки) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie samborskim, do 1945[3] w Polsce, w województwie lwowskim, siedziba powiatu rudeckiego.

Rudki leżą nad potokiem Wiszenka.

W 1876 w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Rudkach pochowany został Aleksander Fredro[4][5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Epitafia Fredrów
Epitafium hr. Fredry w nawie kościoła
Epitafium hr. Fredry w nawie kościoła

Miasto założone zostało pod koniec XIV wieku. W tym też okresie powstała parafia łacińska pw. św. Wojciecha podległa diecezji przemyskiej fundacji Ścibora, konsekrowana ok. roku 1435. W roku 1550 pod wpływem ruchów reformatorskich kościół został zamieniony na zbór kalwiński.

W roku 1655 Andrzej Stano h. Gozdawa,syn Jerzego (współdziedzica Rudek) i Zofii Fredro, współwłaściciel Rudek, podkomorzy sanocki, rozpoczął budowę nowego kościoła, ale prace przerwał najazd szwedzki. W roku 1728 powstał nowy murowany kościół fundacji Urbańskich. Do roku 1742 właścicielem miasta był Ignacy Urbański z Urbanic, który odsprzedał miasto Fredrom herbu Bończa.

Dziedzicem Rudek był Jacek Fredro herbu Bończa (ur. 1770 w Hoczwi, zm. 1828), ojciec Aleksandra Fredry. Tu po wyprawie napoleońskiej powrócił komediopisarz Aleksander Fredro, który napisał: Napoleon na Elbę, a ja prosto do Rudek.

Od roku 1872 przez miasto prowadzi ważna linia kolejowa łączącą Lwów z Budapesztem tzw. Pierwsza Węgiersko-Galicyjska Kolej Żelazna. W roku 1880 było w miasteczku 2582 mieszkańców (w tym m.in. 1352 Żydów, 945 Polaków).

Do roku 1918 Rudki były miastem powiatowym oraz siedzibą starostwa w austriackiej prowincji Galicja, a w czasie dwudziestolecia międzywojennego siedzibą władz powiatowych i sądu powiatowego (sąd okręgowy miał siedzibę w Samborze). Do roku 1939 Rudki pozostawały w posiadaniu rodu Fredrów. W roku 1993 w kościele parafialnym w Rudkach złożono ponownie prochy rodziny Fredrów.

W roku 1938 miasto liczyło ok. 3500 mieszkańców. Istniała parafia katolicka pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny in loco, cerkiew pw. Narodzenia NMP oraz synagoga.

Po 17 września 1939 r. miasto zostało włączone do ZSRR. W obliczu ataku Niemiec na ZSRR, według świadectwa polskiego prawdopodobnie 26 czerwca 1941 NKWD zamordowało w więzieniu w Rudkach przetrzymywane tam osoby, a ich zwłoki przewieziono do pobliskiego lasku. Odnaleziono później dziewięć zwłok, z których rozpoznano cztery, przeważnie aresztowanych po 22 czerwca przedstawicieli miejscowej inteligencji. Część więźniów zdołała uwolnić się i uciec, kiedy NKWD na jakiś czas opuściła więzienie. Wkrótce potem enkawudziści wrócili na krótko i w odwecie mścili się na okolicznej ludności. Źródła niemieckie oszacowały liczbę ofiar NKWD w Rudkach i pobliskim Komarnie na około dwieście. Większość tych ofiar stanowiły osoby narodowości ukraińskiej, ale także Polacy[6].

Pod okupacją niemiecką w latach 1941–1944 Rudki zostały pozbawione praw miejskich, stając się siedzibą gminy wiejskiej Rudki[7]. Następnie zostały ponownie włączone do ZSRR w ramach Ukraińskiej SRR.

Związani z Rudkami[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Rudkami.
  • Maksymilian Dudryk - urodził się w 1885 w Rudkach, polski działacz sportowy i turystyczny, taternik, fotograf, z zawodu inżynier dróg i mostów oraz architekt
  • Mieczysława Ruxerówna - urodziła się w 1891 w Rudkach, polska uczona i profesor Uniwersytetu Poznańskiego.

Przypisy

  1. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dnia 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 13: Województwo lwowskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1923, s. 37.
  2. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (M.P. z 1937 r. Nr 69, poz. 104).
  3. Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
  4. Mieczysław Orłowicz: Ilustrowany przewodnik po Galicyi, Bukowinie, Spiszu, Orawie i Śląsku Cieszyńskim. Lwów: Książnica Polska, 1919, s. 235.
  5. Grzegorz Rąkowski: Ziemia lwowska. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2007, s. 71. ISBN 978-83-89188-66-3.
  6. Aleksander Szumański, Bez trumien i krzyży, z ludobójstwem w tle
  7. Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]