Candida albicans

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Candida albicans
Candida albicans: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby workowe
Klasa drożdżaki
Rząd drożdżakowce
Rodzina incertae sedis
Rodzaj Candida
Gatunek Candida albicans
Nazwa systematyczna
Candida albicans (C.P. Robin) Berkhout
De Schimmelgesl. Monilia, Oidium, Oospora en Torula, Disset. Ultrecht: 44 (1923)
Mikroskopowy obraz grzyba
Grzyb wyhodowany na pożywce

Candida albicans (C.P. Robin) Berkhout – gatunek grzybów zaliczany do rzędu drożdżaków (Saccharomycetes)[1]. Jest to grzyb bezotoczkowy, wywołujący zakażenia oportunistyczne u chorych z obniżoną odpornością. Stanowi on florę fizjologiczną przewodu pokarmowego u 40-80% populacji.

Obecność 34 antygenów (zbudowanego głównie z mannanu) pozwala na różnicowanie w obrębie gatunku. Ze względu na różnicę jednego antygenu wyodrębniono C. albicans typ A (który posiada składnik antygenowy o numerze 6) od typu B, który tego składnika nie posiada[2].

Według analizy rRNA małej podjednostki rybosomu (18S), C. albicans razem z innymi przedstawicielami rodzaju Candida (C. tropicalis, C. parapsilosis i C. viswanathii) tworzy silnie wyodrębnioną od innych patogennych grzybów grupę[3].

Genetyka[edytuj | edytuj kod]

C. albicans jest gatunkiem diploidalnym, posiada 8 par chromosomów. Genom C. albicans został w całości zsekwencjonowany w 2004 roku, liczy nieco ponad 14 milionów par zasad (wielkość haploidalnego genomu)[4].

Charakterystyczną cechą tego gatunku są często występujące rearanżacje chromosomowe (translokacje, delecje fragmentów chromosomów oraz aneuploidie) mogące prowadzić do zmian fenotypowych, co jest częścią strategii adaptacyjnej[5]. Zmiany w kariotypie występują często wśród izolatów klinicznych[6][7].

C. albicans  korzysta z niestandardowego kodu genetycznego. Triplet CUG oznacza serynę, a nie leucynę, jak w standardowym kodzie genetycznym[8]. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku innych grzybów z rodzaju Candida (np. C. parapsilosis, C. dubliniensis, C. tropicalis, ale nie u C. glabrata[9][10]), a także m.in. u Debaryomyces hansenii, Pichia stipitis i Pichia farinsa. Gatunki te należą do jednostki systematycznej określanej mianem kladu CTG[11].

Zakażenia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: drożdżyca.

Podobnie jak w przypadku pozostałych grzybic, także tutaj infekcji sprzyja przewlekła antybiotykoterapia, osłabienie odporności, sztuczne zastawki, cewniki, zabiegi inwazyjne etc. Zazwyczaj kandydozę dzieli się na powierzchowną oraz znacznie poważniejszą uogólnioną. Obecność grzybów w moczu określa się mianem kandydurii.

Diagnostyka[edytuj | edytuj kod]

Preparat bezpośredni

W przypadku kandydozy powierzchownej biomateriał zanurzany jest w roztworze KOH, który niszczy keratynę nie wpływając na komórki grzyba. W preparacie mikroskopowym C. albicans widoczne są blastospory (pączkujące komórki), pseudostrzępki, czasami strzępki prawdziwe.

Hodowla

Grzyb wzrasta na pożywce Sabourauda w ciągu 2-4 dni, tworząc białe do kremowych kolonie, o masłowatej konsystencji. Brzeg kolonii jest gładki, czasami frędzlowaty ze względu na wytwarzaną grzybnię.

Wstępna identyfikacja opiera się na stwierdzeniu w hodowli na podłożu zubożonym (podłoże ryżowe) pod szkiełkiem nakrywkowym charakterystycznych zarodników przetrwalnikowych – chlamidospor. Drugą metodą jest wykonanie testu filamentacji (ang. germ tube test), który polega na inkubacji komórek C. albicans w surowicy przez 2-3 godziny w temperaturze 37 °C. Po tym czasie komórki "kiełkują" tworząc rostki, które w przeciwieństwie do tworzonych pączków lub pseudogrzybni nie są oddzielone ścianą komórkową. Powyższe testy nie pozwalają na różnicowanie C. albicans od C. dubliniensis dlatego potrzebne są dalsze testy najczęściej auksanograficzne.

Testy serologiczne

Testy serologiczne wykorzystywane są do wstępnej diagnostyki zakażeń narządowych i uogólnionych oraz do monitorowania skuteczności leczenia. Nie pozwalają jednak na jednoznaczne określenie gatunku.

Diagnostyka oparta o metodę qPCR (reakcja łańcuchowa polimerazy w czasie rzeczywistym)

Metoda pozwala zidentyfikować poszczególne gatunki grzybów z rodzaju Candida (albicans, tropicalis, glabrata, krusei, para-ortho- metapsilosis) oraz określić ich liczebność a w przypadku zakażeń mieszanych podaje odsetkowy udział poszczególnych gatunków grzybów w pobranej od pacjenta próbce.

Profil biochemiczny[edytuj | edytuj kod]

Grzyb asymiluje glukozę, maltozę, sacharozę i galaktozę, ale nie laktozę. Dwa pierwsze węglowodany drobnoustrój fermentuje z wytworzeniem gazu, trzeci (galaktozę) tylko do kwasu. Fermentacja galaktozy jest zależna od szczepu. Grzyb nie wytwarza ureazy[2].

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

W przypadku zakażenia stosowane są[12] następujące leki przeciwgrzybicze:

Synonimy[edytuj | edytuj kod]

Index Fungorum podaje ponad 200 synonimów dla tego gatunku. Niektóre z nich to Candida stellatoidea (C.P. Jones & D.S. Martin) Langeron & Guerra i Oidium albicans C.P. Robin[1].

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. a b Mikrobiologia lekarska. Maria Lucyna Zaremba i Jerzy Borowski. Wydawnictwo PZWL, wydanie III (dodruk). ISBN 83-200-2896-5. Strony: 424-428
  3. SM. Barns, DJ. Lane, ML. Sogin, C. Bibeau i inni. Evolutionary relationships among pathogenic Candida species and relatives.. „J Bacteriol”. 173 (7), s. 2250-5, Apr 1991. PMID: 2007550. 
  4. TedT. Jones TedT., Nancy A.N. A. Federspiel Nancy A.N. A., HirojiH. Chibana HirojiH., JanJ. Dungan JanJ., SueS. Kalman SueS. i inni, The diploid genome sequence of Candida albicans, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 19, 11 maja 2004, s. 7329-7334, DOI10.1073/pnas.0401648101, ISSN 0027-8424, PMID15123810, PMCIDPMC409918 [dostęp 2016-01-09] (ang.).
  5. AnnaA. Selmecki AnnaA., AnjaA. Forche AnjaA., JudithJ. Berman JudithJ., Genomic Plasticity of the Human Fungal Pathogen Candida albicans, „Eukaryotic Cell”, 7, 1 lipca 2010, s. 991-1008, DOI10.1128/EC.00060-10, ISSN 1535-9778, PMID20495058, PMCIDPMC2901674 [dostęp 2016-01-09] (ang.).
  6. FengF. Yang FengF., Tian-HuaT. Yan Tian-HuaT., ElenaE. Rustchenko ElenaE., Ping-HuiP. Gao Ping-HuiP., YanY. Wang YanY. i inni, High-Frequency Genetic Contents Variations in Clinical Candida albicans Isolates, „Biological and Pharmaceutical Bulletin”, 5, 2011, s. 624-631, DOI10.1248/bpb.34.624 [dostęp 2016-01-09].
  7. Matthew P.M. P. Hirakawa Matthew P.M. P., Diego A.D. A. Martinez Diego A.D. A., SharadhaS. Sakthikumar SharadhaS., Matthew Z.M. Z. Anderson Matthew Z.M. Z., AaronA. Berlin AaronA. i inni, Genetic and phenotypic intra-species variation in Candida albicans, „Genome Research”, 3, 1 marca 2015, s. 413-425, DOI10.1101/gr.174623.114, ISSN 1088-9051, PMID25504520, PMCIDPMC4352881 [dostęp 2016-01-09] (ang.).
  8. M AM A Santos M AM A, M FM F Tuite M FM F, The CUG codon is decoded in vivo as serine and not leucine in Candida albicans., „Nucleic Acids Research”, 9, 11 maja 1995, s. 1481-1486, ISSN 0305-1048, PMID7784200, PMCIDPMC306886 [dostęp 2016-01-09].
  9. rodzaj Candida nie jest monofiletyczną jednostką systematyczną. Gatunek C. glabrata (znany również pod nazwą Torulopsis glabrata) jest bliżej spokrewniony z drożdżami piekarniczymi (Saccharomyces cerevisiae) niż z C. albicans
  10. SaschaS. Brunke SaschaS., BernhardB. Hube BernhardB., Two unlike cousins: Candida albicans and C. glabrata infection strategies, „Cellular Microbiology”, 5, 1 maja 2013, s. 701-708, DOI10.1111/cmi.12091, ISSN 1462-5822, PMID23253282, PMCIDPMC3654559 [dostęp 2016-01-09] (ang.).
  11. David AD. A Fitzpatrick David AD. A, Mary EM. E Logue Mary EM. E, Jason EJ. E Stajich Jason EJ. E, GeraldineG. Butler GeraldineG. i inni, BMC Evolutionary Biology, „BMC Evolutionary Biology”, 1, 22 listopada 2006, DOI10.1186/1471-2148-6-99, PMID17121679, PMCIDPMC1679813 [dostęp 2016-01-09] (ang.).
  12. Antybiotykoterapia praktyczna. Danuta Dzierżanowska. ISBN 978-83-7522-013-1. Wydanie IV. Strony 189-225


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.