Obwód żytomierski

Obwód żytomierski

Житомирська область

Obwód
Centrum Żytomierza nocą
Herb Flaga
Państwo	Ukraina
Siedziba	Żytomierz
Kod ISO 3166-2	UA-18
Przewodniczący ODA	Witalij Buneczko
Powierzchnia	29 832 km²
Populacja (2021) • liczba ludności	1 195 495
Tablice rejestracyjne	AM; KM
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba rejonów	4
Położenie na mapie
Strona internetowa

Rejony od 2020 roku

Rejony do 2020 roku

Pozostałości zamku Ostrogskich, Chodkiewiczów i Lubomirskich w Zwiahlu

Obwód żytomierski (ukr. Житомирська область) – jeden z 24 obwodów Ukrainy. Leży w północnej części Ukrainy, przy granicy z Białorusią. Stolicą obwodu jest Żytomierz.

Zachodnia część obwodu leży geograficznie na Wołyniu (Zwiahel, Baranówka), większa część na Polesiu.

Obwód żytomierski graniczy z obwodami: rówieńskim, chmielnickim, winnickim i kijowskim oraz białoruskim obwodem homelskim.

Na pograniczu obwodów żytomierskiego i winnickiego znajduje się Krater Zapadnaja.

Podział administracyjny

Obwód dzieli się na 4 rejony:

1. berdyczowski
2. korosteński
3. zwiahelski
4. żytomierski

Do 19 lipca 2020 roku obwód dzielił się na 23 rejony:

• andruszowski
• baranowski
• berdyczowski
• brusyliwski
• cudnowski
• czerniachowski
• emilczyński
• horoszowski
• korosteński
• korosteszowski
• lubarski
• łuhyński
• maliński
• narodycki
• nowogrodzki
• olewski
• owrucki
• popilniański
• puliński
• radomyski
• romanowski
• różyński
• żytomierski

oraz 5 miast wydzielonych: Berdyczów, Korosteń, Malin, Nowogród Wołyński oraz Żytomierz.

Historia

Cały obszar obwodu do II rozbioru Polski znajdował się w granicach I Rzeczypospolitej. Administracyjnie w większości podlegał województwom wołyńskiemu i kijowskiemu. Sam Żytomierz był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego oraz stolicą województwa kijowskiego po 1667 r. Prywatnymi miastami szlacheckimi były m.in. Berdyczów i Zwiahel).

Obwód został utworzony w 1937 r. w ramach ZSRR i graniczył z II Rzeczpospolitą. Wcześniej, w latach 1925-1935, w pobliżu Żytomierza istniał Polski Rejon Narodowy im. Juliana Marchlewskiego.

Na początku 2022 r. niewielkie fragmenty obwodu żytomierskiego były okupowane przez wojska rosyjskie.

Demografia

Skład narodowościowy obwodu w 2001 roku według ukraińskiego spisu powszechnego:

1. Ukraińcy: 1254,9 tys. (90,3%)
2. Rosjanie: 68,9 tys. (5%)
3. Polacy: 49 tys. (3,5%)
4. Bułgarzy: 4,9 tys. (0,4%)
5. Żydzi: 2,7 tys. (0,2%)
6. Mołdawianie: 1,4 tys. (0,1%)
7. Niemcy: 1 tys. (0,1%)
8. Czesi: 0,8 tys. (0,1%)
9. Ormianie: 0,8 tys. (0,1%)
10. Cyganie: 0,8 tys. (0,1%)

Obwód żytomierski jest największym skupiskiem Polaków na Ukrainie, a Żytomierz jednym z głównych kulturalnych ośrodków polskich obok Lwowa.

Miasta

1. Żytomierz
2. Berdyczów
3. Korosteń
4. Zwiahel
5. Malin
6. Korosteszów
7. Owrucz
8. Radomyśl
9. Baranówka
10. Olewsk
11. Andruszówka
12. Cudnów

Zabytki

• Cmentarz rzymskokatolicki w Żytomierzu – jedna z najstarszych i największych polskich nekropolii na Kresach Wschodnich
• Kościoły z okresu Polski przedrozbiorowej: klasztor karmelitów bosych i kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Berdyczowie, katedra św. Zofii w Żytomierzu, kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Korosteszowie
• Pałac Hańskich w Wierzchowni
• Domy Józefa Ignacego Kraszewskiego i Jarosława Dąbrowskiego w Żytomierzu
• Żytomierska Filharmonia Obwodowa, dawniej polski Teatr Żytomierski
• Kompleks Historyczno-Kulturalny „Zamek Radomyśl”
• Monaster Przemienienia Pańskiego w Tryhorach

• 
  Cmentarz rzymskokatolicki w Żytomierzu
• 
  Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Berdyczowie
• 
  Kompleks Historyczno-Kulturalny „Zamek Radomyśl”
• 
  Pałac Hańskich w Wierzchowni
• 
  Katedra św. Zofii w Żytomierzu