Czwórstyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Czwórstyk – punkt geograficzny u zbiegu granic czterech państw czy innych jednostek geograficznych, analogiczny do trójstyku. Idealny czwórstyk jest bardzo rzadko występującym przypadkiem.

Four Corners, miejsce w którym stykają się granice czterech stanów USA – Arizona, Kolorado, Nowy Meksyk, Utah

Przykłady czwórstyków[edytuj | edytuj kod]

Polska[edytuj | edytuj kod]

Między dwoma województwami a dwoma innymi państwami (54.36435°N 22.79228°E)[1]:

Między 4 gminami (województwo łódzkie, powiat tomaszowski)[a][2]:

Między 4 gminami (województwo śląskie):

Między 4 gminami (województwo lubelskie):

Świat[edytuj | edytuj kod]

Między trzema państwami[edytuj | edytuj kod]

Półwysep Arabski (19°N 52°E – cztery prowincje trzech państw)[3]:

Między dwoma państwami[edytuj | edytuj kod]

Baarle-Nassau, Holandia (biały) i Baarle-Hertog, Belgia (żółty). Czwórstyk występuje w punkcie H2

Baarle (eksklawy – czwórstyk występuje w jednym miejscu)[4]:

Szczyt Sorgschrofen – enklawa austriackiej gminy Jungholz stykająca się z macierzystym terytorium tylko w jednym punkcie (tzw. granica krzyżowa)[5]:

Skomplikowany układ granic, eksklawy oraz enklawy Indii i Bangladeszu w kilku punktach tworzą czwórstyki

Korytarz Tin Bigha (skomplikowany układ granic, eksklawy i enklawy)[6]:

Granica norwesko-szwedzka:

W jednym państwie[edytuj | edytuj kod]

 Stany Zjednoczone, Four Corners (36°59′56.31532″N 109°02′42.62019″W)[7]. Granice stanów:

 Kanada. Granice prowincji:

oraz terytoriów:

 Meksyk, Mojonera de los cuatro estados (24°33′00″N 100°48′00″W)[b][8]. Granice stanów:

 Argentyna (sporne)[c] (37°34′00″S 68°14′00″W). Granice prowincji:

Historyczne czwórstyki między państwami (krajami)[edytuj | edytuj kod]

Czwórstyk Vaalserberg (pocztówka z 1905)

Vaalserberg w latach 1830–1919[9]:

W latach 1922–1981[10]:

Obecnie nigdzie na świecie nie występują czwórstyki tego rodzaju.

Miejsca bliskie wystąpienia czwórstyku[edytuj | edytuj kod]

Bardzo bliski zjawisku czwórstyku w latach 1967–1990 (do zjednoczenia obydwu państw jemeńskich) był układ granic w cieśninie Bab al-Mandab między: Etiopią, Dżibuti, Jemenem Północnym i Jemenem Południowym. Na zachodnim, afrykańskim brzegu Morza Czerwonego do cieśniny Bab al-Mandab w pobliżu jej najwęższego miejsca (ok. 26 km) schodziła granica między Etiopią a Dżibuti (do 1977 Francuskie Terytorium Afarów i Isów) zaś na wschodnim, azjatyckim (Półwysep Arabski) – granica między Jemenem Północnym i Jemenem Południowym (do którego należała wyspa Perim).

Obecnie idealny czwórstyk między państwami nigdzie nie występuje, ale są miejsca, gdzie dwa trójstyki znajdują się bardzo blisko siebie:

Stykanie się większej liczby granic[edytuj | edytuj kod]

Antarktyda:
Biorąc pod uwagę roszczenia terytorialne na Antarktydzie – które mocą Traktatu Antarktycznego zostały zawieszone do 2041 roku – biegun południowy byłby miejscem zetknięcia się granic stref wpływów aż 6 państw („sześciostyk”), są to:Argentyna, Australia, Chile, Francja, Nowa Zelandia i Wielka Brytania.

Arktyka:
Podobna sytuacja ma miejsce w Arktyce, której statusu nie uregulowano jednak dotąd żadną umową międzynarodową. Według teorii sektorów Arktyka powinna zostać podzielona między: Rosję, USA (Alaska), Kanadę, Danię (Grenlandia) oraz Norwegię, w związku z czym biegun północny stanowiłby punkt zetknięcia się granic tych 5 państw („pięciostyk”)[11].

 Filipiny:
W prowincji Albay na szczycie wulkanu Mayon stykają się granice ośmiu gmin – w tym miasta Legazpi, stolicy prowincji.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Granica między gminami Budziszewice a Czerniewice w zależności od dokładności rejestrów kartograficznych jest równa szerokości leśnej drogi, lub też sprowadza się do jednego punktu; w drugim przypadku jest to czwórstyk idealny.
  2. Hiszp. „Kamień graniczny czterech stanów”.
  3. Pomiary geodezyjne w 1966 roku podały w wątpliwość istnienie w tym miejscu idealnego czwórstyku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]