Czwórstyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Czwórstyk – punkt geograficzny u zbiegu 4 granic państw czy innych jednostek geograficznych, analogiczny do trójstyku. Jest to bardzo rzadkie, chociaż spotykane zjawisko.

Four Corners, miejsce w którym stykają się granice czterech stanów USA – Arizona, Kolorado, Nowy Meksyk, Utah

.

Przykłady czwórstyków[edytuj | edytuj kod]

Polska[edytuj | edytuj kod]

Między dwoma województwami a dwoma innymi państwami: (54.36435° N 22.79228° E)

Między 4 gminami (województwo łódzkie, Powiat tomaszowski)[a][2].:

Między 4 gminami (województwo śląskie)

Między 4 gminami (województwo lubelskie)

Świat[edytuj | edytuj kod]

między trzema państwami[edytuj | edytuj kod]

Półwysep Arabski (19°N 52°E / 19, 52 – cztery prowincje trzech państw)[3]

między dwoma państwami[edytuj | edytuj kod]

Baarle-Nassau (Holandia-biały) i Baarle-Hertog (Belgia-żółty) Czwórstyki:
Holandia- eksklawy beglijskie: H2

Baarle (eksklawy – czwórstyk występuje w jednym miejscu)[4]:

Szczyt Sorgschrofen (enklawa austriackiej gminy Jungholz stykająca się z macierzystym terytorium tylko w jednym punkcie (tzw. granica krzyżowa)[5]

skomplikowany układ granic, eksklawy i enklawy Indii i Bangladeszu w kliku punktach tworzą czwórstyki

Korytarz Tin Bigha (skomplikowany układ granic, eksklawy i enklawy)[6]

Granica norwesko-szwedzka

w jednym państwie[edytuj | edytuj kod]

Four Corners, marker umieszczony na środku platformy

 Stany Zjednoczone, Four Corners[7]:(36°59′56.31532″N 109°02′42.62019″W) granice stanów:


 Kanada ,

granice prowincji:

terytoriów:


 Meksyk „Mojonera de los cuatro estados”[b][8] (24°33′00″N 100°48′00″W) granice stanów:

 Argentyna (sporne)[c] (37°34′00″S 68°14′00″W /37.5666667°S) granice prowincji:

Historyczne czwórstyki między państwami (krajami)[edytuj | edytuj kod]

Czwórstyk Vaalserberg (pocztówka z 1905)

Vaalserberg w latach 18301919:[9]

W latach 19221981:[10]

Obecnie nigdzie na świecie nie występują czwórstyki tego rodzaju.

Miejsca bliskie wystąpienia czwórstyku[edytuj | edytuj kod]

Bardzo bliski zjawisku czwórstyku w l. 19671990 (do zjednoczenia obydwu państw jemeńskich) był układ granic w cieśninie Bab al-Mandab między: Etiopią, Dżibuti, Jemenem Północnym i Jemenem Południowym. Na zachodnim, afrykańskim brzegu Morza Czerwonego do cieśniny Bab al-Mandab w pobliżu jej najwęższego miejsca (ok. 26 km) schodziła granica między Etiopią a Dżibuti (do 1977 Francuskie Terytorium Afarów i Issów) zaś na wschodnim, azjatyckim (Półwysep Arabski) – granica między Jemenem Północnym i Jemenem Południowym (do którego należała wyspa Perim).

Obecnie idealny czwórstyk między państwami nigdzie nie występuje, ale są miejsca gdzie dwa trójstyki znajdują się bardzo blisko siebie:

Stykanie się większej liczby granic[edytuj | edytuj kod]

Antarktyda

Biorąc pod uwagę roszczenia terytorialne na Antarktydzie – które mocą Traktatu Antarktycznego zostały zawieszone do 2041 roku – Biegun Południowy byłby miejscem zetknięcia się granic stref wpływów aż 6 państw („sześciostyk”), są to:Argentyna, Australia, Chile, Francja, Nowa Zelandia i Wielka Brytania.

Arktyka

Podobna sytuacja ma miejsce w Arktyce, której statusu nie uregulowano jednak dotąd żadną umową międzynarodową. Według teorii sektorów Arktyka powinna zostać podzielona między: Rosję, USA (Alaska), Kanadę, Danię (Grenlandia) oraz Norwegię, w związku z czym biegun północny stanowiłby punkt zetknięcia się granic tych 5 państw („pięciostyk")[11].

 Filipiny

W prowincji Vlag Fil Albay.gif Albay na szczycie wulkanu Mayon stykają się granice ośmiu gmin – w tym miasta Legazpi, stolicy prowincji.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. granica między gminami Budziszewice a Czerniewice w zależności od dokładności rejestrów kartograficznych jest równa szerokości leśnej drogi, lub też sprowadza się do 1 punktu i jest to czwórstyk idealny
  2. hiszp. "Kamień graniczny czterech stanów"
  3. pomiary geodezyjne w 1966 podały w wątpliwość istnienie w tym miejscu idealnego czwórstyku

Przypisy[edytuj | edytuj kod]