Heinrich von Plauen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Heinrich V von Plauen)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Heinrich V von Plauen
Ilustracja
ilustracja herbu
Wielki mistrz zakonu krzyżackiego
Okres od 1410
do 1413
Poprzednik Ulrich von Jungingen
Następca Michał Küchmeister von Sternberg
Dane biograficzne
Data urodzenia 1370
Data i miejsce śmierci 1429
zamek w Lochstädt
Miejsce spoczynku Konkatedra św. Jana Ewangelisty w Kwidzynie

Heinrich von Plauen (ur. 1370 w Turyngii, zm. 1429 w Lochstädt, ob. Pawłowo k. Królewca) – 27-my wielki mistrz zakonu krzyżackiego w latach 1410-1413[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził ze znanego rodu rycerskiego, zasłużonego dla zakonu krzyżackiego. Do Prus przybył ok. 1390 w charakterze gościa zakonu, później został jego pełnoprawnym członkiem.

Początkowo nie pełnił żadnych ważniejszych urzędów i dopiero w 1402 mianowano go komturem Nieszawy. W 1407 został komturem Świecia. W czasie wojny polsko-krzyżackiej 1409–1411, 27 sierpnia 1409 w czasie wypadu polskiej załogi zamku w Bydgoszczy pod Świecie Plauen dostał się do niewoli. Wkrótce potem dążące pod Bydgoszcz oddziały krzyżackie uwolniły komtura, a tamtejszy zamek obległy i zdobyły. Plauen nie brał udziału w bitwie pod Grunwaldem 15 lipca 1410 r. Na wieść o klęsce zakonu natychmiast pospieszył ze swym hufcem i niedobitkami spod Grunwaldu do Malborka przewidując, że tam właśnie skierują się oddziały polsko-litewskie. Dotarł na czas – i to w dużej mierze dzięki energicznej postawie von Plauena Krzyżacy utrzymali swoją stolicę[2].

Za zasługi podczas obrony zamku malborskiego kapituła zakonna obrała Heinricha von Plauena wielkim mistrzem w 1410, pomijając innych hierarchów zakonnych, sprawujących ważniejsze funkcje m.in. Wernera von Tettingena, wielkiego szpitalnika i komtura elbląskiego, który uratował się z rzezi grunwaldzkiej. W 1411 wielki mistrz odniósł sukces dyplomatyczny, podpisując z Polską tzw. I pokój toruński[3] na bardzo korzystnych dla Zakonu warunkach. Do jego podpisania odzyskał prawie wszystkie terytoria utracone po klęsce pod Grunwaldem[4]. Jednocześnie, mimo osłabienia militarnego i gospodarczego zakonu, rozpoczął aktywne przygotowania do wojny odwetowej z południowym sąsiadem[2].

Mimo niekwestionowanych zasług wielki mistrz nie cieszył się poważaniem u braci zakonnych. Von Plauen był człowiekiem porywczym i okrutnym, zwolennikiem rządów twardej ręki. Zwalczał aktywnie opozycję miast pruskich i Związek Jaszczurczy. W 1411 wykrył spisek komtura radzyńskiego Georga von Wirsberga i kazał ściąć Mikołaja Ryńskiego za jego współpracę z Polakami, co tylko zwiększyło jego niepopularność. W końcu wielki mistrz został obalony w 1413 za sprawą wielkiego marszałka i komtura Królewca Michaela Küchmeistra, zwolennika dalszych układów z Polską, który został nowym zwierzchnikiem zakonu. Od 1413 do 1414 był komturem Engelsburga (Pokrzywno). W 1414 uwięziono go razem z bratem, również Heinrichem, byłym komturem gdańskim, w Uszakowie, a następnie w Gdańsku. Plauen odzyskał wolność dopiero w 1422, po śmierci Küchmeistra. Został prokuratorem w Lochstädt, na Półwyspie Sambijskim i zmarł tam w 1429[2].

W maju 2007 r. odkryto w katedrze w Kwidzynie kryptę ze szczątkami trzech osób. Znaleziono przy nich charakterystyczne zapinki płaszczy i fragmenty szat wykonanych z jedwabiu (bardzo cennego w średniowieczu). Wykonane zostały badania antropologiczne i DNA szczątków, oraz dendrologiczne drewna użytego do wykonania trumien. Badania zakończone w grudniu 2008 potwierdziły, że są to szczątki trzech wielkich mistrzów zakonu krzyżackiego: Wernera von Orseln, Ludolfa Koeniga von Wattzau oraz właśnie Henryka von Plauen. Każdy z pochowanych trzech wielkich mistrzów w Kwidzyniu miał jakąś skazę w swojej historii: Werner von Orseln (1324-1330) - (był zwolennikiem zawarcia pokoju z Polską), Ludolf König von Wattzau (1342-1345) - (był obwiniany za splądrowanie i spalenie znacznej części państwa zakonnego podczas litewskiego najazdu w 1345) i Heinrich von Plauen (1410-1413) - (zarzucano mu nadmierną brutalność i dążenie do wojny z Polską mimo osłabienia państwa zakonnego po klęsce pod Grunwaldem)[5].

Heinrich von Plauen w filmie[edytuj | edytuj kod]

W filmie Krzyżacy w reżyserii Aleksandra Forda na podstawie powieści Henryka Sienkiewicza rolę Heinricha von Plauen grał Ryszard Ronczewski.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kazimierz Lepszy, Słownik biograficzny historii powszechnej do XVII stulecia. Wiedza Powszechna Warszawa 1968, s.367.
  2. a b c Heinrich von Plauen. www.deutsche-biographie.de. [dostęp 2021.11.02].
  3. Codex diplomaticus Regni Poloniae et Magni Ducatus Lituaniae, wydał Maciej Dodgiel, t. 4, Wilno 1764, s. 86.
  4. Heinrich von Plauen. www.wissen.de. [dostęp 2021.11.02].
  5. Archeolodzy i Krzyżacy, Krzysztof Kowalski, „Rzeczpospolita”, 19.11.2009 r.