Jan Baran-Bilewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Baran-Bilewski
Ilustracja
kpt. Jan Baran (przed 1929)
pułkownik dyplomowany pułkownik dyplomowany
Data i miejsce urodzenia 12 grudnia 1895
Racławówka
Data i miejsce śmierci 27 stycznia 1981
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Orzeł LWP.jpg ludowe Wojsko Polskie
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
II wojna światowa (kampania wrześniowa)
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej
Jan Baran-Bilewski
Jan Baran-Bilewski.jpg
Klub Resovia
Pogoń Lwów[1]
Dyscypliny lekkoatletyka
Dorobek medalowy
Mistrzostwa Polski seniorów
Złoto Lwów 1920 bieg na 3000 m druż.
Złoto Lwów 1921 bieg na 1500 m
Złoto Lwów 1921 bieg na 5000 m
Złoto Warszawa 1921 bieg przełajowy
Srebro Lwów 1920 bieg na 3000 m
Srebro Warszawa 1922 bieg na 5000 m
Srebro Warszawa 1923 bieg na 1500 m
Brąz Lwów 1920 bieg na 800 m
Grób Jana Barana-Bilewskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Jan Baran-Bilewski (ur. 12 grudnia 1895 w Racławówce, zm. 27 stycznia 1981 w Warszawie) – polski lekkoatleta, który specjalizował się w biegach średnich i długich, pułkownik dyplomowany Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Od 1921 roku pełnił służbę w Centralnej Wojskowej Szkołę Gimnastyki i Sportów w Poznaniu. Początkowo jego oddziałem macierzystym był 56 pułk piechoty wielkopolskiej w Krotoszynie, a od 1923 roku – 79 pułk piechoty w Słonimiu[2][3][4]. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 1313. lokatą w korpusie oficerów piechoty[5]. W 1928 roku pełnił służbę w 57 pułku piechoty wielkopolskiej w Poznaniu[6]. Następnie pełnił służbę w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Poznaniu.

Od 15 czerwca do 15 września 1930 roku odbył staż w artylerii i piechocie. Od 15 października do 15 grudnia 1930 roku ukończył Kurs Próbny przy Wyższej Szkole Wojennej. 5 stycznia 1931 roku został powołany do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza XI Kursu 1930–1932[7]. 1 listopada 1932 roku, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera dyplomowanego, został przeniesiony do Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie. 28 czerwca 1933 roku został przeniesiony do Wojskowego Instytutu Geograficznego w Warszawie[8]. Na majora został awansowany po 1935 roku.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku walczył w sztabie 41 Dywizji Piechoty na stanowisku kwatermistrza. W czasie wojny przebywał w Oflagu II C Woldenberg. W 1944 roku był organizatorem olimpiady obozowej.

Po II wojnie światowej w latach 1945–1947 zasiadał w zarządzie Polskiego Związku Lekkiej Atletyki. Od 1946 do 1949 roku był dyrektorem Wojewódzkiego Urzędu Wychowania Fizycznego w Poznaniu, a w 1949 został szefem wyszkolenia w organizacji „Służba Polsce”. W 1953 roku został redaktorem w wydawnictwie Sport i Turystyka. Autor podręczników o tematyce lekkoatletycznej, bokserskiej i związanej z pięciobojem nowoczesnym. Zmarł 27 stycznia 1981 roku w Warszawie.

Jego młodszy brat Józef (1899–1940), kapitan artylerii Wojska Polskiego, również był znanym lekkoatletą, olimpijczykiem z Amsterdamu (1928); został zamordowany w Katyniu.

Działalność sportowa[edytuj | edytuj kod]

W 1920 roku jako najlepszy zawodnik w kraju na dystansie 1500 metrów, uzyskuje nominację olimpijską na igrzyska w Antwerpii. "Biegi średnie są całkowicie pod znakiem fenomenalnego polskiego biegacza na te przestrzenie, Barana. Forma jego i styl już na początku sezonu budzą podziw. Zwłaszcza bieg 1500m, zabierający temu polskiemu rekordziście zaledwie niewiele ponad 4 minuty czasu. Jest to już czas Olimpijski. A czas swój Baran niewątpliwie jeszcze poprawi.". Jednakże ze względu na trudną sytuację polityczną i wojenną - toczoną w tym czasie wojnę z bolszewikami, podjęto decyzję o rezygnacji z wysłania naszych sportowców do Antwerpii.

Na pierwszych w historii lekkoatletycznych mistrzostwach Polski seniorów, które odbyły się w 1920 roku we Lwowie zdobył złoto w drużynowym biegu na 3000 metrów, srebro w rywalizacji indywidualnej na tym dystansie oraz brąz w biegu na 800 metrów. Dwa wicemistrzostwa kraju – w biegach na 1500 oraz 5000 metrów – wywalczył w 1921 roku (wówczas był też mistrzem w przełajach). Kolejne medale krajowego czempionatu – srebrne – zdobywał w 1922 (bieg na 5000 metrów) i 1923 (bieg na 1500 metrów). Bronił barw narodowych w meczu międzypaństwowym przeciwko Czechosłowacji i Jugosławii w Pradze (1922) zajmując w biegu na 5000 metrów 5. miejsce ze stratą 100 metrów do zwycięzcy. Rekordy życiowe: bieg na 1500 metrów – 4:18,0 (8 sierpnia 1919, Lwów); bieg na 5000 metrów – 16:51,1 (30 września 1922, Warszawa).

Oprócz lekkoatletyki uprawiał także pięciobój nowoczesny zdobywając w tej konkurencji trzy medale mistrzostw Polski – srebrny w 1926 oraz brązowe w 1928 i 1929. Zakwalifikowany został do reprezentacji olimpijskiej w piecuoboju w 1928 roku w Amsterdamie - będąc równocześnie członkiem kierownictwa reprezentacji - jednakże odniesiona na miejscu kontuzja kolana wykluczyła do ze startu w zawodach[9].

W 1924 i 1928 roku był członkiem kierownictwa reprezentacji na igrzyska olimpijskie. W latach 1925-1927 obowiązki służbowe łączył z funkcją prezesa Polskiego Związku Bokserskiego. W 1925 roku wydał poradnik "Boks Technika Zaprawa Przepisy" Poznań 1925 r. Wydaną przez Drukarnie Reklamową Teodora Piątkowskiego - był to pierwszy tego typu poradnik w Polsce.

Zmarł 27 stycznia 1981 i został pochowany na Wojskowych Powązkach (Kwatera: B 21 Rząd: 6, Grób: 4)[10]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan Baran-Bilewski. Regiopedia, Podkarpackie, encyklopedia regionów, podkarpackie.regiopedia.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  2. Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Dodatek do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 37 z 24 września 1921 roku, s. 174, 546.
  3. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 352, 416, 1514.
  4. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 307, 359, 1376.
  5. Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 60.
  6. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 71, 192.
  7. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 43, 800.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 132. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty. 5 czerwiec 1935. Dodatek bezpłatny dla prenumeratorów „Przeglądu Piechoty”, Warszawa 1935, s. 37.
  9. Artur Bilewski, 00000204.gif, buwcd.buw.uw.edu.pl, 2017 [dostęp 2017-01-02].
  10. Miejsce pochówku. [dostęp 2018-04-07].
  11. M.P. z 1955 r. nr 104, poz. 1411.
  12. Sport i kultura fizyczna. „Nowy Kurjer”. Nr 232, s. 7, 8 października 1929. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych.
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
  • Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932..
  • Henryk Kurzyński, Stefan Pietkiewicz, Janusz Rozum, Tadeusz Wołejko: Historia Finałów Lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920-2007. Konkurencje męskie. Szczecin – Warszawa: Komisja Statystyczna PZLA, 2008. ISBN 978-83-61233-20-6.
  • Henryk Kurzyński, Stefan Pietkiewicz, Marian Rynkowski: Od Adamczaka do Zasłony – Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego – mężczyźni. Warszawa: Komisja Statystyczna PZLA, 2004. ISBN 83-9136-63-9-1.
  • Zbigniew Łojewski, Tadeusz Wołejko: Osiągnięcia Polskiej Lekkiej Atletyki w 40-leciu PRL. Mecze Międzypaństwowe I Reprezentacji Polski seniorów – mężczyźni. Warszawa: Komisja Statystyczna PZLA, 1984.
  • Ryszard Wryk - Początki Ruchu Olimpijskiego w Polsce. Wydawnictwo Nauka i Innowacje, Poznań 2012