56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej. Zobacz też: 56 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 56.
56 Pułk Piechoty
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Wielkopolskiej
Tradycje
Święto 17 września; od 1937 roku 3 czerwca
Nadanie sztandaru 1920 i 1929
Rodowód 2 Pułk Strzelców Wielkopolskich
Kontynuacja batalion dowodzenia 17 BZ
Dowódcy
Pierwszy ppor. Antoni Nieborak
Ostatni płk Wojciech Jan Tyczyński
Działania zbrojne
I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Krotoszyn
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 25 Dywizja Piechoty
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Bitwa o granice 1920.png

56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej (56 pp) – oddział piechoty Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.

W okresie pokoju pułk stacjonował w garnizonie Krotoszyn[1], w "Koszarach imienia Generała Mariana Langiewicza"[2]. Wchodził w skład 25 Dywizji Piechoty[3].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj]

16 lutego 1919 roku, po podpisaniu przez Niemcy rozejmu w Trewirze, kończącego formalnie walki na froncie wielkopolskim, utworzono z oddziałów powstańczych Grupy Zachodniej 2 Pułk Strzelców Wielkopolskich pod dowództwem podporucznika Antoniego Nieboraka. Dzień 16 marca 1919 roku należy przyjąć jako datę powstania 2 Pułk Strzelców Wielkopolskich. Pułk liczył 15 oficerów, 216 podoficerów i 2440 strzelców.

3 maja 1919 roku generał piechoty Józef Dowbor-Muśnicki rozkazem dziennym nr 119 zatwierdził dzień 8 maja (św. Stanisław) świętem pułkowym dla 2 Pułku Strzelców Wielkopolskich.

10 grudnia 1919 1 Dywizja Strzelców Wielkopolskich została przemianowana na 14 Dywizję Piechoty Wielkopolskiej, której podporządkowana została I Brygada Strzelców Wielkopolskich – XXVII Brygada Piechoty, pod dowództwem gen. ppor. Michała Milewskiego (sierpień 1919-wrzesień 1921). W skład tejże brygady został wcielony: 2 Pułk Strzelców Wielkopolskich przemianowany na 56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej.

Pułk w okresie pokoju[edytuj]

23.12.1920 r. 56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej załadowany został na transport kolejowy i skierowany do Wielkopolski. Nie wrócił jednak już do swych poprzednich miejsc stacjonowania. Po krótkim pobycie we Wrześni i Śremie przeniesiony został do Krotoszyna. Jak cała armia polska pułk przeszedł na stopę pokojową . Zorganizowany został według francuskiego wzoru trójkowego (zlikwidowano czwarte kompanie i plutony). 56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej wraz z 29 Pułkiem Strzelców Kaniowskich (z Kalisza), 60 Pułkiem Piechoty Wielkopolskiej (z Ostrowa Wielkopolskiego) oraz 25 Pułkiem Artylerii Lekkiej 22 sierpnia 1921 r. utworzył 25 Dywizję Piechoty w Kaliszu, a jego stałym garnizonem był odtąd Krotoszyn. W 1930 r. krotoszyński oddział zaliczony został do grupy pułków II typu (wzmocnionych) z powodu stacjonowania w bezpośredniej bliskości granicy niemieckiej i w czasie pokoju liczył 68 oficerów i około 1900 szeregowców. W okresie międzywojennym 56 pp brał udział w wielu ważnych wówczas wydarzeniach. Od listopada 1922 r. do kwietnia 1923 r. uczestniczył w asystencji w Małopolsce Wschodniej. W okresie przewrotu majowego krotoszyniacy udali się do Warszawy aby walczyć po stronie rządowej. Złożony tylko z żołnierzy starszego rocznika (22 oficerów i 427 szeregowych) pułk wyruszył 13.05.1926 r. w kierunku Warszawy. Po wielu perturbacjach udało się dotrzeć do stolicy gdzie wraz z 68pp i 14 pap utworzono grupę gen. Michała Żymierskiego. O małym zaangażowaniu w walki świadczy, że straty 56pp w czasie przewrotu majowego były minimalne (1 oficer został ranny).

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 56 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy[4].

Również w czasie kryzysu czechosłowackiego zaangażowany był krotoszyński pułk piechoty. Poszczególne pułki 25 DP wystawiły po jednym batalionie złożonym z żołnierzy starszego rocznika oraz rezerwistów powołanych na ćwiczenia. Krotoszyńskim pododdziałem dowodził mjr Edmund Kabza. Dowództwo nad zbiorczym pułkiem 25 DP objął dowódca 56 pp płk Wojciech Jan Tyczyński. 28.09.1938 r. wyjechano na Zaolzie. Po wykonaniu zadania przed Bożym Narodzeniem wrócono do macierzystych koszar.

Według etatów obowiązujących w 1939 r. pułk piechoty czynnej składał się z :

  • trzech batalionów piechoty;
  • kompanii przeciwpancernej;
  • kompanii zwiadu;
  • kompanii gospodarczej;
  • plutonu przeciwgazowego;
  • plutonu artylerii piechoty;
  • plutonu łączności;
  • plutonu pionierów.

Orkiestra pułkowa

Orkiestra 56 Pułku Piechoty zorganizowana została w Grodzisku Wielkopolskim pod komendą Ochli, na mocy rozkazu Dowództwa Głównego 24 marca 1919. Kolejnymi kapelmistrzami byli: por. kplm. Stefan Wastak (1921-1927), por. kplm. Władysław Sadowski (1927-1937) i ppor. kplm. Hipolit Wołoszanowski (1937-1939).

Obok orkiestry działał w Krotoszynie przy 56 pp również chór żołnierski, prowadzony przez kplm. Sadowskiego oraz teatr garnizonowy. Teatr powstał w styczniu 1936, a już 1 marca wystawił pierwszy spektakl – komedię Czar munduru. Prezesem zarządu teatru i chóru był mjr. dypl. Aleksander Ruchaj-Taczanowski, reżyserami por. Kantorowicz i Waleriana Łania.

Działania w wojnie obronnej 1939[edytuj]

Bitwa lomianki 1939.png

Wojna polsko-niemiecka dla 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej pod dowództwem płka Wojciecha Tyczyńskiego rozpoczęła się 1 września 1939 r. wraz z przekroczeniem o godzinie 4:00 rano granicy państwowej przez 183 pułk landwehry na odcinku: Bestwin (Rayman) – Zduny (Pawlak) – Chachalnia (Łukowiak) – Sulmierzyce (Kubicki) – Uciechów (Cichoń). Próby przełamania dobrze zorganizowanej obrony i zdobycie Krotoszyna przez wojska niemieckie w pierwszym dniu wojny się nie powiodły. W wyniku ogólnie niekorzystnej sytuacji militarnej w Wielkopolsce 56 Pułk Piechoty, działając w systemie obrony 25 Dywizji Piechoty gen. Franciszka Altera, musiał opuścić pozycje obronne pod Krotoszynem. Następnego dnia pododdziały tego pułku wraz z dowódcą, zajęły pozycje nad rzeką Prosną, wzmacniając ugrupowanie obronne Armii Poznań gen. Tadeusza Kutrzeby. Pułk brał udział w bitwie nad Bzurą. "Dzień chwały" pułku przypada na 16 września, kiedy to pod Adamową Górą w walkach z 4 DP. zniszczono 32 czołgi. Po przebiciu się do Warszawy żołnierze pułku obsadzili odcinek na Ochocie między Fortem Szczęśliwice a Fortem Mokotowskim [a].

Strzelcy wielkopolscy[edytuj]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku I zastępca dowódcy)
Oficerowie pułku
Podoficerowie pułku
Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku
  • dowódca pułku - płk piech. Wojciech Jan Tyczyński (ranny 17 lub 18 IX 1939)
  • dowódca I batalionu - kpt. piech. Jan Błyskosz (ranny 21 IX 1939)
  • dowódca II batalionu - mjr piech. Michał Augustyn Chrupek (ranny 17 lub 18 IX 1939)
  • dowódca III batalionu - mjr piech. Władysław Maciej Grochola

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandar
Sztandar nieprzepisowy otrzymał pułk w 1920 roku . W Zalewie 6 grudnia 1920 roku został on udekorowany przez marszałka Józefa Piłsudskiego orderem VM[3].
Drugi sztandar ufundowany przez mieszkańców Krotoszyna wręczył pułkowi gen. Dzierżanowski w Krotoszynie 22 września 1929 roku[5]. Obecnie sztandar znajduje się w Muzeum WP w Warszawie[6].

Odznaka pamiątkowa
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 32, poz. 313 z 16 października 1929 roku. Odznaka ma kształt tarczy rycerskiej, zdobionej po brzegach proporczykami wyciętymi w ząb, z numerem i inicjałami pułku 2 PSW oraz datą bitwy 17.IX.1920. W centrum nałożony jest wizerunek Krzyża Orderu Virtuti Militari, poniżej wpisany aktualny numer i inicjały 56 PP. Dwuczęściowa – bita z żelaza czernionego ze srebrzonym krzyżem, łączona dwoma nitami. Wymiary: 39x38 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk – Warszawa[1].

Dziedziczenie tradycji i rekonstrukcja[edytuj]

24 kwietnia 2010 batalion dowodzenia 17 Brygady Zmechanizowanej przyjął dziedzictwo tradycji 2 Pułku Strzelców Wielkopolskich i 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej, otrzymał nazwę wyróżniającą "Strzelców Wielkopolskich" i imię por. Jana Rzepy[b].

Rekonstrukcją dziejów obu wspomnianych wyżej pułków wielkopolskich zajmuje się od lutego 2004 Wronieckie Stowarzyszenie Historyczne "Historica" z Wronek, a od października 2008 także Krotoszyńska Grupa Rekontrukcji Historycznej 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej działająca przy Muzeum Regionalnym im. Hieronima Ławniczaka w Krotoszynie.

Uwagi

  1. Warto wspomnieć, że w sierpniu 1939 roku, do oddziałów uzupełnienia rezerw 56 pp. wlkp. w Kielcach przydzielono kapitana Władysława Nawrockiego, byłego żołnierza 56 pp. wlkp. i 74 Górnośląskiego Pułku Piechoty, a później wykładowcy Korpusu Kadetów w Rawiczu i Komendanta PW i WF w Gostyniu, kawalera Virtuti Militari, uczestnika powstania wielkopolskiego 1919, bohatera wojny obronnej 1920 roku, którego Rosjanie 27 września 1939 roku pojmali pod Lwowem, a następnie zamordowali w Katyniu (23 kwietnia 1940r.). Ku czci i pamięci Władysława Nawrockiego w 2010 roku posadzono Dąb Pamięci w Olsztynie, w 2013 odsłonięto tablicę pamiątkową ku Jego czci, a w Muzeum Regionalnym w Krotoszynie poświęcono oddzielną gablotę. Podobną ekspozycję przygotowano w Muzeum Katyńskim w Warszawie (na Cytadeli). Prezydent RP Lech Kaczyński w 2007 roku pośmiertnie awansował Władysława Nawrockiego do stopnia majora. 25 maja 2016 r. na wniosek mjr. K. F. Nawrockiego, Rada Miasta Krotoszyna uchwaliła Rondo Władysława Nawrockiego w Krotoszynie.
  2. Decyzja Nr 84/MON Ministra obrony Narodowej z dnia 17 marca 2010 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji, nadania nazwy wyróżniającej oraz imienia patrona batalionowi dowodzenia 17. Wielkopolskiej Brygady Zmechanizowanej im. gen. broni Józefa Dowbora-Muśnickiego w: Dziennik Urzędowy MON Nr 5 z 9 kwietnia 2010 r., poz. 56. Decyzja weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, czyli w dniu 24 kwietnia 2010 r.

Przypisy

  1. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 98.
  2. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych w sprawie nadania nazwy koszarom 56 pp w Krotoszynie (Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 7 z 19.06.1937 r. poz. 90).
  3. a b Satora 1990 ↓, s. 110.
  4. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  5. Satora 1990 ↓, s. 110-111.
  6. Satora 1990 ↓, s. 111.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]