56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej. Zobacz też: 56 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 56.
56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Wielkopolskiej
Tradycje
Święto 3 czerwca
Nadanie sztandaru 1920 i 1929
Rodowód 2 Pułk Strzelców Wielkopolskich
Kontynuacja batalion dowodzenia 17 BZ
Dowódcy
Pierwszy ppor. Antoni Nieborak
Ostatni płk Wojciech Tyczyński
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Krotoszyn
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 1 Dywizja Strzelców Wielkopolskich
14 Dywizja Piechoty
25 Dywizja Piechoty
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
56ppwlkp.png
Ofensywa 4lipca1920.png
Bitwa slonim 1920.png
Bitwa o granice 1920.png
25 DP w 1938

56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej (56 pp) – oddział piechoty Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Pułk sformowany został w 1919 jako 2 pułk Strzelców Wielkopolskich i wszedł w skład 1 Dywizji Strzelców Wielkopolskich Armii Wielkopolskiej. W czasie wojny z bolszewikami walczył w składzie 14 Dywizji Piechoty Wielkopolskiej. Od 1921 roku w 25 Dywizji Piechoty[1].

W okresie pokoju pułk stacjonował w garnizonie Krotoszyn[2]. 19 czerwca 1937 roku Minister Spraw Wojskowych nadał koszarom 56 pp w Krotoszynie nazwę „Koszary imienia Generała Mariana Langiewicza”[3].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

16 lutego 1919 roku, po podpisaniu przez Niemcy rozejmu w Trewirze, kończącego formalnie walki na froncie wielkopolskim, utworzono z oddziałów powstańczych Grupy Zachodniej 2 pułk Strzelców Wielkopolskich pod dowództwem podporucznika Antoniego Nieboraka. Dzień 16 marca 1919 roku należy przyjąć jako datę powstania 2 pułk Strzelców Wielkopolskich. Pułk liczył 15 oficerów, 216 podoficerów i 2440 strzelców.

3 maja 1919 roku generał piechoty Józef Dowbor–Muśnicki rozkazem dziennym nr 119 zatwierdził dzień 8 maja (św. Stanisława) świętem pułkowym dla 2 pułku Strzelców Wielkopolskich.

10 grudnia 1919 1 Dywizja Strzelców Wielkopolskich została przemianowana na 14 Dywizję Piechoty Wielkopolskiej, której podporządkowana została I Brygada Strzelców Wielkopolskich – XXVII Brygada Piechoty, pod dowództwem gen. ppor. Michała Milewskiego (sierpień 1919 – wrzesień 1921). W skład tejże brygady został wcielony: 2 pułk Strzelców Wielkopolskich przemianowany na 56 pułk piechoty Wielkopolskiej.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

24 grudnia 1920 roku Pułk został załadowany na transport kolejowy i skierowany przez Warszawę do Wielkopolski: dowództwo, I i II bataliony do Wrześni, a III batalion do Śremu[4]. Następnie pułk przeszedł z organizacji wojennej na pokojową. Zorganizowany został według francuskiego wzoru trójkowego (zlikwidowano czwarte kompanie i plutony) i został skierowany do Krotoszyna. 56 pułk piechoty Wielkopolskiej wraz z 29 pułkiem Strzelców Kaniowskich (z Kalisza), 60 pułkiem piechoty Wielkopolskiej (z Ostrowa Wielkopolskiego) oraz 25 pułkiem artylerii lekkiej 22 sierpnia 1921 roku utworzył 25 Dywizję Piechoty w Kaliszu.

Według organizacji pokojowej pułku piechoty w jego skład wchodziło dowództwo, batalion sztabowy, trzy bataliony piechoty z numeracją od I do III oraz kadra batalionu zapasowego[5]. Kadra batalionu zapasowego została dyslokowana do Jarocina[6][7]. W 1924 kadra batalionu zapasowego została przeformowana w składnicę wojenną bez zmiany miejsca stacjonowania[8]. W 1928 ponownie występuje w składzie 56 pp, jako kadra batalionu zapasowego[9]. Stanowisko komendanta kadry (składnicy wojennej) zajmowali kolejno: mjr piech. Stanisław Soczek (do XII 1925), kpt. piech. Józef Kokoszka (1926), mjr piech. Stanisław Jan Marek (X 1926[10] – VII 1929[11]), kpt. piech. Zygmunt Nalepa (od I 1930[12]) i kpt. piech. Ludwik Leon Proskurnicki (od VII 1935[13]).

W okresie międzywojennym 56 pp brał udział w wielu ważnych wówczas wydarzeniach. Od listopada 1922 roku do kwietnia 1923 roku pełnił służbę asystencyjną w Małopolsce Wschodniej. W okresie przewrotu majowego krotoszyniacy udali się do Warszawy aby walczyć po stronie rządowej. Złożony tylko z żołnierzy starszego rocznika (22 oficerów i 427 szeregowych) pułk wyruszył 13 maja 1926 roku w kierunku Warszawy. Po wielu perturbacjach udało się dotrzeć do stolicy gdzie wraz z 68 pp i 14 pap utworzono grupę gen. Michała Żymierskiego. O małym zaangażowaniu w walki świadczy, że straty 56 pp w czasie przewrotu majowego były minimalne (1 oficer został ranny).

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 56 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400–700 żołnierzy[14].

Również w czasie kryzysu czechosłowackiego zaangażowany był krotoszyński pułk piechoty. Poszczególne pułki 25 DP wystawiły po jednym batalionie złożonym z żołnierzy starszego rocznika oraz rezerwistów powołanych na ćwiczenia. Krotoszyńskim pododdziałem dowodził mjr Edmund Kabza. Dowództwo nad zbiorczym pułkiem 25 DP objął dowódca 56 pp płk Wojciech Jan Tyczyński. 28 września 1938 roku wyjechano na Zaolzie. Po wykonaniu zadania przed Bożym Narodzeniem wrócono do macierzystych koszar.

 Osobny artykuł: Orkiestra 56 Pułku Piechoty.

Orkiestra 56 pp zorganizowana została w Grodzisku Wielkopolskim pod komendą Ochli, na mocy rozkazu Dowództwa Głównego 24 marca 1919. Kolejnymi kapelmistrzami byli: por. kplm. Stefan Wastak (1921–1927), por. kplm. Władysław Sadowski (1927–1937) i ppor. kplm. Hipolit Wołoszanowski (1937–1939).

Obok orkiestry działał w Krotoszynie przy 56 pp również chór żołnierski, prowadzony przez kapelmistrza Sadowskiego oraz teatr garnizonowy. Teatr powstał w styczniu 1936, a już 1 marca wystawił pierwszy spektakl – komedię „Czar munduru”. Prezesem zarządu teatru i chóru był mjr. dypl. Aleksander Ruchaj-Taczanowski, reżyserami por. Kantorowicz i Waleriana Łania.

Działania w kampanii wrześniowej 1939[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Kampania wrześniowa.
Bitwa lomianki 1939.png

W dniu 31 sierpnia 1939 roku 56 pułk piechoty zajął ugrupowanie bojowe mając w I rzucie obrony opartym na umocnieniach drewniano-zimnych o betonowych stropach I batalion kpt. Błyskosza i broniący terenów leśnych i stacji kolejowej batalion ON "Krotoszyn" kpt. Adolfa Jusofa, a na lewym południowym skrzydle 73 dywizyjna kompania kolarzy por. Antoniego Grellusa, na przedpolu pozycji obronnych dozorowała Straż Graniczna komisarza Jana Kapuścińskiego z plutonem wzmocnienia. Wsparcie artyleryjskie zapewniał przybyły 31 sierpnia pociąg pancerny nr 12 "Poznańczyk". Odwód dowódcy pułku stanowiły II i III batalion pułku ugrupowane we wsiach i lasach za Krotoszynem[15]. Wojna polsko-niemiecka dla 56 pułku piechoty Wielkopolskiej pod dowództwem płk. Wojciecha Tyczyńskiego rozpoczęła się 1 września 1939 wraz z przekroczeniem o godzinie 4:00 rano granicy państwowej przez 183 pułk landwehry na odcinku: Bestwin (Rayman) – Zduny (Pawlak) – Chachalnia (Łukowiak) – Sulmierzyce (Kubicki) – Uciechów (Cichoń). Próby przełamania dobrze zorganizowanej obrony i zdobycie Krotoszyna przez wojska niemieckie w pierwszym dniu wojny się nie powiodły. W wyniku ogólnie niekorzystnej sytuacji militarnej w Wielkopolsce 56 pułk piechoty, działając w systemie obrony 25 Dywizji Piechoty gen. Franciszka Altera, musiał opuścić pozycje obronne pod Krotoszynem. Następnego dnia pododdziały tego pułku wraz z dowódcą, zajęły pozycje nad rzeką Prosną, wzmacniając ugrupowanie obronne Armii Poznań gen. Tadeusza Kutrzeby. Nocą z 3/4 września 56 pp wraz z II dywizjonem 25 pal na rozkaz dowódcy dywizji rozpoczął marsz w rejon przedmościa "Koło". W trakcie marszu pluton zwiadu konnego ujął 30 dywersantów. 5 września pułk podjął przygotowania do akcji zaczepnej w kierunku na Dobrą i Uniejów na korzyść Armii "Łódź". Od 6 do 8 września 56 pułk piechoty wykonał trzy marsze nocno-dzienne docierając na północ od Łęczycy. 9 września po 15 km marszu pułk krotoszyński ugrupował się na północnym brzegu rzeki Bzury w oparciu o wsie Dobrogosty, Kozuby i Gawronki, z I i III batalionem w pierwszym rzucie i II batalionie w odwodzie ze wsparciem II dywizjonu 25 pal. 9 września o godz. 14 natarcie podjął I batalion forsując Bzurę i w walce dochodząc pod miejscowość Tum, a o godz. 18 ze wsparciem własnej artylerii główne siły pułku. I batalion zajął wschodnią część Tumu i odparł niemieckie kontrataki z rejonu Łęczycy. III batalion sforsował w bród Bzurę i zaległ w ogniu niemieckiej obrony, ale przy wsparciu I batalionu i ciemnościach zapadającej nocy przełamał obronę niemieckiego 46 pp i wspólnie z I batalionem opanował wieś Kwiatkówek i pozostałą część Tumu. Wprowadzona do walki czołowa 4 kompania II batalionu uchwyciła w walce skraj Łęczycy. W wyniku boju pułk wziął do niewoli kilkudziesięciu jeńców w tym 8 oficerów i lekarza, zdobyto 10 ciężarówek z zaopatrzeniem dużo broni indywidualnej i zespołowej (ckm, moździerze)[16]. 10 września po walkach nocnych pułk odpoczywał i oczekiwał pół doby na dalsze rozkazy. Po nadejściu rozkazów w godzinach popołudniowych pierwszorzutowe III i II batalion zdobyły wieś Mętlew wraz z folwarkiem oraz Leśmierz, gdzie szczególnie zacięty bój stoczył II batalion o cukrownię. Wieczorem na osiągniętych pozycjach pułk odparł kontratak piechoty niemieckiej wspartej czołgami, armaty ppanc. zniszczyły czołg i opancerzony wóz dowodzenia. W pościgu za cofającym się wrogiem III batalion opanował Czerchów, lecz na rozkaz dowódcy dywizji został wycofany z miejscowości. 11 września pod ostrzałem artylerii niemieckiej pułk pierwszorzutowymi batalionami przeszedł do pościgu opanował Czerchów, gdzie został ostrzelany przez artylerię niemiecką i polską z 17 Dywizji Piechoty. Straty tego dnia pułku 2 oficerów i ok. 60 szeregowych zabitych i rannych. W nocy 11/12 września ze składu pułku odszedł III batalion wysłany wraz batalionem II 60 pp i dwoma bateriami artylerii z 25 pal jako oddział wydzielony mjr Grocholi do obrony Łęczycy. Od rana 12 września 56 pp prowadził dalsze natarcie, wypierając II batalionem oddziały niemieckie z lasu na południe od Czerchowa, a I batalionem zdobywając Ogród Miasto. W trakcie natarcia I batalion został ostrzelany powtórnie przez własną artylerię z 17 DP w wyniku czego poniósł duże straty 6 zabitych i wielu rannych. II batalion w godzinach popołudniowych w walkach opanował Maszkowo, a pododdziały czołowe dotarły do Ozorkowa. W nocy dalsze natarcie pułku jak i całej dywizji zostało zatrzymane, pułk w tej fazie bitwy poniósł straty sięgające 3 oficerów i 98 szeregowych zabitych, rannych 8 oficerów i 20 szeregowych, zaginionych ok. 150 żołnierzy. Nieprzyjaciel stracił 160 zabitych i rannych, a 150 wzięto do niewoli[17]. W nocy 12/13 września 56 pp wraz z całą 25 DP rozpoczął odwrót na północny brzeg rzeki Bzura przekroczył ją w rejonie miejscowości Zagaj, przechodząc na odpoczynek w pobliżu wsi Ględzianów. III batalion stanowił straż tylną dywizji opuścił Łęczycę i dotarł do wsi zagaj utrzymując przyczółek. Następny marsz pułk odbył do rejonu wsi Beldno. 14 września pułk krotoszyński przemaszerował w rejon wsi Kochanków. Po czym 15 września przegrupował się w ugrupowanie bojowe podjął marsz ubezpieczony na wschód, poruszając się po osi dwór Giżyce, dwór Ruszki nad ranem 16 września zajął rejon Adamowej Góry. I batalion zajął wsie i przyległe przedmioty terenowe w rejonie Gawłów-Łubianka do Helenki, II batalion od Karwowa po wieś Helenka, III batalion z częścią pododdziałów pułkowych zachodnią część Adamowej Góry, a II/25 pal rozwinął stanowiska ogniowe w rejonie wsi Altanka, dowódca pułku i plutony pułkowe w folwarku Skule. „Dzień chwały” pułku przypada na 16 września, kiedy to pod Adamową Górą w walkach z 4 DPanc. zniszczono 32 czołgi. O godz. 8.00 na pozycje I i II batalionu uderzyła niemiecka piechota wraz z czołgami, z części przedmiotów terenowych bataliony zmuszone były się wycofać jednak nie opuściły całości stanowisk obrony niszcząc 2-3 czołgi. O godz. 11 nieprzyjaciel uderzył z kolei na III batalion w Adamowej Górze i następnie ponowił natarcie z użyciem dużej ilości czołgów godzinę później. Część batalionu została wyparta z Adamowej Góry i zajęła nowe stanowiska w folwarku Skule. W poszczególnych falach natarcia naliczono ok. 80 czołgów niemieckich z piechotą. Odparto natarcie niemieckiej broni pancernej przy pomocy ognia kompanii ppanc. pułku i strzelców z kb ppanc., unieruchomiono 27 czołgów. Straty 56 pp w tym boju, to kilkudziesięciu poległych i rannych. Na rozkaz dowódcy pułku wzmocniona 3 kompania strzelecka uchwyciła przyczółek na wschodnim brzegu Bzury, nieprzyjaciel wycofał się, nękał pułk ogniem artylerii[18]. Na rozkaz dowódcy Armii "Poznań" 56 pułk piechoty wraz z macierzystą 25 DP wykonał nocny marsz w rejon Brochowa, lecz ze względu na zatłoczenie przeprawy przez Bzurę przemieścił się do Witkowic. Pułkowy pluton pionierów wykonał przeprawę przez Bzurę, pułk w trakcie oczekiwania na nią od świtu 17 września był poddany nieustannym bombardowaniom przez lotnictwo wroga. W międzyczasie III batalion przeprawił się przez rzekę i uchwycił przyczółek na wschodnim brzegu, lecz na rozkaz dowódcy PD płk dypl. Skokowskiego zwinął przyczółek i odmaszerował do Puszczy Kampinoskiej. Nieprzyjaciel natychmiast zajął wschodni brzeg i zamknął przeprawę 2 kompaniami piechoty. Nocą 17/18 września dowódca pułku płk Tyczyński pozostałymi siłami pułku krotoszyńskiego rozbił pododdziały wroga na wschodnim brzegu i otworzył sobie drogę oraz innym oddziałom do Puszczy Kampinoskiej. Przez Puszczę Kampinoską 56 pp przebijał się dwoma kolumnami osobno III batalion przez Starą Dąbrowę, Palmiry, Sieraków, a kolumna główna przez Tułowice, Kazuń Cybulice. W trakcie walk w puszczy poległo wielu żołnierzy, duża ilość odniosła rany w tym ciężko dowódca pułku i II batalionu.19 września w Sadowej nastąpiła koncentracja pułku, gdzie dołączyła część III batalionu. 20 września pułk zajął obronę w Burakowie, dołączyła pozostała część III batalionu. 20 i 21 września odpierał natarcia wojsk niemieckich z kierunku Palmir, III batalion bronił Młocin. Nieprzyjaciel zajął folwark Młociny odcinając pułkom 25 DP możliwość dotarcia do Warszawy. Nocą 21/22 września III batalion pułku krotoszyńskiego atakiem na bagnety odrzucił pododdziały wroga otwierając drogę do Warszawy, rano całość pułku dotarła do Lasku Bielańskiego zajmując obronę i porządkując szeregi. W trakcie przebijania się do Warszawy pododdziałów pułku poległo rannych zostało wielu żołnierzy, w tym dowódca I batalionu, niektórzy dostali się do niewoli. Nocą 22/23 września pułk został dyslokowany do śródmieścia Warszawy, gdzie został zreorganizowany rozwiązano II batalion, natomiast pozostałe zostały uzupełnione przybyłymi żołnierzami 17 DP. 25 września pułk był bombardowany, poległo 5 żołnierzy, a wielu zostało rannych. Wieczorem pułk został przesunięty do dyspozycji dowódcy pododcinka na Ochocie na stanowiska przed Fortem Szczęśliwice i Fortem Mokotowskim. Zadaniem wyznaczonych do przeciwnatarcia I batalionu i 9 kompanii strzeleckiej było zajęcie Włoch i Szczęśliwic w tym fortu. Nocne natarcie I batalionu zostało zatrzymane na obronnych liniach niemieckich, natomiast 9 kompania wdarła się do fortu i go częściowo zdobyła, lecz nie uzyskawszy pomocy i z uwagi na brak amunicji została w większości wybita lub dostała się do niewoli. Tego dnia wszedł do linii III batalion mjr Grochali, w miejsce batalionu II/40 pp. W dniu 26 i 27 września pododdziały 56 pp wraz z innymi odpierali natarcia oddziałów niemieckich na odcinku pułku płk Tyczyńskiego. Nocą 27/28 września z uwagi na zawieszenie broni puk odszedł na kwatery przy ul. Złotej. 29 września złożył broń i następnego dnia poszedł do niewoli ul. Wolską. Straty pułku to 17 oficerów i 700 szeregowych poległo, 1200 żołnierzy zostało rannych i chorych, a 200 było zaginionych[19].

 Osobny artykuł: Bitwa nad Bzurą.

Zmobilizowany w Kadrze Zapasowej Piechoty Konin w Jarocinie w ramach mobilizacji alarmowej batalion marszowy 56 pp wraz uzupełnieniem marszowym 73 kompanii kolarzy, udał się w kierunku Warszawy w dniu 11 września został zatrzymany do obrony Modlina[20][21]. W trzeciej dekadzie sierpnia 1939, po przeprowadzeniu mobilizacji niejawnej, Oddział Zbierania Nadwyżek liczący około 1500 żołnierzy pod dowództwem mjr. Czesława Lewin-Lewińskiego wyjechał do Ośrodka Zapasowego 25 Dywizji Piechoty w Kielcach[22]. Z nadwyżek 56 pp w OZ 25 DP sformowano II batalion w całości z pozostałych wcielono do IV (oddz. specjalne) i V (szkoła podoficerska) batalionów ośrodka. 4 września OZ 25 DP, po wydzieleniu części żołnierzy dla formowanego III/154 pp rez. został ewakuowany będąc po drodze bombardowany na wschód. 11 września dotarł do Zamościa. Następnie marszem pieszym 15 września dotarł Zborowa, 16 września do Ottyni. 17 września dotarła Łanczyn-Sadzawka teren Okręgu Korpusu Nr VI część przedarła się do granicy z Rumunią i Węgrami reszta kadry 56 pp dostała się do sowieckiej niewoli[20]. Podobny los spotkał grupę z OZ 25 DP wyładowaną w Radomiu, która 8 września udała się pieszo na wschód, docierają 15 września do miejscowości Kopiczyńce (ok. 200 żołnierzy), gdzie również trafiła do niewoli sowieckiej[23].

 Osobny artykuł: Krzyż Katyński w Krotoszynie.

Strzelcy wielkopolscy[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: oficerowie 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej.
Dowódcy pułku[24][a]
Zastępcy dowódcy pułku[b]
Kwatermistrzowie
Dowódcy batalionów
Oficerowie pułku
Podoficerowie pułku

Obsada personalna we wrześniu 1939[46][edytuj | edytuj kod]

Dowództwo
  • dowódca – płk piech. Wojciech Tyczyński (ranny 17 lub 18 IX 1939)
  • I adiutant – kpt. Władysław Kłonica
  • II adiutant – por. rez. Lech Neyman
  • oficer informacyjny – ppor. Mieczysław Jan Mańkowski †7 IX 1939 Uniejów
  • oficer łączności – kpt. Mieczysław Szadkowski †7 IX 1939 Uniejów
  • kwatermistrz – kpt. Tadeusz Gadulski
  • oficer płatnik– por. Jan Obszarny
  • oficer żywnościowy – chor. Kabaciński
  • naczelny lekarz – kpt. lek. dr Jan Sojka
  • kapelan – kpl. ks. Teodor Nogala
  • kapelmistrz – ppor. kplm. Hipolit Wołoszanowski
  • dowódca kompanii gospodarczej – por. Tadeusz Wojciech Władyka
I batalion
  • dowódca I batalionu – mjr Edmund Kabza (nominalnie - chory przy dowództwie pułku), p.o. kpt. piech. Jan Błyskosz (ranny 21 IX 1939 pod Młocinami)[47]
  • adiutant batalionu – por. Zdzisław Skolik[47]
  • dowódca plutonu łączności -ppor. Kazimierz Bartelski
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej – kpt. Wilhelm Przelaskowski
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej – por. Stanisław Kijewski (ranny 10 IX 1939)
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej – por. Władysław Udziela
  • dowódca 1 kompanii karabinów maszynowych – por. Władysław Przybyszewski
II batalion
  • dowódca II batalionu – mjr piech. Michał Chrupek (ranny 17 lub 18 IX 1939)
  • adiutant batalionu – ppor. Wiesław Bizub
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej – por. Tadeusz Tarnawski
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej – por. Andrzej Marian Pukacki
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej – kpt. Tomasz Lisiewicz
  • dowódca 2 kompanii karabinów maszynowych – kpt. Tadeusz Smarzewski
III batalion
  • dowódca III batalionu – mjr piech. Władysław Grochola
  • adiutant batalionu – ppor. Bogdan Deresiewicz
  • dowódca plutonu łączności - ppor. Bohdan Karol Hirszowski[47]
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej –por. Ignacy Jan Kowalik
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej – kpt. Jerzy Lisowski
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej – kpt. Antoni Krupa
  • dowódca 3 kompanii karabinów maszynowych – por. Zenon Eustachiusz Dziubek
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii przeciwpancernej – kpt. Marian Mendelowski
  • dowódca kompanii zwiadowczej – por. Zygmunt Szadkowski
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. art. Teodor Chilkowicz[d]
  • dowódca plutonu pionierów – por. Józef Batkiewicz
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – por. Feliks Bendyk

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Orderem Wojennym Virtuti Militari[49][50]

Krzyżem Złotym i Srebrnym – kpr. Stanisław Jakubowicz
Krzyżem Srebrnym:
  1. kpr. Aleksander Broda
  2. sierż. Franciszek Cieślik
  3. pchor. Czesław Chyżyński
  4. por. Kazimierz Dudziński
  5. plut. Stanisław Drygas
  6. ppor. Stanisław Fryder
  7. plut. Jan Frąckowiak
  8. szer. Stanisław Fabjan
  9. ppor. Tomasz Homerczyk
  10. plut. Jan Jarysz
  11. kpr. Józef Józefowski
  12. st. szer. Stanisław Kaczmarek
  13. chor. Wiktor Kaczmarek
  14. chor. Stanisław Kaczmarek
  15. ppor. Władysław Kaczmarek
  16. st. szer. Edmund Klemczak
  17. ppor. Adam Kowalczyk
  18. ppor. Władysław Kabsch
  19. ppor. Edmund Kabza
  20. ppor. Józef Kopczyński
  21. por. Franciszek Kijewski
  22. kpt. Czesław Konwerski
  23. szer. Władysław Krzak
  24. mjr Ludwik Łęgowski
  25. ppor. Wincenty Mischke
  26. sierż. Stanisław Migdałek
  27. sierż. Jan Mleczak
  28. st. szer. Tomasz Mazurek
  29. szer. Walenty Mitręga
  30. szer. Stefan Nowak
  31. kpr. Władysław Nowak
  32. sierż. Jan Oleszak
  33. plut. Stanisław Pałkowski
  34. plut. Stanisław Piotrowski
  35. sierż. Juliusz Rybak
  36. sierż. Kazimierz Ruchalski
  37. kpt. Stanisław Siuda
  38. por. Stanisław Szymendera
  39. kpr. Stanisław Stachecki
  40. szer. Franciszek Szubert
  41. st. szer. Marcin Uryzaj
  42. plut. Józef Tomys
  43. por. Stanisław Tomiak
  44. kpt. Janusz Wężyk
  45. sierż. Stanisław Wojtczak

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

13 listopada 1920 roku w Nieświeżu generał podporucznik Daniel Konarzewski wręczył pułkowi chorągiew ofiarowaną przez Ziemię Wielkopolską. 6 grudnia 1920 roku w Zelwie Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz, marszałek Polski Józef Piłsudski udekorował chorągiew pułku Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari[4].

Drugi sztandar ufundowany przez mieszkańców Krotoszyna wręczył pułkowi gen. Dzierżanowski w Krotoszynie 22 września 1929 roku. Obecnie sztandar znajduje się w Muzeum WP w Warszawie[51].

Odznaka pamiątkowa

16 października 1929 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 56 pp[52]. Odznaka o wymiarach 39x38 mm ma kształt tarczy rycerskiej, zdobionej po brzegach proporczykami wyciętymi w ząb, z numerem i inicjałami pułku „2 PSW” oraz datą bitwy „17.IX.1920”. W centrum nałożony jest wizerunek Krzyża Orderu Virtuti Militari, poniżej wpisany aktualny numer i inicjały „56 PP”. Dwuczęściowa – bita z żelaza czernionego ze srebrzonym krzyżem, łączona dwoma nitami. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[2].

Dziedziczenie tradycji i rekonstrukcja[edytuj | edytuj kod]

24 kwietnia 2010 batalion dowodzenia 17 Brygady Zmechanizowanej przyjął dziedzictwo tradycji 2 pułku Strzelców Wielkopolskich i 56 pułku piechoty Wielkopolskiej, otrzymał nazwę wyróżniającą „Strzelców Wielkopolskich” i imię por. Jana Rzepy[53].

Rekonstrukcją dziejów obu wspomnianych wyżej pułków wielkopolskich zajmuje się od lutego 2004 Wronieckie Stowarzyszenie Historyczne „Historica” z Wronek, a od października 2008 także Krotoszyńska Grupa Rekonstrukcji Historycznej 56 pułku piechoty Wielkopolskiej działająca przy Muzeum Regionalnym im. Hieronima Ławniczaka w Krotoszynie.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[25].
  2. 13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny[26]. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.
  3. Wojciech Witkowski (ur. 25 stycznia 1887) do Wojska Polskiego został przyjęty 6 października 1919 z byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia kapitana i przydziałem do batalionu zapasowego 43 pp[28]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 56. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był nadal 43 pp. Później został przeniesiony do 86 pp w Mołodecznie. W 1923 pełnił w tym pułku obowiązki dowódcy III baonu[29]. 31 marca 1924 został mianowany majorem ze starszeństwem z 1 lipca 1923 i 19. lokatą w korpusie oficerów piechoty[30]. Po awansie dowodził II baonem 86 pp[31][32]. W październiku 1926 został przeniesiony do 56 pp w Krotoszynie na stanowisko dowódcy I baonu[10]. W styczniu 1927 został przesunięty na stanowisko dowódcy III batalionu[33], a w kwietniu 1928 na stanowisko kwatermistrza[34][9]. W marcu 1929 został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr VII[35], a z dniem 31 sierpnia 1929 przeniesiony w stan spoczynku[36]. W 1934, jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”[37]. 8 listopada 1937 mężczyzna o tym samym imieniu i nazwisku został odznaczony Medalem Niepodległości[38].
  4. Teodor Chilkowicz ur. 29 maja 1902 w Kuplinie, w rodzinie Antoniego i Justyny. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 w korpusie oficerów artylerii. Od 1 października 1939 do 1 kwietnia 1945 przebywał w niemieckiej niewoli. Zmarł 17 lutego 1987[48].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Satora 1990 ↓, s. 110.
  2. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 98.
  3. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 7 z 19 czerwca 1937 roku, poz. 90.
  4. a b Siuda 1928 ↓, s. 42.
  5. Almanach 1923 ↓, s. 48.
  6. Almanach 1923 ↓, s. 51.
  7. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 286.
  8. a b Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 260.
  9. a b Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 70.
  10. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 11 października 1926 roku, s. 335.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 190.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 29 stycznia 1930 roku, s. 33.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 95.
  14. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  15. Korsak 1991 ↓, s. 21-23.
  16. Korsak 1991 ↓, s. 24-28.
  17. Korsak 1991 ↓, s. 28-30.
  18. Korsak 1991 ↓, s. 31-33.
  19. Korsak 1991 ↓, s. 34-39.
  20. a b Korsak 1991 ↓, s. 39.
  21. Rybka, Stepan 2010 ↓, s. 165.
  22. Korsak 1991 ↓, s. 19.
  23. Dymek 2013 ↓, s. 108-109.
  24. Prugar-Ketling (red.) 1992 ↓, metryka.
  25. Almanach 1923 ↓, s. 49.
  26. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 13 czerwca 1922 roku, poz. 357.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 11 czerwca 1927 roku, s. 163.
  28. Dz. Rozk. MSWojsk. ↓, nr 94 z 1919 roku, poz. 3618.
  29. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 373, 405.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 2 kwietnia 1924 roku, s. 169.
  31. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 324, 348.
  32. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 277.
  33. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 29 stycznia 1927 roku, s. 22.
  34. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 173.
  35. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 86.
  36. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 216.
  37. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 326, 842.
  38. M.P. z 1937 r. nr 259, poz. 409.
  39. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 210.
  40. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 408.
  41. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 96.
  42. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 137.
  43. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 296.
  44. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 101.
  45. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 131.
  46. Bauer i Polak 1983 ↓, s. 478-479.
  47. a b c Dymek 2013 ↓, s. 111-113.
  48. Straty ↓.
  49. Siuda 1928 ↓, s. 47.
  50. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 23 kwietnia 1921 roku, s. 812.
  51. Satora 1990 ↓, s. 110-111.
  52. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 32 z 16 października 1929 roku, poz. 313.
  53. Decyzja Nr 84/MON Ministra obrony Narodowej z dnia 17 marca 2010 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji, nadania nazwy wyróżniającej oraz imienia patrona batalionowi dowodzenia 17. Wielkopolskiej Brygady Zmechanizowanej im. gen. broni Józefa Dowbora-Muśnickiego w: Dziennik Urzędowy MON Nr 5 z 9 kwietnia 2010 r., poz. 56. Decyzja weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, czyli w dniu 24 kwietnia 2010 r.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]