Jerzy Połomski

Jerzy Połomski

Jerzy Połomski (2014)
Data i miejsce urodzenia	18 września 1933 Radom
Data i miejsce śmierci	14 listopada 2022 Warszawa
Typ głosu	baryton
Gatunki	pop, ballada
Zawód	piosenkarz, aktor
Aktywność	1957–2019
Wydawnictwo	Pronit, Polskie Nagrania „Muza”
Powiązania	Teatr Buffo, Teatr Syrena, Łucja Prus, Irena Santor, Alicja Majewska
Współpracownicy
Ludwik Sempoliński, Władysław Szpilman, Jerzy Harald, Wojciech Młynarski, Ireneusz Iredyński, Adam Kreczmar, Agnieszka Osiecka, Jacek Korczakowski
Odznaczenia
Strona internetowa

Jerzy Połomski, pierwotnie nazwisko Pająk (ur. 18 września 1933 w Radomiu, zm. 14 listopada 2022 w Warszawie) – polski piosenkarz, artysta estradowy i aktor. Jeden z najpopularniejszych polskich artystów estrady lat 60. i 70. XX wieku.

Śpiewając barytonem, wykonywał głównie repertuar popularny, choć w jego repertuarze znalazły się także ballady. Wylansował wiele przebojów lat 60. i 70., takich jak m.in. „Bo z dziewczynami'”, „Cała sala śpiewa z nami”, „Co mówi wiatr”, „Daj”, „Kodeks”, „Moja miła, moja cicha”, „Nie zapomnisz nigdy”, „Tylko ona jedna” i „Woziwoda”. W 2009 otrzymał Złotego Fryderyka za całokształt twórczości.

Dzieciństwo i edukacja

Był synem urzędników, Edwarda i Marii. Dzieciństwo i wczesną młodość spędził w Radomiu, gdzie przeżył bombardowania miasta podczas agresji Niemiec i ZSRR na Polskę w 1939 roku. W tym mieście ukończył technikum budowlane. Po maturze wyjechał na studia do Warszawy. Zdał egzamin wstępny na wymarzoną architekturę, jednak nie został przyjęty (decydujący okazał się brak punktów za pochodzenie – preferowane było robotnicze lub chłopskie – albo przynależność do Związku Młodzieży Polskiej). Później zdał egzaminy i został przyjęty do Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie na Wydział Estradowy. Na studiach jego wykładowca Ludwik Sempoliński zaproponował mu zmianę nazwiska na bardziej sceniczne i doradził, by poświęcił się muzyce, nie aktorstwu. Studia ukończył w 1957 z dyplomem aktora dramatu i estrady.

Kariera aktorska

Grał role dramatyczne, m.in. Poetę w Weselu Stanisława Wyspiańskiego, króla Jana Kazimierza w Mazepie Juliusza Słowackiego, tytułową rolę w sztuce Maksyma Gorkiego Jegor Bułyczow i inni. Jednak już dyplom, na który składał się skecz Stefanii Grodzieńskiej Rękawiczka i role w komediach muzycznych: Porwanie Sabinek wg Franza i Paula Schonthana i Słomkowy kapelusz wg Eugéne’a Labiche’a, zapowiadały jego przyszłą ścieżkę kariery aktorskiej. Po studiach odrzucił propozycję zagrania głównej roli w sztuce pt. Achilles i panny Artura Marii Swinarskiego w Teatrze Muzycznym w Gdyni pod dyrekcją Danuty Baduszkowej.

Jako aktor zadebiutował w 1957 w warszawskim Teatrze Buffo, w którym zagrał m.in. w składankach satyrycznych: Grzechy stare i nowe, Żarty na stół, Nasze jajko i Czym chata bogata. Następnie występował w stołecznym Teatrze Syrena.

Kariera muzyczna

Początki kariery

Ludwik Sempoliński, mentor i profesor Połomskiego, stwierdził, że kierownictwo teatru Buffo nie potrafiło należycie docenić talentu jego podopiecznego: „Zniechęcony dwoma nieudanymi sezonami w Buffo, gdzie nie umiano go wykorzystać, obsadzając w banalnych piosenkach jak »Lody, lody…« i temu podobnych numerach, nie załamał się i nie zaniedbywał, śpiewając i opracowując piosenki w Polskim Radiu”. W 1958 zajął drugie miejsce w plebiscycie Polskiego Radia na najpopularniejszego polskiego piosenkarza; słuchacze podobno oddali na niego najwięcej głosów, ale dyrektor Władysław Szpilman zdecydował, że nie wypada, by młody wykonawca wyprzedził sławnego Mieczysława Fogga, któremu przypadło zwycięstwo.

Lata 60.

Pierwszy utwór dla radia, „Piosenkę dla nieznajomej”, skomponowaną przez Jerzego Haralda ze słowami Zbigniewa Kaszkura i Zbigniewa Zaperta, nagrał jeszcze jako student. Już wtedy zyskał popularność, która rosła z każdym rokiem. Jednym z jej przejawów było zwycięstwo w ankiecie Szpilek, w której dostał 18,4% głosów, więcej niż m.in. Czesław Niemen, Wojciech Młynarski, Marek Grechuta i Mieczysław Fogg. W 1961 roku zdobył drugą nagrodę na 1. Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie za utwór „Woziwoda”, a w 1968 roku odebrał nagrodę Towarzystwa Przyjaciół Opola na 6. Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu za utwór „Jest bałałajka”, skomponowany przez Henryka Klejnego do słów Tadeusza Urgacza. W 1969 został laureatem festiwalu Złoty Orfeusz w Bułgarii, gdzie zdobył nagrodę jury oraz radia i telewizji. W 1970 zajął trzecie miejsce na festiwalu Coupe d’Europe Musicale w Szwajcarii.

Koncertował zarówno w kraju, jak i poza jego granicami, m.in. w Wielkiej Brytanii, Danii, Czechosłowacji, ZSRR, Jugosławii, Rumunii i na Węgrzech, jak również na Kubie oraz wielokrotnie w ośrodkach polonijnych USA, Kanady i Australii. Został trzykrotnie uhonorowany przez mieszkańców Chicago tytułem najpopularniejszego piosenkarza polonii amerykańskiej w latach 1967–1969.

Przyznał, że lektura powieści Archipelag GUŁag i Oddziału chorych na raka Aleksandra Sołżenicyna, a także wizyty w Związku Radzieckim, zmieniły w nim nastawienie do socjalizmu, który „przez jakiś czas postrzegał jako sprawiedliwy system”.

Ewa Tchórznicka i Jerzy Połomski podczas występu pt. „Historia z tancerką” (1970)

Połomski na 12. KFPP w Opolu (1974)

Lata 70.

W 1970 występował w Teatrze Syrena w rewii Ćwierć za kominem z Ireną Santor. W 1973 wystąpił z utworem „Wesele” na Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze. W tym samym roku zajął trzecie miejsce z utworem „Bo z dziewczynami” podczas 11. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu.

Chętnie sięgał po przedwojenne utwory, takie jak „To ostatnia niedziela”, „Kiedy znów zakwitną białe bzy”, „Każdemu wolno kochać”, „Młodym być” i „Szkoda twoich łez”. Teksty piosenek pisali dla niego: Wojciech Młynarski, Ireneusz Iredyński, Adam Kreczmar, Agnieszka Osiecka, Jacek Korczakowski, Zbigniew Stawecki. Ma w repertuarze m.in. utwór „Upamiętnienie” ze słowami wiersza Wisławy Szymborskiej pod tym samym tytułem, „Ostatni Ikar” ze słowami Jonasza Kofty (tytuł oryginalny: „Song o szczęściu wiecznym”) i „Słyszysz, pędzą sanie” Siergieja Jesienina. Z powodzeniem śpiewał covery zagranicznych przebojów: „Formidable”, „Kilimandjaro”, „My dear Clementine”, „House of the Rising Sun”.

Połomski w Kielcach (2014)

W 1978 nakładem A. Poray Book Publishing na amerykańskim rynku ukazała się książka Świat Jerzego Połomskiego autorstwa Róży Nowotarskiej.

Lata 80. i 90.

Spędził kilka lat w Stanach Zjednoczonych, do których wyjechał w styczniu 1982 w ramach trasy koncertowej. Otrzymał zieloną kartę, ale gdy tylko zniesiono stan wojenny w Polsce, oddał ją, ku ogromnemu zdziwieniu konsula, i zdecydował się na powrót do kraju. Podczas pobytu w USA obcował z twórczością publicystyczną Jerzego Giedroyca.

W 1990, podczas 27. KFPP w Opolu, otrzymał wyróżnienie za utwór „Moja młodość” ze słowami Agnieszki Osieckiej i muzyką Seweryna Krajewskiego. Za album pod tym samym tytułem, który sprzedał się w 50 tys. egzemplarzy, w 1998 otrzymał Złotą płytę. Wcześniej podobny sukces odniósł m.in. longplay Daj (1970), którego tytułowa piosenka ze słowami Adama Kreczmara i muzyką Jerzego Andrzeja Marka została okrzyknięta przez prasę pierwszym polskim zaśpiewanym erotykiem. Początkowy wers tekstu: „Daj, czegoć nie ubędzie, byś najwięcej dała” autor zaczerpnął z fraszki Jana Kochanowskiego Do dziewki.

Lata 2000–2019

W 2006 po długiej przerwie nagrał nową wersję utworu „Bo z dziewczynami” wraz z zespołem Big Cyc, którą wykonali wspólnie na festiwalu TOPtrendy 2007 w Sopocie, a w 2013 – podczas koncertu z okazji 25-lecia istnienia zespołu. W 2007 nagrał singiel „Czas nas zmienia” z muzyką Marcina Nierubca do słów Jacka Cygana, a dwa lata później wystąpił w teledysku do tej piosenki w reżyserii Remigiusza Przełożnego. W 2007 był jurorem na 44. Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie.

20 kwietnia 2009 z rąk prezydent Warszawy Hanny Gronkiewicz-Waltz otrzymał nagrodę Złotego Fryderyka za całokształt twórczości.

16 czerwca 2013 podczas 50. KFPP w Opolu wystąpił na gali jubileuszowej przypominającej największe przeboje minionego półwiecza, na której zaśpiewał piosenki „Daj” i „Bo z dziewczynami”. Prowadzący koncert Joanna Moro i Piotr Polk złożyli wokaliście gratulacje i życzenia z podwójnej okazji: 56 lat pracy artystycznej i nadchodzących 80. urodzin, na co zgromadzona publiczność zareagowała spontanicznym odśpiewaniem Sto lat. Od 16 do 20 września 2013 regularnie gościł w audycji Marka Sierockiego w radiu Vox FM. 22 września TVP1 wyemitowała odcinek specjalny programu Jaka to melodia? poświęcony całkowicie twórczości Połomskiego. 7 grudnia wystąpił podczas swojego koncertu jubileuszowego w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie, na którym gościnnie pojawili się także m.in. Halina Kunicka, Hanna Banaszak, Jerzy Derfel, Janusz Sent i Piotr Kałużny.

Występował również w duetach: z Ireną Santor nagrał piosenkę „Zakochani” (CD Irena Santor Duety, 1996), a z młodymi wykonawcami śpiewał swoje przeboje: z Tatianą Okupnik – „Bo z dziewczynami” (finał plebiscytu Viva Najpiękniejsi, 2008), Anną Wyszkoni – „Nie zapomnisz nigdy” (56. KFPP w Opolu), Damianem Ukeje „Bo z dziewczynami” (Sylwester z Dwójką we Wrocławiu w 2012).

Brał udział w akcjach i koncertach charytatywnych, m.in. organizowanych przez fundację Anny Dymnej Mimo Wszystko. W 2013 wraz z innymi artystami nagrał piosenkę promującą czwartą edycję kampanii fundacji „Pomaganie Jest Trendy”, poświęconą upowszechnianiu wiedzy o autyzmie Autyzm nie musi być wyrokiem (jego zdjęcie znalazło się w kalendarzu, którego wydanie było elementem tej kampanii społecznej). Występował również podczas krakowskich koncertów Granie na szczekanie, z których dochód był przeznaczony na pomoc bezdomnym zwierzętom.

W 2019 z powodu problemów ze słuchem zakończył karierę artystyczną.

Styl muzyczny

Doskonalił swój głos u mezzosopranistki Wandy Wermińskiej. Charakterystyczna dla stylu muzycznego Połomskiego była klasyczna emisja głosu i utwory, w których szczególne znaczenie ma linia melodyczna. W recenzjach podkreślano umiejętności estradowe piosenkarza, jego nienaganną dykcję, piękną barwę głosu, elegancję w stroju i zachowaniu, wysoką kulturę interpretacyjną i wykorzystywanie podczas śpiewania całej gamy środków aktorskich. Nazywano go polskim Frankiem Sinatrą i Charles’em Aznavourem, ale sam artysta z dystansem odnosił się do tych porównań.

Życie prywatne

Grób artysty na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Miał starszą siostrę, Jadwigę (ur. 1929, zm. 2022), i brata, Wojciecha. Był katolikiem. Nigdy się nie ożenił, toteż jego życie prywatne było przedmiotem wielu spekulacji i plotek o orientacji seksualnej. Był gejem. Występował w peruce. W latach świetności uznawany był za amanta polskiej sceny muzycznej. Był miłośnikiem sztuki. Mieszkał przy ul. Ludwika Narbutta na warszawskim Mokotowie. W lipcu 2021 przeprowadził się do Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie, który wcześniej przez wiele lat wspierał jako ambasador placówki.

Śmierć i pogrzeb

Zmarł 14 listopada 2022 w Centralnym Szpitalu Klinicznym MSWiA w Warszawie. Przyczyną śmierci artysty była ciężka infekcja, która wdała się w jego organizm, wcześniej Jerzy Połomski przeszedł operację kolana.

23 listopada 2022 po mszy świętej w bazylice Świętego Krzyża w Warszawie, artysta został pochowany w Alei Zasłużonych cmentarza Powązkowskiego w Warszawie (kw. nr 43), gdzie wcześniej spoczęła jego siostra Jadwiga. Uroczystości pogrzebowe miały charakter państwowy.

Nagrody i odznaczenia

• 1973: III Nagroda w konkursie Premier na 11. Krajowym Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu za utwór pt. Bo z dziewczynami
• 1973: Nagroda Publiczności na 11. Krajowym Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu za utwór pt. Bo z dziewczynami
• 1974: w związku z jubileuszem Polski Ludowej odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi
• 1993: Złoty Mikrofon Polsko-Amerykańskiej Agencji Artystycznej w Nowym Jorku
• 2000: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
• 2003: Nagroda Artystyczna Polskiej Estrady „Prometeusz” – za najwyższe osiągnięcia artystyczne i twórcze
• 2005: Nagroda specjalna Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz honorowe wyróżnienie Złoty Liść Retro za wieloletnie propagowanie dorobku artystycznego dwudziestolecia międzywojennego
• 2008: Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
• 2008: Przyjaciel Zaczarowanego Ptaszka – tytuł i statuetka przyznawane przez Fundację Anny Dymnej Mimo Wszystko organizującej Festiwal Piosenki Zaczarowanej dla osób niepełnosprawnych utalentowanych wokalnie
• dyplom „Piękniejsza Polska” – za tworzenie piękna, którym możemy szczycić się przed światem
• 2009: Złoty Fryderyk za całokształt twórczości
• 2012: Odznaka Honoris Gratia przyznawana za zasługi dla Miasta Krakowa przez prezydenta miasta, którą otrzymał z rąk Jacka Majchrowskiego 24 października podczas uroczystego koncertu z okazji jubileuszu 55 lat pracy artystycznej
• 2014: Tytuł Osobowość Roku za całokształt dokonań
• 2014: Medal Bene Merenti Civitas Radomiensis (Dobrze Zasłużonemu – Społeczeństwo Radomia)
• 2016: Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
• 2017: Pierścień Patrioty

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Jerzego Połomskiego
• Jerzy Połomski w bazie AllMusic (ang.)
• Jerzy Połomski w bazie IMDb (ang.)
• Jerzy Połomski w bazie Filmweb
• Jerzy Połomski w bazie RMF FM
• Jerzy Połomski w bazie filmpolski.pl
• Jerzy Połomski w bazie Discogs.com (ang.)
• Jerzy Połomski w bazie Rate Your Music (ang.)

• Jerzy Połomski w bazie Bibliotekapiosenki.pl
• Jerzy Połomski w Katalogu Polskich Płyt Gramofonowych
• Jerzy Połomski na zdjęciach w bibliotece Polona