Czesław Niemen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czesław Niemen
Ilustracja
Popiersie w Alei Sław na Skwerze Harcerskim w Kielcach
Imię i nazwisko Czesław Juliusz Niemen-Wydrzycki
Data i miejsce urodzenia 16 lutego 1939
Stare Wasiliszki
Data i miejsce śmierci 17 stycznia 2004
Warszawa
Instrumenty instrumenty klawiszowe, gitara, instrumenty perkusyjne, flet
Gatunki bigbit, jazz-rock
muzyka elektroniczna
rock
rock and roll
rock progresywny
rock psychodeliczny
Zawód kompozytor, muzyk, piosenkarz, poeta, malarz
Aktywność 1962–2001
Wytwórnie płytowe Polskie Nagrania „Muza”
Zespoły
Niebiesko-Czarni, Akwarele, Grupa Niemen, Niemen Aerolit
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi
Strona internetowa
Gwiazda Czesława Niemena w Opolu
Płyta nagrobna Czesława Niemena. Katakumby Cmentarza Powązkowskiego w Warszawie
Na Wzgórzu Uniwersyteckim Uniwersytetu Opolskiego, Opole

Czesław Niemen, właściwie Czesław Juliusz Niemen-Wydrzycki[1] (ur. 16 lutego 1939 w Starych Wasiliszkach, zm. 17 stycznia 2004 w Warszawie) – polski kompozytor, multiinstrumentalista, piosenkarz i autor tekstów piosenek.

Życiorys[edytuj]

Dzieciństwo i wczesna młodość[edytuj]

Czesław Niemen urodził się jako Czesław Juliusz Wydrzycki[2] 16 lutego 1939 w Starych Wasiliszkach[3] w ówczesnym województwie nowogródzkim (obecnie Białoruś). Jego rodzicami byli Anna z domu Markiewicz (1897–1986) i Antoni Wydrzycki (1896–1960), wykonujący liczne prace rzemieślnicze, m.in. strojenie fortepianów, i naprawę zegarów. Miał siostrę Jadwigę (ur. 1926)[4]. Śpiewał już w szkolnym chórze w szkole dziesięciolatce oraz w chórze kościelnym (tam grał też na organach)[5]. Wraz z chórem szkolnym koncertował w innych szkołach[6]. W latach 1953–1954[4] uczęszczał do klasy fortepianu liceum pedagogicznego w Grodnie[5].

Jak wspomina jego kolega ze szkoły muzycznej w Grodnie, Mikołaj Szyszygin, Czesław uczęszczał z nim do Szkoły Muzycznej w Grodnie przez rok, jednak został z niej wyrzucony, gdyż opuszczał zajęcia. Razem grali na występach szkolnych, Szyszygin na domrze a Wydrzycki na bajanie (rosyjska odmiana akordeonu)[4]. W 1958 roku poślubił w Grodnie swoją pierwszą miłość, Marię Klauzunik[5].

Przesiedlenie do powojennej Polski[edytuj]

Został przesiedlony do powojennej Polski w 1958 roku w ramach ostatniej fali masowych wysiedleń Polaków z Kresów Wschodnich. Rodzina Wydrzyckich zdecydowała się ostatecznie na repatriację, by Niemen uniknął powołania do Armii Radzieckiej[5]. Rodzina rok spędziła w obozie dla repatriantów w Drawsku Pomorskim, a następnie zamieszkała w Świebodzinie[7], Białogardzie i ostatecznie Kołobrzegu, a Czesław znalazł się w Gdańsku, gdzie rozpoczął naukę w średniej szkole muzycznej, w klasie fagotu. Równocześnie występował w studenckich teatrach, kabaretach i klubie Żak w Gdańsku, śpiewając po hiszpańsku i polsku piosenki latynoamerykańskie, akompaniując sobie na gitarze[5]. Dwie z tych piosenek pojawiły się potem na jego pierwszej płycie[potrzebny przypis]. Jednocześnie zarabiał pracując dorywczo w porcie lub strojąc fortepiany[5].

W 1960 r. urodziła się jego córka Maria. Wraz z rodziną mieszkał wówczas w Sopocie[5]. Z pierwszą żoną rozwiódł się w 1971 r.

Początki muzyczne[edytuj]

W 1962 roku poznał Franciszka Walickiego, który zaczął go promować i organizować występy. W tym samym roku odniósł duży sukces na Festiwalu Młodych Talentów w Szczecinie i w nagrodę odbył trasę po kraju z zespołem Czerwono-Czarni. To właśnie Walicki z trudem przekonał Niemena, by zamiast piosenek latynoskich i rosyjskich zaczął grać rocka[5].

Zespół Niebiesko-Czarni[edytuj]

Po odniesieniu pierwszych sukcesów w konkursach wykonawców amatorów, zaczął dzięki Walickiemu występować z zespołem Niebiesko-Czarni i komponować[5]. 10 października 1962 nagrał z nimi małą płytę, tzw. EP, z 4 utworami, w tym śpiewaną przez siebie piosenką Lekcja twista. Związał się uczuciowo z solistką zespołu Adą Rusowicz. W 1963 r. wystąpił na I Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu z własną kompozycją „Wiem, że nie wrócisz”, która przeszła niezauważona. Wyróżniono go tam dopiero w 1964 r.

W grudniu 1963 wystąpił z grupą Niebiesko-Czarni w słynnej paryskiej sali Olympia. W tym okresie, za namową żony Franciszka Walickiego Czesławy, Wydrzycki zaczął posługiwać się pseudonimem artystycznym Niemen[8], jako nie tylko atrakcyjniejszym marketingowo w Polsce, ale także łatwiejszym do wymówienia dla cudzoziemców[2][9][9]. Później oficjalnie zmienił nazwisko na Niemen-Wydrzycki[2].

Nazwisko Niemen Wydrzycki przyjął od rzeki Niemen, płynącej w pobliżu jego miejsca urodzenia[9]. Stosował on jednak odmianę Niemena, Niemenem, inną niż w przypadku nazwy rzeki. Dziennikarz Andrzej Ibis-Wróblewski sugerował, że Wydrzycki powinien odmieniać swój pseudonim tak jak rzekę – Niemna, Niemnem. Artysta z tym się jednak nie zgodził[2].

Z grupą Niebiesko-Czarni występował na koncertach w Polsce, m.in. na festiwalu w Sopocie w 1965, na Węgrzech i we Francji. W listopadzie 1965 wystąpił jako solista na festiwalu w Rennes. Z zespołem nagrał kilka małych płyt, zrealizował też wiele nagrań dla radia. Zakończył z nim współpracę w listopadzie 1965 roku. po trasie koncertowej w Jugosławii.

Czesław Niemen debiutował jako piosenkarz bigbitowy, śpiewając rock and rollowe i rockowe piosenki w stylu The Beatles oraz ballady. Do największych przebojów pierwszego okresu należą dynamiczny utwór „Czy wiesz?” i sentymentalna ballada „Pod Papugami”. Wkrótce jednak zaczął zmierzać w stronę ambitniejszej muzyki, adresowanej do bardziej wymagającej młodzieży akademickiej. Utwory z okresu współpracy z grupą Niebiesko-Czarni nagrał potem na nowo na płycie Czy mnie jeszcze pamiętasz? z grupą Akwarele.

Od 18 do 20 stycznia 1964 Czesław Niemen wraz z grupą Niebiesko-Czarni występował przed koncertami Marleny Dietrich w Sali Kongresowej w Warszawie. W pierwszej części koncertu Marlene Dietrich usłyszała utwór Niemena „Czy mnie jeszcze pamiętasz”, który w listopadzie 1964 nagrała na płytę z własnym tekstem („Mutter, hast du mir vergeben”)[10].

Opuszczenie grupy Niebiesko-Czarni i utworzenie grupy Akwarele[edytuj]

Oficjalnie opuścił zespół Niebiesko-Czarni w listopadzie 1965, a jesienią 1966 wraz z muzykami zespołu Chochoły utworzył zespół Akwarele. W roku następnym odbył z nimi pierwszą trasę, rozpoczętą koncertem 16 stycznia 1967 r. w Jeleniej Górze. Dokonał nagrań dla radia i na małą płytę, a w kwietniu 1967 r. zarejestrował materiał na longplay Dziwny jest ten świat. 25 czerwca 1967 wystąpił z piosenką tytułową z płyty "Dziwny jest ten świat" na festiwalu w Opolu, gdzie wzbudził wielkie zainteresowanie i otrzymał m.in. nagrodę Polskiego Radia. Piosenka „Dziwny jest ten świat” stała się najbardziej znanym z polskich protest-songów i hymnem młodzieży końca lat sześćdziesiątych.

Sukces[edytuj]

W 1967 Czesław Niemen wystąpił m.in. na festiwalu w Sopocie oraz w Kolonii w Niemczech, a w styczniu 1968 śpiewał na targach MIDEM w Cannes. Niemen nagrał album Sukces, który został złotą płytą, stał się też bohaterem krytycznego filmu krótkometrażowego pod tym tytułem, w reżyserii Marka Piwowskiego, który pokazano w czerwcu 1968. W październiku 1968 Niemen i Akwarele nagrali jeszcze płytę Czy mnie jeszcze pamiętasz?, a w grudniu Niemen odebrał wspomnianą złotą płytę.

Niemen Enigmatic[edytuj]

Od lutego 1969 do lipca 1970 Czesław Niemen z zespołem występował we Włoszech, początkowo jako I Niemen, a od lipca 1969 jako Niemen Enigmatic, w zmienionym składzie. Nagrał kilka singli, zarejestrował też fragmenty koncertów. Grał głównie w klubach, a w czerwcu 1970 r. wystąpił na festiwalu Cantagiro. Czesław Niemen blisko związał się z piosenkarką Faridą, z którą w listopadzie 1970 odbył trasę po Polsce. W swej twórczości Czesław Niemen włączał się w kolejne dominujące w światowej muzyce rockowej prądy, tworząc własne, indywidualne i charakterystyczne odmiany muzyki – od rocka psychodelicznego przez symfoniczny Rock progresywny (album Niemen Enigmatic z monumentalnym utworem Bema pamięci żałobny rapsod do tekstu C. K. Norwida) aż po awangardowy jazz-rock (albumy Niemen Vol. 1 i Niemen Vol. 2) oraz muzykę elektroniczną. W październiku 1969, w przerwie włoskich występów, grupa Niemen Enigmatic nagrała tak zatytułowaną płytę z czterema kompozycjami do słów wybitnych polskich poetów, która ukazała się na początku 1970. Na przełomie 1969/70 zrealizowano też film ilustrujący utwór Bema pamięci żałobny rapsod. Album ten stał się rewelacją i do dziś jest regularnie wybierany na jedną z dwóch najlepszych płyt polskiego rocka.

Lata 70 – kierunek awangardowy i psychodeliczny[edytuj]

W styczniu 1971 nowy skład Niemen Enigmatic zarejestrował materiał na podwójny album Niemen z ambitną muzyką w stylu zmierzającym do jazzu, częściowo do słów Norwida. Występował w kraju oraz m.in. w Czechosłowacji i Finlandii. W tym czasie Czesław Niemen uzyskał mieszkanie w Warszawie przy ul. Niecałej 8, finalizował też sprawę rozwodową. Pod koniec 1971 wziął udział w nagraniu płyty z muzyką Andrzeja Kurylewicza. W ciągu całej swej kariery wielokrotnie wspomagał różnych artystów w nagraniach i brał udział w zbiorowych przedsięwzięciach muzycznych czy muzyczno-teatralnych. Napisał wiele utworów dla innych wykonawców, m.in. dla Ady Rusowicz. Przez lata powstały dziesiątki wersji jego piosenek. Czesław Niemen, od 1968 grający na organach Hammonda, z wolna rozbudował swoje klawiszowe instrumentarium, dodając najpierw melotron, a potem, jako pierwszy polski muzyk, syntezator Mooga. Nowoczesne i drogie wówczas wyposażenie pozwoliło mu nagrać wspomniany, prawie całkowicie elektroniczny album, stawiający go w jednym rzędzie z takimi awangardowymi muzykami i grupami jak Tangerine Dream, Klaus Schulze czy Vangelis.

Grupa Niemen[edytuj]

Jesienią 1971 Niemen zetknął się z awangardowym kontrabasistą Helmutem Nadolskim. Z nim oraz z muzykami grupy SBB stworzył Grupę Niemen, która działała od grudnia 1971 do sierpnia 1973. Występował z nią i nagrywał trębacz Andrzej Przybielski. W styczniu 1972 w Monachium nagrano płytę Strange Is This World, w sierpniu 1972 w kraju dwie płyty częściowo improwizowane Niemen Vol. 1 i Niemen Vol. 2, a w sierpniu 1973, również w Monachium, album Ode to Venus. Zespół jego wystąpił w kilku krajach europejskich i zebrał pozytywne recenzje krytyki muzycznej. Równocześnie Czesław Niemen zaczął nagrywać muzykę filmową, którą tworzył przez prawie 10 lat. Wiosną 1973 zarejestrował też w Monachium utwory na płytę solową Russische Lieder. W styczniu i lutym 1974 z renomowanymi muzykami sesyjnymi nagrał w Nowym Jorku płytę Mourner's Rhapsody. Zagraniczna kariera Niemena nie rozwinęła się jednak zgodnie z oczekiwaniami muzyka, jak i jego polskich fanów.

Zakończenie działalności Grupy Niemen i Niemen Aerolit[edytuj]

Grupa Niemen zakończyła swoją działalność koncertem w Białymstoku w sierpniu 1973. W następnym miesiącu powstała grupa Niemen Aerolit, która nagrała m.in. materiał na pośmiertną płytę 41 Potencjometrów Pana Jana, a w końcu roku 1974 płytę zatytułowaną nazwą zespołu. Jego działalność przerwała śmierć perkusisty Piotra Dziemskiego w marcu 1975, którą Niemen głęboko przeżył. Zadedykował mu płytę Katharsis, nagraną solo również w 1975.

Nagrody i Złote przeboje[edytuj]

W 1975 Niemen poślubił swą drugą żonę Małgorzatę, z którą miał dwie córki Natalię (ur. 1976) i Eleonorę (ur. 1977). Występował solo i w zmieniających się składach, nagrywał sporo muzyki teatralnej, od początku 1977 korzystając ze studia Teatru Narodowego w Warszawie. Na przełomie lat 1976/77 nagrał podwójną płytę Idée Fixe, wydaną na początku 1978. Latem 1976 otrzymał odznakę Zasłużony Działacz Kultury i Złoty Krzyż Zasługi. Pod koniec roku odbył wielkie tournée po ZSRR, gdzie wystąpił też w październiku 1977 i kwietniu 1979. W maju 1977 nagrał koncert dla telewizyjnego bloku Studio 2, potem występował w USA, a w lutym 1978 koncertował na festiwalu jazzowym w Bombaju. W 1977 roku dał recital na na Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze[11]. Latem 1978 zaproszono go do Hawany na Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów.

W 1978 ukazała się kaseta ze złotymi przebojami artysty, a rok później płyta z podobnym materiałem. W czerwcu 1979 Czesław Niemen wystąpił na festiwalu w Opolu, a 24 sierpnia 1979 w Sopocie zdobył Grand Prix Festiwalu Interwizji piosenką Nim przyjdzie wiosna. We wrześniu 1979 odwiedził rodzinne Stare Wasiliszki. Pod koniec roku Polskie Nagrania bez wiedzy Niemena wydały na krajowym rynku kompilacyjną płytę Postscriptum, która została opracowana jedynie w celach promocyjnych na targi MIDEM w Cannes odbywające się w styczniu 1980 roku (był to jeden z wielu przypadków lekceważenia artystycznej woli muzyka). Krytyk muzyczny Wacław Panek poświęcił mu książkę Kształty mitu. W 1981 roku Czesław Niemen opracował kompozycje muzyczne do spektaklu teatralnego pt. ”Tragedia Romantyczna”, którego osiem przedstawień w katowickim Spodku widziało 52 tysiące osób, a który był wystawiony przez studentów WRTV i górnośląską Solidarność.

Lata 80 – stan wojenny[edytuj]

Kwiaty przy płycie nagrobnej Czesława Niemena na Powązkach

Karierę Czesława Niemena zakłóciło wprowadzenie stanu wojennego. W maju 1982 z grupą Kombi wystąpił w Sztokholmie, ukazała się też kaseta z jego muzyką filmową. Później występował sporadycznie, np. w listopadzie 1984 grał w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, a 12 grudnia 1985 grał w klubie Stodoła w Warszawie. 11 i 12 lipca 1986 zaśpiewał na zlocie Old Rock Meeting w Operze Leśnej w Sopocie, a jesienią zagrał na festiwalu Jazz Jamboree w Warszawie. W 1987 wystąpił w Jarocinie, potem grał w Skandynawii, a 29 listopada 1987 dał koncert w Queen Elizabeth Hall w Londynie. W 1988 roku wznowiono kilka jego płyt, m.in. Dziwny jest ten świat, Czy mnie jeszcze pamiętasz? i Niemen Enigmatic. W 1989 ukazała się pierwsza od wielu lat płyta Niemena z nowym materiałem, przygotowywana przez lata Terra Deflorata.

Czesław Niemen zdobył pewną popularność na Zachodzie, zwłaszcza w krajach anglosaskich (gdzie nagrał kilka awangardowych albumów), lecz mimo swego wielkiego potencjału artystycznego nigdy nie zdołał się przedrzeć do pierwszej ligi progresywnego rocka. Pozostał czynnym muzykiem także w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku koncertując, komponując i sporadycznie nagrywając, zajmując się głównie pisaniem muzyki filmowej i teatralnej. W latach 90. zajął się również malarstwem oraz grafiką komputerową. Był wegetarianinem.

Lata 90 – działalność publicystyczna i antypiracka[edytuj]

1 marca 1990 Niemen wystąpił na Festiwalu w San Remo, a rok później ponownie na MIDEM. W 1992 wziął udział w spektaklu Księga Krzysztofa Kolumba w Teatrze Muzycznym w Gdyni. W maju 1993 grał w Nowym Jorku, a w 1995 wziął udział wraz z zespołem Dżem i wieloma zaproszonymi muzykami w koncercie upamiętniającym zmarłego Ryszarda Riedla. Występ ten zarejestrowano i wydano na płycie List do R. na 12 głosów[12].

Zaczął publikować felietony w miesięczniku muzycznym Tylko Rock. Gorąco protestował przeciw pirackim edycjom jego nagrań, które wtedy obficie pojawiły się na kasetach magnetofonowych, a potem na kompaktach. Wyraźnie dawał do zrozumienia, że nie zamierza nagrywać nowych płyt do czasu prawnego uregulowania sytuacji na rynku muzycznym.

Pierwsza składanka kompaktowa jego nagrań[edytuj]

W 1995 ukazała się pierwsza autoryzowana przez Niemena składanka kompaktowa jego nagrań Sen o Warszawie. Artysta zaczął przymierzać się do wznowienia zasadniczej części swego dorobku, co nastąpiło w 2002 i 2003. Wcześniej, bo w 1999 Czesław Niemen został wybrany na wykonawcę wszech czasów w plebiscycie „Polityki”[13], wystąpił też wtedy w Trójce.

Ostatnia płyta studyjna[edytuj]

Zaś 29 września 2001 wystąpił w Warszawie na koncercie pamięci C. K. Norwida, a 17 listopada 2001 wyszła ostatnia jego płyta studyjna spodchmurykapelusza, promowana singlem kompaktowym z trzema wersjami utworu Jagody szaleju. Została przychylnie przyjęta przez słuchaczy i krytyków.

Choroba[edytuj]

Od wielu lat Czesław Niemen cierpiał na nowotwór układu chłonnego, który próbował zwalczyć przy pomocy medycyny naturalnej. Zmarł 17 stycznia 2004 roku w szpitalu onkologicznym w Warszawie z powodu powikłań związanych z zapaleniem płuc, na które zachorował w szpitalu[14]. Jego zwłoki, zgodnie z ostatnią wolą artysty, zostały skremowane.

Pogrzeb artysty[edytuj]

30 stycznia 2004 urna z prochami została złożona w katakumbach na Starych Powązkach w Warszawie. Żegnało go ok. 2,5-3 tysięcy ludzi, w tym oficjalni przedstawiciele władzy. W momencie rozpoczęcia pogrzebu, o godzinie 13.00, z inicjatywy Marka Niedźwieckiego, wiele stacji radiowych w Polsce wyemitowało „Dziwny jest ten świat”, oddając w ten sposób hołd zmarłemu artyście.

Życie prywatne[edytuj]

Dwukrotnie żonaty: z Marią Klauzunik[15] i Małgorzatą Niemen. Z pierwszego małżeństwa ma córkę Marię Gutowską, a z drugiego córki Natalię i Eleonorę[16].

Upamiętnienie artysty[edytuj]

Książki poświęcone Niemenowi (chronologicznie)[edytuj]

  1. Roman Radoszewski: Czesław Niemen: Kiedy się dziwić przestanę. Monografia artystyczna. Iskry, 2004. ISBN 83-207-1770-1.
  2. Marek Gaszyński: Czas jak rzeka. Prószyński i S-ka, 2004. ISBN 83-7337-849-9.
  3. Dariusz Michalski: Niemen o sobie. Warszawa: Twój Styl, 2005. ISBN 83-7163-568-0.
  4. Tadeusz Skliński: Niemen: dyskografia, fakty, twórczość. Nemunas, 2006. ISBN 83-9230-920-0.
  5. Dariusz Michalski: Czesław Niemen: Czy go jeszcze pamiętasz?. Warszawa: MG, 2009. ISBN 978-83-61297-76-5.
  6. Jan Edward Czachor: Czesław Niemen w Świebodzinie. Stowarzyszenie Pamięci Czesława Niemena w Świebodzinie, 2010.
Ławeczka Niemena w Świebodzinie

Promenady, zespoły szkół, gimnazja[edytuj]

Od 2004 r. imię Czesława Niemena nosi Promenada w Częstochowie i rondo w Bielsku-Białej, a także w Sopocie oraz skwer w centrum Gdańska. 26 maja 2006 r. nadano je Zespołowi Szkół Muzycznych we Włocławku, 31 maja 2008 Publicznemu Gimnazjum nr 2 w Strzelcach Opolskich, gdzie odsłonięto także pomnik piosenkarza, 2 czerwca 2009 Gimnazjum nr 25 w Warszawie[17] [18], a 19 listopada 2009 Gimnazjum nr 3 w Świebodzinie[18]. W tym też mieście 20 czerwca 2009 roku, z udziałem rodziny artysty, odsłonięto Ławeczkę Czesława Niemena[19]. 12 maja 2016 r. nadano Gimnazjum nr 1 w Lubinie imię Czesława Niemena, jego żona Małgorzata Niemen odsłoniła pamiątkową tablicę w hołdzie patronowi. Szkoła zyskała również sztandar z wizerunkiem artysty.

Monety[edytuj]

17 czerwca 2009 Narodowy Bank Polski wyemitował monetę powszechnego obiegu o nominale 2 zł ze stopu Nordic Gold pamięci Niemena, a 19 czerwca dwie srebrne monety kolekcjonerskie o nominale 10 zł, wybite stemplem lustrzanym: okrągłą i kwadratową (klipa). Umieszczono na nich wizerunki Czesława Niemena i jego płyt. Projektantem obu monet oraz rewersu monety powszechnego obiegu jest Robert Kotowicz[20][21].

Piłka nożna[edytuj]

Piosenka Niemena Sen o Warszawie od 12 marca 2004 r. jest wykonywana przed każdym spotkaniem Legii Warszawa na Stadionie Wojska Polskiego w Warszawie jako hymn kibiców.

Wydarzenia kulturalne[edytuj]

W roku 2004 (20 sierpnia) oraz 2009 (23 sierpnia) na festiwalu w Sopocie jeden dzień poświęcono twórczości Niemena[22][23], a od jesieni 2005 r. w Słupsku odbywa się Festiwal Młodych Talentów Niemen Non Stop pod patronatem Miejskiego Centrum Kultury w Słupsku, prezydenta Słupska i marszałka województwa pomorskiego, na którym młodzi artyści śpiewają utwory Niemena oceniane przez profesjonalne jury. Od 2009 r. festiwal ten obejmuje patronatem medialnym TVP Kultura. Stowarzyszenie Pamięci Czesława Niemena corocznie organizuje zjazd niemenologów w Łagowie[7].

Muzeum jego imienia[edytuj]

20 lutego 2011 roku we wsi Stare Wasiliszki na Białorusi, w domu urodzenia Czesława Niemena, otwarto muzeum jego imienia. W domu znajduje się część oryginalnego wyposażenia, w większości podarowanego przez mieszkańców Wasiliszek, którzy otrzymali je od rodziny artysty w czasie ich wyprowadzki do Polski[6].

Czesław Niemen został także patronem niektórych polskich ulic i placów[edytuj]

Dyskografia[edytuj]

Albumy studyjne[edytuj]

Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
POL
[24]
Dziwny jest ten świat
  • Data: 15 maja 1967[25]
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
31
  • POL: złota płyta[26]
Sukces
  • Data: 20 maja 1968[27]
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
Czy mnie jeszcze pamiętasz?
  • Data: 30 czerwca 1969[28]
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
35
Enigmatic
  • Data: 19 stycznia 1970[29]
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
28
  • POL: złota płyta
Niemen
  • Data: 24 maja 1971[30]
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
Muzyka teatralna i telewizyjna
  • Data: 1971
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
Strange Is This World
  • Data: 1972
  • Wydawca: CBS
Ode to Venus
  • Data: 1973
  • Wydawca: CBS
Niemen Vol. 1
  • Data: 1973
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
Niemen Vol. 2
  • Data: 1973
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
Russische Lieder
  • Data: 1973
  • Wydawca: CBS
Mourner's Rhapsody
  • Data: 1974
  • Wydawca: CBS
Niemen Aerolit
  • Data: 1975
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
Katharsis
  • Data: 1976
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
Idée fixe
  • Data: 1978
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
Postscriptum
  • Data: 1980
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
Przeprowadzka
  • Data: 1982
  • Wydawca: Rogot
Terra Deflorata
  • Data: 20 lutego 1989[31]
  • Wydawca: Veriton, Polton
spodchmurykapelusza
  • Data: 27 października 2001[32]
  • Wydawca: EMI Music Poland
22
"—" album nie był notowany.

Albumy koncertowe[edytuj]

Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście
POL
[24]
41 Potencjometrów Pana Jana
  • Data: 22 października 2007[33]
  • Wydawca: Polskie Radio
27
Srebrne dzwony
  • Data: 2007
  • Wydawca: Polskie Radio
Kattorna JJ72 / Pamflet na ludzkość JJ75
  • Data: 28 luteog 2009[34]
  • Wydawca: Polskie Radio
24
"—" album nie był notowany.

Składanki[edytuj]

Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
POL
[24]
The Best of Niemen
  • Data: 1979
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
Gwiazdy mocnego uderzenia: Czesław Niemen
  • Data: 1991
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
Sen o Warszawie
  • Data: 1995
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
37
Złota kolekcja: Czas jak rzeka
  • Data: 2000
  • Wydawca: EMI Music Poland
1
  • POL: platynowa płyta[35]
Od początku I
  • Data: 2002
  • Wydawca: Polskie Radio/Polskie Nagrania Muza
7
  • POL: złota płyta[36]
Od początku II
  • Data: 2003
  • Wydawca: Polskie Radio/Polskie Nagrania Muza
14
Spiżowy krzyk
  • Data: 30 maja 2008[37]
  • Wydawca: Polskie Nagrania Muza
20
Nasz Niemen
  • Data: 27 lipca 2009[38]
  • Wydawca: Agora SA
  • POL: platynowa płyta[35]
Pamiętam ten dzień
  • Data: 7 listopada 2011[39]
  • Wydawca: Polskie Radio
4
  • POL: platynowa płyta[35]
"—" album nie był notowany.

Minialbumy[edytuj]

Single[edytuj]

  • 1962 – Adieu Tristesse / El soldado de levita
  • 1963 – Na swojską nutę
  • 1963 – W rytmie Madisona
  • 1968 – Obok nas / Baw się w ciuciubabkę
  • 1969 – Io senza lei / Arcobaleno
  • 1969 – Una luce mai accesa / 24 ore spese bene con amore
  • 1969 – Re di cuori
  • 1970 – Oggi forse no / Domani
  • 1972 – Romanca Cherubina / Mazurek
  • 1972 – Strange is This World / We’ve Got The Sun
  • 1975 – Mleczna droga / Dorożką na Księżyc
  • 1979 – Nim przyjdzie wiosna / Pokój
  • 1982 – Witaj przygodo zielona / Przeprowadzka
  • 1986 – High Horse / Pod Papugami
  • 2002 – Jagody szaleju

Pocztówki dźwiękowe[edytuj]

  • 1964 – Domek bez adresu
  • 1970 – Nie wiem czy to warto
  • 1971 – Bema pamięci żałobny rapsod (bez chóralno – instrumentalnego wstępu)
  • 1974 – Jodełki, sosenki
  • 1975 – Włóczęga
  • 1979 – Nim przyjdzie wiosna

Albumy poświęcone Czesławowi Niemenowi[edytuj]

 Zobacz też kategorię: Twórczość Czesława Niemena.

Przypisy

  1. Kto jest kim w Polsce : informator biograficzny. Lubomir Mackiewicz (red.), Anna Żołna (red.). Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1993, s. 496. ISBN 83-223-2644-0.
  2. a b c d Czesław Niemen. W: Tomasz Raczek: Karuzela z herosami. Michałów-Grabina: Instytut Wydawniczy Latarnik, 2004, seria: Biblioteka „Latarnika”. ISBN 83-917-891-7-9. OCLC 61285012. (pol.)
  3. Leszek Gnoiński, Jan Skaradziński: Encyklopedia Polskiego Rocka. Warszawa: Świat Książki, 1997, s. 310. ISBN 83-7129-570-7.
  4. a b c Міхал КАРНЕВІЧ: Чэслаў Немэн вучыўся ў Гродне (biał.). Niemen Muzey, 25.05.2013. [dostęp 2013-06-18].
  5. a b c d e f g h i MarekM. Wąs MarekM., Czesław Niemen: wyrzucony przez żonę [CYKL "WYBORCZEJ" - CZ. 1], wyborcza.pl, 17 listopada 2014 [dostęp 2016-04-14].
  6. a b Białoruskie ślady po Niemenie na nowej stronie internetowej (pol.). Onet Muzyka, 2013-02-17. [dostęp 2013-02-19].
  7. a b Świebodzin - Ławeczka Niemena. Atrakcje turystyczne Świebodzina. Ciekawe miejsca Świebodzina, www.polskaniezwykla.pl [dostęp 2016-04-14].
  8. Pęczak Mirosław, Niemen, którego nie ma; [w:] "Polityka", 2014, nr 3, s. 3.
  9. a b c Sebastian Łupak: Czesława Niemena wspomina Franciszek Walicki. Gazeta.pl Trójmiasto, 2004-01-23. [dostęp 2010-09-01].
  10. Rozrywka i informacje.
  11. XIII Festiwal Piosenki Radzieckiej Zielona Góra 1977: program b.n.s.
  12. Rysiek Riedel głosami innych. Polskie Radio, 2001-09-07. [dostęp 2015-10-04].
  13. Czesław Niemen – biografia i zdjęcia.
  14. Paweł Piotrowicz: Wywiad z córką Niemena (pol.). Onet.pl, 14 stycznia 2011. [dostęp 2011-01-17]. s. 4.
  15. Wdowa po Niemenie zapomniała o jego testamencie? (pol.). Fakt.pl, 2012-12.13. [dostęp 2013-07-05].
  16. Wydano piracką płytę Niemena (pol.). Onet.pl, 2013-07-05. [dostęp 2013-07-05].
  17. Nadanie imienia.
  18. a b Publiczne Gimnazjum Nr 3 im. Cz. Niemena.
  19. Odsłonięcie Ławeczki Czesława Niemena w Świebodzinie.
  20. Folder emisyjny NBP.
  21. nbpnews.pl: Czesław Niemen na monetach NBP (pol.). nbpnews.pl, 18 czerwca 2009. [dostęp 2009-06-20].
  22. wyborcza.pl: Sopot Festival 2004 (pol.).
  23. muzyka.onet.pl: 47. Międzynarodowy Sopot Festival: artyści wspominają Niemena (pol.). [dostęp 2009-08-23].
  24. a b c http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=466&lang=
    http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=260&lang=
    http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=186&lang=
    http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=190&lang=
    http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=423&lang=
    http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=502&lang=
    http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=187&lang=
    http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=194&lang=
    http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=186&lang=
    http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=59&lang=
    http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=704&lang=
  25. http://muzyka.wp.pl/rid,368202,title,Dziwny-jest-ten-swiat,plyta.html
  26. http://muzyka.onet.pl/pop/45-lat-zlotej-plyty-w-polsce-czeslaw-niemen-dziwny-jest-ten-swiat/jykpe
  27. http://muzyka.wp.pl/rid,368263,title,Sukces,plyta.html
  28. http://muzyka.wp.pl/rid,368233,title,Czy-mnie-jeszcze-pamietasz,plyta.html
  29. http://muzyka.wp.pl/rid,368245,title,Enigmatic,plyta.html
  30. http://muzyka.wp.pl/rid,368219,title,Niemen-Czerwony-Album,plyta.html
  31. http://muzyka.wp.pl/rid,368286,title,Terra-Deflorata,plyta.html
  32. http://muzyka.wp.pl/rid,53340,title,Spodchmurykapelusza,plyta.html
  33. http://www.empikpolska.eu/41-potencjometrow-pana-jana-niemen-czeslaw,prod180020,muzyka-p
  34. http://muzyka.onet.pl/czeslaw-niemen-kattorna-pamflet-na-ludzkosc
  35. a b c http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/platynoweplyty/cd/archiwum.php
  36. http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/zloteplyty/cd/archiwum.php
  37. http://www.lsi.lublin.pl/empik/f_IX.08/empik26.09.htm
  38. http://www.olesiejuk.pl/zobacz/single/nasz-niemen-ksiazka-cd.html
  39. http://olis.onyx.pl/plyty/index.asp?idplyty=3182

Bibliografia[edytuj]

  • Pęczak Mirosław, Niemen, którego nie ma; [w:] "Polityka", 2014, nr 3, s. 3.

Linki zewnętrzne[edytuj]