Syrena morska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Krowa morska)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Syrena morska
Hydrodamalis gigas[1]
(Zimmermann, 1780)
Szkielet syreny morskiej w muzeum Dybowskiego we Lwowie
Szkielet syreny morskiej w muzeum Dybowskiego we Lwowie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada żuchwowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd syreny
Rodzina diugoniowate
Podrodzina syreny (Hydrodamalinae)
Rodzaj syrena (Hydrodamalis)
Retzius, 1794
Gatunek syrena morska
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Syrena morska[3], dawniej „krowa morska”[4] (†Hydrodamalis gigas) – wielki morski ssak z rzędu syren, wytępiony przez człowieka w drugiej połowie XVIII wieku, najbliżej spokrewniony z diugoniami przybrzeżnymi. Zamieszkiwał wody północnego Pacyfiku blisko azjatyckiego wybrzeża Morza Beringa.

W polskiej literaturze zoologicznej gatunek był oznaczany nazwą zwyczajową „krowa morska”[4]. Zwierzę było przedstawione pod tą nazwą także w opowiadaniu Rudyarda Kiplinga Biała foka[5]. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi nadano nazwę syrena morska, przeznaczając nazwę „syrena” dla rodzaju Bathyergus. Podrodzina Hydrodamalinae otrzymała nazwę „syreny”[3].

Odkryte w 1741 przez niemieckiego przyrodnika Georga Stellera, który podróżował z badaczem Vitusem Beringiem. Mała populacja szacowana na ok. 1000 osobników zamieszkiwała arktyczne wody wokół Wyspy Beringa i pobliskiej Wyspy Miedzianej. Syrenę morską wytępiono w 1768 z powodu smacznego mięsa. Osiągała 4 tony i 9 m długości. Żywiła się glonami rosnącymi blisko brzegu.

Tak jak wszystkie diugonie miała dwie masywne płetwiaste przednie kończyny i ogon jak u waleni. Steller opisał ją słowami:

"Zwierzę nigdy nie wychodzi na ląd, ale zawsze pozostaje w wodzie. Jego skóra jest czarna i gruba jak kora starego dębu..., jego głowa w proporcji do ciała jest mała..., nie ma żadnych zębów, ale tylko dwie płaskie białe kości – jedna powyżej, druga poniżej".

Hydrodamalis gigas.jpeg

Odżywiały się rozmaitymi wodorostami morskimi, jak np. kapusta morska, a tam, gdzie się pożywiały, morze wyrzucało na brzeg sterty łodyg i kawałków wodorostów.

Populacja syren morskich była mała. Georg Steller nie przewidział, że opisując walory smakowe mięsa i tłuszczu oraz niezwykłą skórę syren morskich wyda na nie niejako wyrok śmierci. Niebawem w stronę wysp skierowało się 19 flotylli z ok. tysięczną załogą, czyli tyle, na ile szacuje się dzisiaj pogłowie syreny morskiej w tamtym czasie. Ostatnia samotna sztuka, o jakiej wiemy, padła w 1768 nieopodal Wyspy Beringa. Człowiek potrzebował zaledwie 27 lat, żeby unicestwić ten gatunek.

Syreny morskie (pod nazwą „krowa morska”) występują w opowiadaniu Rudyarda Kiplinga Biała foka[5], w którym pomagają fokom ukryć się przed ludzkimi łowcami. Kipling prawdopodobnie zdawał sobie sprawę, że syrena morska jest uważana za zwierzę wymarłe, chociaż czasami twierdzono, że można ją jeszcze zaobserwować. Sugeruje więc, iż krowy morskie nie wyginęły, lecz przebywają w miejscach niedostępnych dla człowieka.

Przypisy

  1. Hydrodamalis gigas, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Hydrodamalis gigas. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. 3,0 3,1 3,2 Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. 4,0 4,1 4,2 Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
  5. 5,0 5,1 5,2 Rudyard Kipling: Księga dżungli. Masterlab, 2014. ISBN 9788379911165.