Włodzimierz Sokorski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Włodzimierz Sokorski
Andrzej Sokora
Ilustracja
Włodzimierz Sokorski (po prawej) z Hermannem Henselmannem w Berlinie
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 2 lipca 1908
Aleksandrowsk
Data i miejsce śmierci 2 maja 1999
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Ludowe Wojsko Polskie Wojsko Polskie
Stanowiska z-ca d-cy ds. polityczno-wychowawczych 1 DP oraz
1. Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR
Główne wojny i bitwy II wojna światowa:
Późniejsza praca minister kultury i sztuki (1952–1956), wiceminister kultury i sztuki (1948–1952), poseł do KRN (1945–1947), na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) i na Sejm PRL I, IV, V i VI kadencji (1953–1956, 1965–1976), przewodniczący Radiokomitetu (1956–1972), prezes Zarządu Głównego ZBoWiD (1980–1983)
Odznaczenia
Order Budowniczych Polski Ludowej (1949–1960) Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal 10-lecia Polski Ludowej Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Order Lenina Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 30-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 40-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945
Grób Włodzimierza Sokorskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, 23 lipca 2008

Włodzimierz Sokorski, ps. „Andrzej Sokora” (ur. 2 lipca 1908 w Aleksandrowsku, zm. 2 maja 1999 w Warszawie) – polski wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego, pisarz, dziennikarz i publicysta, działacz partyjny i państwowy, minister kultury i sztuki (1952–1956), przewodniczący Komitetu ds. Radia i Telewizji (1956–1972), zastępca członka Komitetu Centralnego PZPR, poseł do Krajowej Rady Narodowej (1945–1947) i poseł na Sejm Ustawodawczy, poseł na Sejm PRL I, IV, V i VI kadencji, prezes Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (1980–1983).

Życiorys[edytuj]

Syn nauczyciela Michała i Katarzyny Poleskiej Szczypiłło. Okres I wojny światowej spędził w domu dziadka na Krymie koło Jałty[1]. W latach 1924–1926 uczeń Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Łomży.

Od 1924 do 1927 należał do Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej. Od 1927 do 1938 był członkiem Komunistycznej Partii Polski (w latach 1929–1931 sekretarz generalny tej partii). W latach 1928–1931 działał jednocześnie w PPS-Lewica (na I zjeździe tej partii w 1929 wraz z Władysławem Gomułką wchodził w skład Komisji Programowej oraz został członkiem KC[2]). W latach 1931–1935 więziony za działalność polityczną w więzieniach w Łodzi, Wronkach i Białymstoku; w 1934 za protest przeciw odebraniu więźniom cywilnej odzieży był karany karcerem, a za ogłoszenie głodówki został pobity przez strażników[3]. Ukończył Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Warszawskiego. W 1936 pod pseudonimem Andrzej Sokora opublikował powieść Rozdarty bruk.

Uczestnik kampanii wrześniowej, podczas II wojny światowej przebywał w ZSRR. W latach 1939–1941 pracował w Kolejach Państwowych ZSRR w Kowlu, a po agresji Niemiec na ZSRR wcielony do Korpusu Ochrony Kolei, w którym służył początkowo w Charkowie, a w 1942 w Stalingradzie. Uzyskał stopień majora. Działacz ruchu związkowego w Kujbyszewie i Tbilisi. W latach 1943–1944 był współorganizatorem Związku Patriotów Polskich. Po sformowaniu polskich jednostek w ZSRR, był zastępcą dowódcy do spraw polityczno-wychowawczych 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, następnie 1. Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Usunięty z tej funkcji po stworzeniu (wraz z Jakubem Prawinem) dokumentu programowego „O co walczymy” znanego jako „Tezy nr 1”, zakładającego wprowadzenie po wojnie w Polsce systemu tzw. demokracji zorganizowanej. Zakładał on przejęcie rządów w kraju przez armię polską tworzoną w ZSRR z pominięciem partii komunistycznej. Widział także możliwość korekt na korzyść Polski Linii Curzona. Poglądy swoje prezentował na łamach prasy 1. Korpusu oraz na odprawach jego oficerów[4]. Uczestnik bitwy pod Lenino.

W latach 1941–1945 należał do radzieckiej WKP(b), a od 1943 jednocześnie do Polskiej Partii Robotniczej, z którą w 1948 przystąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (był delegatem na sześć pierwszych jej zjazdów). Od 1945 do 1947 był posłem do Krajowej Rady Narodowej, w latach 1947–1952 na Sejm Ustawodawczy, a w latach 1953–1976 był posłem na Sejm PRL I, IV, V i VI kadencji (kolejno z okręgów: Łomża, Chorzów, Kielce i Radzyń Podlaski). Od 1948 do 1975 był zastępcą członka Komitetu Centralnego PZPR. W latach 1945–1948 był sekretarzem Komisji Centralnej Związków Zawodowych. Od 21 listopada 1952 do 19 kwietnia 1956 był ministrem kultury i sztuki (wcześniej, od marca 1948 do listopada 1952, podsekretarzem stanu w tym resorcie), jednym z głównych promotorów tzw. realizmu socjalistycznego (socrealizmu). W latach 1956–1972 był przewodniczącym Komitetu do spraw Radia, od 1960 Radia i Telewizji (Radiokomitetu). Od 1966 do 1990 był redaktorem naczelnym „Miesięcznika Literackiego”.

Wieloletni członek Rady Naczelnej i Zarządu Głównego ZBoWiD. W latach 1980–1983 był prezesem Zarządu Głównego ZBoWiD. Był też członkiem Narodowej Rady Kultury oraz przewodniczącym Komitetu Budowy Pomnika Kościuszkowców w Warszawie. W latach 1988–1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa[5]. W październiku 1988 został mianowany generałem brygady (w okresie władzy gen. Wojciecha Jaruzelskiego). Był długoletnim członkiem Komitetu Redakcyjnego kwartalnika KC PZPR „Z Pola Walki”, w którym publikowano artykuły na temat historii polskiego oraz międzynarodowego ruchu robotniczego i komunistycznego. 28 listopada 1988 wszedł w skład Honorowego Komitetu Obchodów 40-lecia Kongresu Zjednoczeniowego PPR – PPS – powstania PZPR, któremu przewodniczył I sekretarz KC PZPR[6].

12 października 1988 otrzymał Nagrodę Specjalną Ministra Obrony Narodowej, gen. armii Floriana Siwickiego, za całokształt twórczości literackiej.

Był czterokrotnie żonaty, miał trzy córki i syna.

Szeroko znany z wesołego cynizmu, umiłowania uciech życia i skłonności do silnego ubarwiania swoich opowieści. Był niejednoznaczną i kontrowersyjną postacią wśród kręgów władzy partyjnej. Pomimo promowania socrealizmu i linii partii komunistycznej, podkreśla się, że jako minister kultury i sztuki zarazem ratował przed represjami część pisarzy i ludzi kultury. Z drugiej strony, Andrzej Wajda działania Włodzimierza Sokorskiego, jako ministra kultury, określił „hańbą dla polskiej kultury”.

Twórczość[edytuj]

Włodzimierz Sokorski był autorem m.in. następujących książek:

  • Sprawy ruchu zawodowego, 1947;
  • Dziennik podróży dwa miesiące w Chinach, 1954;
  • Grubą kreską: dialogi o sztuce, moralności i socjalizmie, 1954;
  • Współczesność i młodzież, 1963;
  • Współczesna kultura masowa: szkice, 1967;
  • Kultura i polityka – szkice i artykuły, 1970;
  • Polacy spod Lenino, 1971;
  • Notatki, 1975;
  • Piotr, 1976;
  • Ludzie i sprawy, 1977;
  • Polskie refleksje, 1977;
  • Kroki, 1978;
  • Leon Schiller, 1978;
  • Xawery Dunikowski, 1978;
  • Czas, który nie mija, 1980;
  • Mikołaj, 1980;
  • Refleksje o kulturze: literatura i sztuka trzydziestopięciolecia, 1980;
  • Tamte lata, 1980;
  • Zostać sobą, 1982;
  • Nie można powtórzyć, 1984;
  • Zostać sobą, 1987;
  • Skazani na siebie, 1988;
  • Znaki zapytania, 1988;
  • Nic nie jest proste, 1989;
  • Uwikłania, 1990;
  • Wspomnienia, 1990;
  • Romans z komuną, 1991.

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Włodzimierz Sokorski, Wspomnienia, Warszawa 1990, s. 8–10.
  2. Ewa Maria Ożóg, Władysław Gomułka. Biografia polityczna., t. I, Wydawnictwo Spółdzielcze Warszawa, 1989, s. 35, ISBN 83-209-0716-0.
  3. Włodzimierz Sokorski, Wspomnienia, Warszawa 1990, s. 54.
  4. Anna Ścibór-Świderska, Jakub Berman. Biografia komunisty, IPN, Warszawa 2009, s. 90–92.
  5. Skład Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 1988–2011, radaopwim.gov.pl.
  6. Wojskowy Przegląd Historyczny”, nr 2 (128), kwiecień – czerwiec 1989, Warszawa, s. 352.
  7. M.P. z 1949 r. Nr 62, poz. 832

Bibliografia[edytuj]

  • Encyklopedia Historii Polski, Wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa 1996
  • Encyklopedia Powszechna PWN, tom IV, Wyd. PWN, Warszawa 1989
  • Kto jest kim w Polsce 1984, Wyd. Interpress, Warszawa 1984
  • Kto jest kim w Polsce 1989, Wyd. Interpress, Warszawa 1989
  • J. Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, t. III: M–S, Toruń 2010
  • T. Mołdawa, Ludzie władzy 1944–1991, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1991, ISBN 83-01-10386-8
  • K. Sobczak, Lenino – Warszawa – Berlin: wojenne dzieje l Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, Wyd. MON, Warszawa 1988
  • J. Stroynowski, Who’s who in the socialist countries of Europe: a biographical encyclopedia of more than 12,600 leading personalities in Albania, Bulgaria, Czechoslovakia, German Democratic Republic, Hungary, Poland, Romania, Yugoslavia, tom 3, K.G. Saur Pub., 1989 (ang.)
  • „Wojsko Ludowe”, nr 6, czerwiec 1985
  • „Za Wolność i Lud”, nr 28 (1073) z 14 lipca 1984, s. 11
  • VI Kongres ZBoWiD Warszawa 7–8 maja 1979, Wydawnictwo ZG ZBoWiD, Warszawa 1979
  • Informacje w BIP IPN