Lipno (Prudnik)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy części Prudnika. Zobacz też: inne obiekty o tej nazwie.
Lipno
Lipy
część Prudnika
Ilustracja
Lipno (2019)
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat prudnicki
Miasto Prudnik
Data założenia XVIII wiek
SIMC 0965890
Powierzchnia 1,62 km²
Wysokość 260 m n.p.m.
Położenie na mapie Prudnika
Mapa lokalizacyjna Prudnika
Lipno
Lipno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipno
Lipno
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Lipno
Lipno
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu prudnickiego
Lipno
Lipno
Położenie na mapie gminy Prudnik
Mapa lokalizacyjna gminy Prudnik
Lipno
Lipno
Ziemia50°18′15″N 17°34′01″E/50,304167 17,566944
Portal Portal Polska

Lipno (Lipy[1], niem. Lindenvorwerk) – część miasta Prudnik[2], leżąca na prawym brzegu rzeki Prudnik, na południe od centrum miasta.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Widok na Lipno z podnóża Kaplicznej Góry

Lipno znajduje się około 1,8 km na południe od centrum Prudnika i około 3,2 km od granicy z Czechami, wzdłuż ulicy Józefa Poniatowskiego, w dolinie rzeki Prudnik, w północno-wschodniej części Gór Opawskich. Zajmuje Klasztorne Wzgórze[3] i Kapliczną Górę. Na wschód od Lipna znajduje się Młyn Czyżyka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lindenvorwerk w granicach administracyjnych Prudnika na mapie z 1880

Czasy niemieckie[edytuj | edytuj kod]

W XVIII wieku na południe od centrum Prudnika wybudowany został folwark. Liczył on 1,62 km²[4]. W najstarszych przekazach kartograficznych występuje pod nazwą Piltz Vorwerk lub Buchen Vorwerk. Później nazywany był Lindenvorwerk, czyli Lipowy Folwark. Około 1780 roku w jego okolicy wybudowano kapliczkę poświęconą św. Antoniemu[5].

W 1751 na szczycie Kaplicznej Góry Paweł Weidinger, wybudował murowaną kaplicę pw.św. Onufrego. W 1753 postawiono murowaną pustelnię, stanowiąca zalążek klasztoru Kapucynów. Wzgórze zyskiwało religijną popularność wśród wiernych z okolicznych miejscowości. Sława pustelni rosła, jeszcze w XVIII wieku powstało tu sanktuarium Matki Bożej Bolesnej, odwiedzanej licznie przez okoliczną ludność z Prus i Austrii był tu m.in. biskup wrocławski Filip Schaffgotsch. Po sekularyzacji zakonów w państwie pruskim w 1819 roku władze kościelne urządziły w byłym klasztorze zakład karno-poprawczy dla księży. Inspektorem w nim był Bonawentura Menzel[6].

Z czasem właścicielami folwarku została mieszczańska rodzina Fipperów, która wybudowała cegielnię w jego okolicy[7]. W 1899 wybudowali okazały pałac[5]. W 1896 na terenie Lipna oddano do użytku oczyszczalnię ścieków[8].

W 1927 Lipno zamieszkiwały 64 osoby[9].

Czasy polskie[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu II wojny światowej do Lipna przyjechała komisja rewindykacyjna Ministerstwa Kultury i Sztuki w poszukiwaniu dóbr kultury ukrytych przez Günthera Grundmanna[10]. Zabudowania sanktuarium Matki Bożej Bolesnej doprowadzono do całkowitej ruiny. Zabudowania zostały uszkodzone wskutek ostrzału artyleryjskiego w 1945 roku, a następnie dewastowane przez wojsko z pobliskiego poligonu i okolicznych mieszkańców. W obecnym czasie na obszarze wzniesienia można znaleźć resztki murów budynków i dawnych kapliczek.

Po wojnie do dworu w Lipnie przyjeżdżała na żniwa młodzież z Komornik i Łowkowic[11].

W czasach PRL-u w Lipnie wybudowane zostały bloki mieszkalne[5]. Nazwa Lipno ma charakter martwy. Mieszkańcy Prudnika używają wyłącznie nazwy Lipy. Taka też nazwa dominuje w literaturze krajoznawczej i turystycznej[12].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[13]:

inne zabytki:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Siedziba ZWiK
Miejska Oczyszczalnia Ścieków w Lipnie

W Lipnie działało państwowe gospodarstwo rolneStadnina Koni Prudnik[14]. Od 1994 działa jako Stadnina Koni Prudnik Sp. z o.o.[15]

Przy ul. Poniatowskiego 1 swoją siedzibę ma Zakład Wodociągów i Kanalizacji Jednoosobowa Spółka Gminy Prudnik z o.o.[16]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

W Lipnie organizowane są imprezy o charakterze regionalnym i krajowym, między innymi:

Religia[edytuj | edytuj kod]

W południowej części Lipna znajduje się zespół klasztorny franciszkanów wraz z kościołem pod wezwaniem św. Józefa.

Przy ul. Poniatowskiego znajduje się zabytkowa kapliczka przydrożna św. Antoniego z ok. 1780. Posługę duszpasterską nad nią pełnią zakonnicy z Klasztoru Zakonu Braci Mniejszych[21].

W latach 1743–1945 na Kaplicznej Górze znajdowało się sanktuarium Matki Bożej Bolesnej.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez Lipno prowadzą szlaki turystyczne[22][23]:

Ludzie związani z Lipnem[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG.
  2. Obwieszczenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia – Dziennik Ustaw, dziennikustaw.gov.pl [dostęp 2018-12-20].
  3. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – Kozia Góra – święta i militarna, www.tygodnikprudnicki.pl, 18 kwietnia 2007 [dostęp 2020-03-07].
  4. Eksploratorzy • Zobacz wątek – Prudnik Lipy – dwór, eksploratorzy.com.pl [dostęp 2020-01-18].
  5. a b c Andrzej Dereń, Ulica ks. Józefa Poniatowskiego: Do sanktuarium [dostęp 2020-01-18] (pol.).
  6. Andrzej Dereń, Tygodnik Prudnicki – Kapliczna Góra – pierwsze wzgórze Prudnika, www.tygodnikprudnicki.pl, 30 maja 2007 [dostęp 2020-03-07].
  7. Tygodnik Prudnicki – Kozia Góra – święta i militarna, www.tygodnikprudnicki.pl [dostęp 2020-01-18].
  8. Radio Opole, Miejskie wodociągi w Prudniku mają wiekowe tradycje – Radio Opole, radio.opole.pl [dostęp 2020-01-18] (pol.).
  9. Neustadt 23) OSchles., www.meyersgaz.org [dostęp 2020-01-29].
  10. Skarby z listy Grundmanna w powiecie prudnickim. Regiopedia, Opolskie, encyklopedia regionów, web.archive.org, 25 sierpnia 2016 [dostęp 2020-01-18] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-25].
  11. http://gckbiala.pl/download/attachment/11240/pb-lipiec-sierpien.pdf.
  12. Andrzej Dereń, Prudnik i okolice, Prudnik: Spółka Wydawnicza Aneks w Prudniku, 2009, ISBN 978-83-917915-3-0.
  13. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 110–113. [dostęp 2020-03-10].
  14. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie celów, zasad i trybu udzielania oraz wysokości stawek dotacji dla rolnictwa w 1990..., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2020-06-11] (pol.).
  15. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 24 czerwca 1994 r. w sprawie wysokości stawek dotacji dla rolnictwa oraz szczegółowych zasad i trybu ich udz..., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2020-06-11] (pol.).
  16. ZWiK – Zakład Wodociągów i Kanalizacji Jednoosobowa Spółka Gminy Prudnik z o.o., zwikprudnik.pl [dostęp 2020-06-11].
  17. Grzegorz Weigt, Motocykle i muzyka, 29 lipca 2018 [dostęp 2020-04-21] (pol.).
  18. Andrzej Dereń, Niechwiejczyk i Kołodziej najszybsi w Prudniku, 23 czerwca 2018 [dostęp 2020-04-21] (pol.).
  19. VI Prudnicki Maraton MTB, DO:ST:AR:TU [dostęp 2020-04-21].
  20. Andrzej Dereń, W Prudniku odbędą się Mistrzostwa Polski w Półmaratonie Górskim Nordic Walking!, 17 grudnia 2018 [dostęp 2020-04-21] (pol.).
  21. kapliczka, Prudnik – Zabytek.pl, zabytek.pl [dostęp 2020-03-07] (pol.).
  22. Szlaki turystyczne – Urząd Miejski w Prudniku, prudnik.pl [dostęp 2020-01-18] (pol.).
  23. Ścieżki piesze – Starostwo Powiatowe w Prudniku, www.powiatprudnicki.pl [dostęp 2020-01-18].