Wieszczyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

50°16′54″N 17°30′35″E

- błąd

39 m

WD

50°20'N, 17°34'E

- błąd

19607 m

Odległość

4 m

Wieszczyna
przysiółek wsi
Ilustracja
Widok na wieś z wieży widokowej
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Powiat

prudnicki

Gmina

Prudnik

Część miejscowości

Dębowiec

Wysokość

330 m n.p.m.

Liczba ludności (2016)

23[1]

Strefa numeracyjna

77

Kod pocztowy

48-200[2]

Tablice rejestracyjne

OPR

SIMC

0502635

Położenie na mapie gminy Prudnik
Mapa konturowa gminy Prudnik, na dole znajduje się punkt z opisem „Wieszczyna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Wieszczyna”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Wieszczyna”
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa konturowa powiatu prudnickiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Wieszczyna”
Ziemia50°16′54″N 17°30′35″E/50,281667 17,509722

Wieszczyna (potocznie: Nowa Wieś[3][4], niem. Neudeck) – przysiółek wsi Dębowiec w Polsce położony w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Prudnik[5]. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Dębowiec. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Gór Opawskich.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2016 przysiółek był zamieszkany przez 23 osoby[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Widok na Wieszczynę od strony torowisk tranzytu czeskiego

Przysiółek położony jest w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, około 1,75 km od Dębowca i 650 m od granicy z Czechami, w północno-wschodniej części Gór Opawskich, na ziemi prudnickiej. Miejscowość leży na terenie Parku Krajobrazowego Gór Opawskich, u podnóża Długoty, najwyższego szczytu powiatu prudnickiego. Wieś położona jest w zachodniej części Lasu Prudnickiego. Przez wieś przepływa bezimienny dopływ Zameckiego Potoku spod góry Svatý Roch. Leży na wysokości 330 m n.p.m.

Przebiega tędy droga powiatowa z Prudnika do Pokrzywnej.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Do 1945 miejscowość nosiła niemiecką nazwę Neudeck, którą tłumaczy się na Nowy Zakątek[6]. 15 grudnia 1949 r. nadano miejscowości, wówczas administracyjnie związanej z Dębowcem i Pokrzywną, polską nazwę Wieszczyna[7]. Następnie otrzymała ona nazwę Nowa Wieś, jednak z czasem przywrócono nazwę Wieszczyna[8]. Miejscowość nadal popularnie nazywana jest przez lokalną ludność Nowa Wieś, przez co wśród odwiedzających i w niektórych publikacjach turystycznych bywa mylona z Nową Wsią Prudnicką koło Białej[9][10][11]. Nazwa Wieszczyna związana jest z nazwą pospolitą „wieszczek”, oznaczającą człowieka przepowiadającego przyszłość (czarodziej, wróżbita), bądź ze słowem „wieść”. Ma od niej wywodzić się nazwisko Wieszczan[12].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pocztówka z Wieszczyny z 1921

W 1562 Rada Miejska Prudnika wzięła Wieszczynę w zastaw, a w 1597 nabyła ją na własność[13].

W XIX wieku w Wieszczynie funkcjonował urząd celny na granicy Prus i Austrii. Prowadziła tędy droga z Jindřichova do Wrocławia[14].

Na początku XX wieku rodzina Fränklów wybudowała w miejscowości sanatorium dla dzieci pracowników ich fabryki włókienniczej (późniejszy „Frotex”). Był to pierwszy zakładowy dom wypoczynkowy w okolicy Prudnika. W latach 30. XX wieku został rozbudowany[15].

Podczas II wojny światowej, w okresie walk w rejonie Prudnika w marcu 1945, Armii Czerwonej trzykrotnie nie udało się zająć Wieszczyny[16][17][18], natomiast niemieckie bataliony prowadziły bezskuteczne kontrataki z Wieszczyny na Dębowiec[19]. Dopiero w nocy z 7 na 8 maja Rosjanie z 1024 Pułku Strzeleckiego zdołali przebić się przez Wieszczynę[18]. Po zakończeniu II wojny światowej Wieszczyna została przejęta przez administrację polską. Osiedlono w niej wówczas część polskich repatriantów z Kresów Wschodnich. Niemieckojęzyczna ludność została wysiedlona na zachód.

Jako integralna część Dębowca, w latach 1945–1950 Wieszczyna należała do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 należała do gminy Moszczanka, a w latach 1954–1972 do gromady Moszczanka.

W czasach PRL-u w dawnym domu wypoczynkowym zakładów Fränkla funkcjonował dom wczasowy, a następnie utworzono tu prewentorium, mające związek z działalnością ośrodka „Aleksandrówka” w Jarnołtówku. Gmina Prudnik odkupiła budynek od urzędu marszałkowskiego w 2007, a w 2012 oddała do użytku wyremontowany obiekt. Utworzono w nim schronisko młodzieżowe „U Króla Gór Opawskich”, które było filią Schroniska „Dąbrówka” w Prudniku[15].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisana jest[20]:

  • kaplica przydrożna, z XIX w., księga rejestru nr 489/58 z dnia 15.10.1958

Transport[edytuj | edytuj kod]

Droga Pokrzywna–Wieszczyna w rejonie tranzytu czeskiego

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Do Wieszczyny można dojechać z Prudnika przez Dębowiec, a także drogą z Pokrzywnej. Wieszczyna posiada połączenia autobusowe z Prudnikiem. W miejscowości znajduje się jeden przystanek autobusowy – przy głównej drodze[21].

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Pograniczem Wieszczyny z Pokrzywną biegnie linia kolejowa nr 333 Głuchołazy – Pokrzywna, przejeżdżają tędy pociągi czeskie. Do 2007 na linii 333 między Pokrzywną i Wieszczyną funkcjonowało polsko-czeskie kolejowe przejście graniczne Głuchołazy-Jindřichov ve Slezsku.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Kaplica śś. Tymoteusza i Aurelii

Katolicy z Wieszczyny należą do parafii Podwyższenia Świętego Krzyża w Moszczance (dekanat Prudnik)[22]. W 1825 w środkowej części miejscowości, przy trasie prowadzącej z Dębowca do Pokrzywnej, została wybudowana kaplica poświęcona świętym Tymoteuszowi i Aurelii. W 1885 dokonano jej przebudowy[23].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Schronisko „U Króla Gór Opawskich”
Jeden z trzech stawów w Wieszczynie

Wieszczyna jest jedną z najczęściej odwiedzanych miejscowości w Górach Opawskich. Rozciąga się stąd panorama na masyw Biskupiej Kopy (890 m n.p.m.). Miejscowe walory krajobrazowe i przyrodnicze sprawiły, że już w XIX wieku wybierali się tu turyści.

W miejscowości znajduje się filia „U Króla Gór Opawskich” Szkolnego Schroniska Młodzieżowego „Dąbrówka” w Prudniku. Schronisko jest placówką oświatową całoroczną, której głównym celem jest rozwój turystyki jako aktywnej formy wypoczynku wśród młodzieży szkolnej poprzez udzielanie tanich noclegów, pomoc w organizacji imprez o charakterze turystycznym, udzielanie informacji turystycznej. Szkolne Schronisko Młodzieżowe jest bazą noclegową dla młodzieży szkolnej, nauczycieli i studentów. Innym turystom oferuje usługi w miarę wolnych miejsc.

Wieszczyna oferuje rozległe widoki Masywu Biskupiej i Srebrnej Kopy. Na południowym skraju wsi znajdują się stawy rybne. W celu podniesienia atrakcyjności turystycznej Wieszczyny wybudowano tu wieżę widokową oraz drogę do pobliskiego czeskiego Jindřichova. W miejscowości funkcjonuje gospodarstwo agroturystyczne „Leśny Wypoczynek”[24].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Przez Wieszczynę prowadzą szlaki turystyczne[25][26]:

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Przez Wieszczynę prowadzą szlaki rowerowe[25][27]:

  • szlak rowerowy niebieski Turystyczna trasa rowerowa Gór Opawskich (40 km): Prudnik – sanktuarium św. Józefa w Prudniku–Lesie – Chocim – Dębowiec – Wieszczyna – PokrzywnaJarnołtówekKonradówGłuchołazyGierałciceBiskupówBurgrabiceSławniowice
  • szlak rowerowy zielony Wokół Lasu Prudnickiego – Pętla I (20 km): Prudnik – Łąka Prudnicka – Moszczanka – Wieszczyna – Dębowiec – Prudnik
  • Via Montana (9 km): Prudnik – Dębowiec – Wieszczyna – Jindřichov

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Tadeusz Pawlik, Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Prudnik – Zmiana 2017 r., 2017.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 223 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. OKT PTT Główny Szlak Sudecki, www.msw-pttk.org.pl [dostęp 2020-01-31].
  4. Wieszczyna (Nowa Wieś), Dębowiec – polska-org.pl, polska-org.pl [dostęp 2020-01-31].
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  6. Nowa Wieś – stara nazwa, „Tygodnik Prudnicki”, 17 (595), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 24 kwietnia 2002, s. 19, ISSN 1231-904X.
  7. Zarządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 15 grudnia 1949 r. o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości (M.P. z 1950 r. nr 8, poz. 76).
  8. Wieś bez sołtysa, „Tygodnik Prudnicki”, 49 (212), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 11 grudnia 1994, s. 9, ISSN 1231-904X.
  9. Jaka to wieś?, „Nowa Panorama Bialska”, wydanie okolicznościowe, Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, wrzesień 1998, s. 6.
  10. Bartosz Sadliński, Bialskie perypetie językowe, „Panorama Bialska”, 9 (271), Biała: Gminne Centrum Kultury, październik 2017, s. 9, ISSN 1232-7352.
  11. Andrzej Dereń, Wesoła mapa, „Nasze Życie Głuchołaz”, 5, Prudnik: Spółka Wydawnicza "Aneks", 4 marca 1999, s. 13, ISSN 1507-319X.
  12. Izabela Łuc, Słownik nazwisk mieszkańców południowego Śląska XIX wieku, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016, s. 409, ISBN 978-83-8012-863-7.
  13. Kasza 2020 ↓, s. 13.
  14. Kasza 2020 ↓, s. 772.
  15. a b Maciej Dobrzański, Nie tylko reprezentacyjne wille...Jakie jeszcze budynki w Prudniku związane są z rodziną Fränklów i Pinkusów?, Prudnik24, 4 grudnia 2021 [dostęp 2022-06-11] (pol.).
  16. Kasza 2020 ↓, s. 50.
  17. Kasza 2020 ↓, s. 60.
  18. a b Kasza 2020 ↓, s. 71.
  19. Kasza 2020 ↓, s. 54–56.
  20. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 110. [dostęp 2022-06-11].
  21. Rozkład jazdy pks na przystanku Wieszczyna, gm. Prudnik rozkład jazdy, e-podroznik.pl [dostęp 2022-06-11].
  22. Parafie według dekanatów, www.diecezja.opole.pl [dostęp 2022-06-11] (pol.).
  23. Magdalena Urbaniak, kapliczka, zabytek.pl, 21 września 2017 [dostęp 2022-06-11] (pol.).
  24. Katarzyna Kolasińska-Morawska, Katalog gospodarstw agroturystycznych, Suchy Bór–Opole: Studio 4 Andrzej Nowak na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego, s. 60, ISBN 978-83-60455-49-4.
  25. a b Tadeusz Górecki, Szlaki turystyczne – Urząd Miejski w Prudniku, prudnik.pl, 21 marca 2012 [dostęp 2019-03-20] (pol.).
  26. Ścieżki piesze – Starostwo Powiatowe w Prudniku, powiatprudnicki.pl [dostęp 2019-03-20] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-20].
  27. Trasy rowerowe – Starostwo Powiatowe w Prudniku, powiatprudnicki.pl, 13 października 2018 [dostęp 2022-02-02] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ryszard Kasza: Ulicami Prudnika z historią i fotografią w tle. Przemysław Birna, Franciszek Dendewicz, Piotr Kulczyk. Prudnik: Powiat Prudnicki, 2020. ISBN 978-83-954314-5-6.